Site icon Türkçe Malumatlar

Ezgi ve Vurgu Nedir?

Ezgi

Sözcük içerisinde hecelerin sesletiminde alçalan veya yükselen tona karşılık, cümle düzeyinde sözcüklerin, sözcük gruplarının da alçalan veya yükselen tonda sesletildiği görülür. İletilmek istenen mesaja, oluşturulmak istenen duygu değerine bağlı olarak konuşmacının cümle düzeyinde yaptığı tonlamalara ezgi denir (Toklu, 2003: 35).

Vurgu

Sözcüklerde ve sözcük öbeklerinde bazı hecelerin, cümlenin bütününde de bazı sözcüklerin diğerlerine göre daha yüksek tonda seslendirilmesidir. Sözcük vurgusu ilk, orta veya son hecede görülebilir. Vurgunun yeri, anlamı ya da anlam, vurgunun yerini belirleyebilir: (benim) çocuĞUM, (ben) çoCUğum, (Hey!) ÇOcuğum! (Eker, 2005: 317). Sözcük içerisinde vurgu, bazı durumlarda yazılışı aynı fakat anlamı farklı olan sözcükleri söyleyiş yoluyla ayırmak için kullanılır. Örneğin ORdu, KURtuluş, BEbek yer adlarında vurgu ilk hece üzerindedir. Buna karşılık orDU, kurtuLUŞ, beBEK sözcüklerinde vurgu son hece üzerindedir. Başka örnekler olarak KAZma, ÇİZme, SARma eylem adlarında vurgu ilk hece üzerindeyken; kazMA (alet), çizME (ayakkabı), sarMA (yiyecek) nesne adlarında vurgu son hece üzerindedir. Öbek vurgusu, özellikle isim ve sıfat tamlamalarında tamlayan ögenin doğal vurgusudur. Birleşik sözcüklerde de yine öbeğin bir unsuru vurgulu seslendirilir: YÜZbaşı, ASTsubay, öğrenCİ alayı, oTUZ gün, ŞÜKretmek gibi (Eker, 2005: 320). Cümle vurgusu, cümledeki ögelerden birinin diğerlerine göre daha yüksek tonda, daha baskılı söylenmesidir. Cümlede dinleyici için yeni bilgi aktarılıyor ve bu bilgi cümlenin odağı haline geliyorsa söz konusu bilginin odağı olan öge vurgulanabilir.

Exit mobile version