Fiyat Esnekliği: Tanımı ve Ölçülmesi

Fiyat Esnekliği: Tanımı ve Ölçülmesi

Talebin fiyat esnekliği; bir malın talep edilen miktarındaki yüzde değişmenin o malın fiyatındaki yüzde değişmeye oranı olarak tanımlanır. Bunun formülü ise;

Bu örneklere göre E1 d ’nin -2 olması; fiyatta %1 oranındaki bir artış miktardaki %2 oranındaki bir düşüşle ilişkilidir. Yine E2 d ’nin -0,5 olması; fiyattaki %1 oranındaki bir artışın miktarda % 0,5 oranında bir düşüşe neden olmaktadır. Dolayısıyla formül, duyarlılığın ölçüsünü nicel olarak vermektedir. D1 talep eğrisine göre fiyattaki değişme %20’lik bir artış şeklinde ise, talep edilen miktardaki değişme %40’lık bir azalış şeklinde olacaktır. Yine D2 talep eğrisi için fiyattaki artış %20 iken, talep edilen miktardaki azalış %10 olacaktır. Talebin fiyat esnekliğinin negatif bir sayı olduğuna dikkat edilmelidir. Çünkü talep eğrisi üzerinde hareket edildiğinde miktar ve fiyat ters yönlerde değişmektedir. Fiyat yükseldiğinde talep edilen miktar azalmakta, ya da bunun tersi geçerli olmaktadır. Fiyat esnekliği ölçüsü negatif bir sayı olmasına rağmen iktisatçılar esneklik hakkında konuşurken ya da yazarken genelde negatif işareti ihmal edip katsayının mutlak değerini söylemektedirler. Örneğin sezonluk bilet fiyatlarında %20’lik bir artış, talep edilen bilet miktarını %40 azaltmıştır. D1 talep eğrisine göre ΔP/P= +0,20 ve ΔQ/Q= -0,40 ise ΔQ/Q’nun ΔP/P’ye oranı -2 olur. Ancak iktisatçılar talebin fiyat esnekliğini 2 olarak söylemektedirler. Talep eğrisi, özel durumlar dışında, daima sol yukarıdan sağ aşağıya (negatif) eğimli olduğu için, bu durum hatırlandığı sürece söz konusu evrensel gelenek herhangi bir karışıklığa yol açmaz. Talebin fiyat esnekliğinin çekici bir yönü; talep edilen miktarın ve fiyatın ölçülmesinde birim kullanılmamasıdır. (Örneğin ton, kg, metre, varil, TL, Dolar, Euro gibi birimler yer almamaktadır.). Birim içermemesinin nedeni; fiyatta ve talep edilen miktarda yüzde değişmeleri kullanmasıdır. Bu durumda esneklik birçok değişik mal ve hizmet için talep edilen miktarın fiyata duyarlılığını karşılaştırma olanağını sağlar. Örneğin, margarin gibi nispeten ucuz malların fiyata karşı duyarlılığı ile ipek gömlek gibi daha pahalı malların fiyata duyarlılıklarını karşılaştırma olanağı sağlar. Bir talep eğrisinin biçimi, fiyat değişmelerine karşı tüketicilerin duyarlılığı hakkında bize bir şeyler söylemektedir. Göreceli olarak yatık bir talep eğrisi, tüketicilerin fiyat değişmelerine karşı duyarlı olduğunu gösterir. Oysa nispeten dik bir talep eğrisi tüketicilerin fiyat değişmelerine karşı daha duyarsız olduğunu ifade etmektedir. Ancak tüketicilerin fiyat değişmelerine karşı duyarlılıklarını talep eğrisinin biçimi ya da eğimi ile ölçmek aldatıcı olabilir. Çünkü eğrinin biçimini değiştirmek, eksenlerden bir veya her ikisindeki ölçekleri değiştirmekle mümkündür. Daha da önemlisi talep eğrisinin esnekliği bu eğrinin eğimi ile aynı şey değildir. Talep eğrisinin eğimi (ΔP/ΔQ) fiyattaki değişmenin talep edilen miktardaki değişmeye oranı olarak tanımlanır. Yine eğim hesaplanırken birim belirtilir. Bu yüzden farklı malları karşılaştırdığımız zaman, eğim fiyata karşı duyarlılığın iyi bir ölçüsü olmamaktadır. Eğim ve esneklik arasındaki farkı göstermek için Grafik 4.3’ Panel (a)’da dolma kalem ve panel (b)’de saç kesimi için iki ayrı talep eğrisine yer verilmiştir. Fiyatlar çok farklı olduğu için iki talep eğrisi farklı eğime sahiptirler. Ancak her iki talep eğrisi için A’ dan B’ ye geçişte esneklik katsayısı aynıdır.

Şeklin her iki panelinde de A noktasından B noktasına geçişte esneklik aynıdır. Çünkü miktardaki değişme %20 oranında azalmış ve fiyattaki değişme %10 oranında artmıştır. Dolayısıyla her iki talep eğrisi için hesaplanan esneklik eşittir. Oysa her iki talep eğrisinin eğimleri farklıdır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s