Orta Asya Türk Devletleri: Güç Paylaşımı ve Yönetim

Orta Asya Türk Devletleri: Güç Paylaşımı ve Yönetim

İlk Türk devletlerinde kağan, devlet yönetiminden birinci derecede sorumlu kişi olup siyasi, hukuki yetkilere sahip bulunmaktaydı. Devleti yönetmekle birlikte töreye yeni esas koyabilir ve gerektiğinde yargılama da yapabilirdi. Türk kağanları, ordular sevk ederek savaşmak, Türkçe konuşan ve Türk soyundan olan bütün toplulukları bir devlet çatısı altında toplamak, birlik ve bütünlüğü sağlamak zorundadır. Bu durum Orhun Kitabeleri’nde “Tanrı lütfettiği için illiyi ilsizletmiş, kağanlıyı kağansızlatmış, düşmanı tâbi kılmış, dizliye diz çöktürmüş, başlıya baş eğdirmiş.” şeklinde ifade edilmiştir. Yine kitabelerde kağanların millete karşı sorumlu olduğunu ve millete hesap verdiğini gösteren örnekler de bulunmaktadır. “Türk Milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Ondan sonra Tanrı irade ettiği ve lütfettiği için talih ve kısmetim olduğu için ölecek milleti diriltip kaldırdım, çıplak milleti giydirdim, fakir milleti zengin ettim, nüfusu az milleti çok ettim.”

Kağanların yanı sıra hükümdarın hanımı olan hatun ve çocukları da devlet idaresinde söz sahibi idi. Ayrı sarayları ve buyrukları bulunan hatunlar, bazen elçileri de kabul ederdi. Devlet işleri “toy” ya da “kurultay” olarak adlandırılan meclislerde görüşülüp kararlaştırılırdı. Kağan, hanedan üyeleri, hatun, aygucı ve boy beylerinden oluşan kurultay, genellikle yılda üç kez toplanarak devlet işlerini görüşürdü. Kurultay’ın üyelerine “toygun” denilirdi.

devletlerinde hükümdarlara; şanyü, tanhu, han, kağan, yabgu, ilteber, idikut gibi unvanlar verilmiştir. Hunlardan itibaren Türklerde bazı hükümdarlık sembolleri olarak taht, otağ, kotuz, tuğ ve yay kullanılmıştır. Ayrıca Türklerde devlet “ikili teşkilat” anlayışı ile yönetilirdi. Kağan ülkenin doğu kanadını yönetirken batı kısmında da yabgu unvanlı hanedan mensubu idareden sorumlu olurdu.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s