Osmanlı Dönemindeki Yasa Ve Yasaklar

Ülkemizde haşhaş ekimi, afyon üretimi ve uyuşturucu madde kullananlarla bunları sağlayanlara ilişkin olarak yasal önlemler alınması için yapılan girişimler Osmanlı İmparatorluğu döneminde başlamıştır.

Osmanlı imparatorluğu döneminde uyuşturucu maddelerin yasaklanmasına ilişkin ilk yasa, Fatih Sultan Mehmet’in (1432 – 1481) çıkardığı Fatih Sultan Mehmet Kanunnamesi’nde yer alır ve aynen şöyledir; ”Eğer biregü hamşr içse, köylü ya da kentil de olsa bin akçe cereme alına.” Kanuni Sultan Süleyman (1494 – 1566) Kanunnamesi’nde benzer yasaklar bulunmaktaydı.

IV. Murat’ın (1612 – 1640) içki, afyon, tütün ve kahve kullanılmasını yasaklayarak İstanbul’un bütün kahvehane, meyhane ve esrar içilen yerlerini kapatmış, yasaklara uyulup uyulmadığını denetlemek için kılık değiştirerek bütün kenti dolaşmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’nda XIX. yüzyıl başlangıcında haşhaş ekimini sınırlayan yasaklar konmuştur. Başbakanlık arşivinde bulunan 1811 tarihli bir belgede Anadolu’da haşhaş ekilen yerlerde bu bitkinin yerine buğday ve arpa ekilmesinin gerekli olduğu yazılmış, neden olarak Çin’de afyon satışının yasaklanması sonucu fiyatların düşmesi gösterilmiştir.

1826 yılında başta afyon olmak üzere birçok ürünün alım ve satımı üzerine devlet tekeli konmuştur. ”Yed-i Vahid” denilen bu tekelin amacı bir yandan aracılar tarafından üreticinin aldanmasını önlemek, öte yandan yeni kurulmuş olan Asakir-i Mansurei Muhammedi’nin giderlerini karşılamaktı.

1830 yılında haşhaş ekimi yapan çiftçinin ve afyon alım satımı yapan tüccarın belediye işlerine bakan daireden belge alması koşulu getirilmiştir. Böylece afyon alım satımı yapan tüccarlara birer belge verilerek, belgesiz olanların bu işi yapması yasaklanmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde uyuşturucu madde kullananlara karşı alınması gereken önlemlere ilişkin ilk çalışmalar ‘Cemiyeti Tıbbiye-i Mülkiye”nin girişimiyle başlamıştır. Cemiyetin çalışmalarında öncelikle esrar üzerinde durularak bu maddenin tedavideki yerinin çok sınırlı olduğu, buna karşılık keyif verici niteliği yüzünden yaygın biçimde kullanıldığı belirtilip alım satımının yasaklanması, afyon alım satımına da sıkı bir denetim konması istenmiştir. Cemiyetin sık sık tekrarladığı bu öneriler üzerine 1 Mart 1872 tarihinde yayınlanan ”Sadaret Tezkeresi”yle Hint kenevirinin ekimi yasaklanmış, haşhaş ekimi ve afyon alım satımı sıkı bir denetim altına alınmıştır.

1912 yılı ocak ayında La Haye’de yapılan uluslararası toplantılara Osmanlı İmparatorluğu da katılmış ve anlaşmayı imzalamıştır. Anlaşmaya göre; haşhaş ekimi sınırlarımızın altmış kilometre içinde yapılabilecek, üretim, afyon alım satımı devlet denetimi altında olacaktı.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s