Osmanlı Tarihinde İlk Açlık Grevi

Divane (Deli) Hüsrev Paşa Osmanlı Tarihinde İlk Açlık Grevi

Divane Hüsrev Paşa 1490 lardan önce doğduğu bilinmektedir. Boşnak kökenli olup devşirme olarak Enderun’da eğitim almıştır. Bir taraftan Sokollu ailesiyle akrabalığı olduğu ileri sürülmektedir. III. Murad zamanında Sadrazamlık yapmış Lala Mustafa Paşa’nın ağabeyi olur. Muhtemelen davranışlarındaki normal olmayan halleri nedeniyle kendisine Deli anlamında Divane lakabı takılmış ve öyle çağrılır olmuştur. Devlet yapısı içinde ilk görevi Yavuz Sultan Selim zamanında aldı. Önce Kapıkulu Süvari bölüğüne girdi ama bir suç işlediği için görevden alındı. Daha sonra affedilip yeniden saraya girip Çaşnigirlik (Garsonluk), Kapıcılar Kethüdalığı, Mirahorluk (Mir-ahur, Ahırdan sorumlu kişi) görevlerinde bulundu.

1514 yılında Karaman Beylerbeyliğine getirildi. Diyabekir ve Harput’un ele geçirilmesinde önemli roller üstlendi. Mecidabık savaşında ordunun sağ kanadında görev aldı. Ayrıca Anadolu’daki Celali isyanlarının bastırılmasında da etkili oldu. Ancak Anadolu’daki başarılarından sonra kendine kişisel çıkarlar sağlayıp rüşvet alma suçunu tespit için gönderilen inceleme memurlarından çekinip onları hapse attırınca padişah tarafından görevden alındı. 1532 yılında İstanbul’a dönen Divane Hüsrev Paşa, Kanuni Sultan Süleyman tarafından huzura kabul edildiğinde verdiği hediyelerden sonra yeniden Anadolu Beylerbeyliğine getirildi. Aynı yıl Sultan Süleyman’ın Alman Seferine 30,000 kişilik ordusu ile destek verdi. Başarılarından dolayı kanun tarafından Halep sonra Şam ve en sonra Mısır Beylerbeyliğine getirildi.

Mısır Beylerbeyi olduğunda eski Beylerbeyi olan Hadım Süleyman Paşa’nın İstanbul’a gönderdiği 8 birim vergi ödentisini 10 hatta 12 birime çıkarınca Kanuni tarafından şüphe ile yaklaşılıp bu fazlalığın halkı soyarak alınıp alınmadığı soruşturuldu. Kanuni’yi bu şekilde etkileyen Hadım Süleyman Paşa’nın olduğu sanılmaktadır. Çünkü kendisi 8 birim vergi gönderirken ondan sonra gelen kişinin 12 birime kadar vergi ödentisini çıkartması Hadım Süleyman Paşa’yı zor durumda bırakmıştı. Mısır’da yapılan soruşturmada kesin bir bilgiye rastlanmasa da bir süre sonra görevden alınıp yeniden Anadolu Beyler beyliğine daha sonra da Rumeli Beylerbeyliğine getirildi. Bu sırada Kanuni’nin yaptığı Budin ve Estergon seferlerinde gösterdiği başarılar sebebi ile 4. Vezirliğe getirildi. Bu sırada eskiden yerine getirildiği Mısır Beylerbeyi olan Hadım Süleyman Paşa Sadrazam ve Kanuni’nin damadı olacak olan Rüstem Paşa ise 2. Vezirdi. 1544 yılında bir Divan toplantısında zaten araları açık olan Hadım Süleyman Paşa ile Divane Hüsrev Paşa bir tartışmadan sonra Kanuni’nin huzurunda kapıştılar. Hüsrev Paşa hançerini çekip Hadım Süleyman Paşa’nın zerine saldırsa da araya girenler onu engelledi. Bu olaydan sonra hem Hadım Süleyman Paşa hem de Divane Hüsrev Paşa görevden alındılar. Bu kavganın çıkmasındaki en büyük sebep Hürrem Sultan’ın iradesi ile ve Rüstem Paşa’nın fitnesidir. Bu kavgadan sonra Rüstem Paşa Kanuni Sultan Süleyman’a hem Sadrazam hem de damat olmuştur.

Görevden alınmasından sonra konağına kapanan ve üzüntüsünden hasta olan paşa, kendisine yapılan davranışı protesto için hiçbir şey yememeye başladı ve doktorların tedavisini reddetti. Paşa, açlık grevine başlamasından 17 gün sonra hayatını kaybetti.

İstanbul’un Fatih semtinde, Bali Paşa camii karşısında Mimar Sinan tarafından yapılmış türbesinde defnedilmiştir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s