Kullandığımız çok sayıda doğal kimyasalın yararları yanında zararları da vardır. Değişik şekillerde vücudumuza aldığımız kimyasal maddeler; bazen hemen, bazen de yıllar içinde zehirli ve zararlı etkilerini (kansızlık, kızarıklık, kanser, astım, böbrek yetmezliği, obezite…) gösterebilir. Bu kimyasalları sanayi ve endüstri amaçlı kullanırken de çevreye olumsuz etkilerini en aza indirmek için önlemlerin alınması gerekir. Bazı doğal kimyasalların insan sağlığı ve çevre için önemi aşağıda belirtilmiştir.
Na (Sodyum)
- İnsan sağlığı için önemi: Kas hücrelerinin kasılmasında, hücre içi ve hücreler arası ortam arasındaki su ve elektrolit geçişlerinde görev alan bir elementtir. Ayrıca organik sıvıların asit-baz dengesini sağlamakta, vücuttaki su dengesinin korunmasında görev alır. Sodyum, vücuttan terleme ve idrar ile atılır. Fazla tüketilmesi tansiyon yükselmesine ve damar sertliğine neden olabilir.
- Çevre için önemi: Toprak ve suda iyon dengesini sağlar. Bitkilerin büyümesi için gerekli bir element olduğundan tarımda önemli yer tutar
H2O (Su)
- İnsan sağlığı için önemi : Vücut ısı dengesinin düzenlenmesi, hücrelerin yaşamsal faaliyetlerinin sürdürülebilmesi, toksinlerin atılması, böbreklerin çalışması, vitamin, mineral ve oksijenin vücutta taşınması ve çözünmesinde görev alır. Fazla ya da az tüketilmesi vücut sıvısının elektrolit dengesini bozar.
- Çevre için önemi: Bitkilerin fotosentez yapması, hücrelere besinlerin taşınması, biyokimyasal olaylar su ile gerçekleşmektedir. Su, yeryüzündeki ısı ve nem dengesi, tarımsal üretim, temiz ve içilebilir suyun sağlanması, enerji üretimi için gereklidir. Ayrıca toprağın içindeki atık maddeleri uzaklaştırır.
Mg (Magnezyum)
- İnsan sağlığı için önemi : Kemiklerin, dişlerin, sinirlerin ve kasların gelişmesinde önemlidir. Magnezyum enerji gerektiren metabolik olaylarda pek çok enzimi etkin hale getirir. Ayrıca adrenalin hormonunun salgılanmasında, kanın pıhtılaşmasını önlemede görev alır. Eksikliğinde aşırı susama sonucu bol su tüketimi ve kas kasılmaları oluşur.
- Çevre için önemi : Bitkilerde klorofilin yapısında bulunur. Bitkilerin gelişmesi için gereklidir. Fotosentezde şeker, yağ ve nişasta oluşumuna katkıda bulunur
K (Potasyum)
- İnsan sağlığı için önemi : Sinir sistemi, kalp ve kasların çalışması ve kandaki glikoz miktarının korunması için gereklidir. Sodyumla beraber vücut sıvısının iyon dengesini korumada ve sinir işlevlerinin çalışmasında görev alır. Eksikliğinde yorgunluk hissi, böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, ayaklarda ödem, iştahsızlık gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
- Çevre için önemi : Topraktaki iyon dengesini sağlar ve bitkiler için alınması gereken temel (makro) elementlerdendir. Bitkilerin gelişimi ve su dengesinin düzenlenmesine yardımcı olur.
Fe (Demir)
- İnsan sağlığı için önemi : Hücrelere oksijen taşımada yer alır. Kandaki alyuvarlarda olan hemoglobinin ve bazı enzimlerin temel parçasıdır. Eksikliğinde anemi (kansızlık), yorgunluk ve halsizlik görülür. Fazlalığında ise kalp ve karaciğer zarar görür.
- Çevre için önemi : Bitki için önemli bir element olan demir, dünyada manyetik alanın oluşmasını sağlar.
Ca (Kalsiyum)
- İnsan sağlığı için önemi : İskelet ve dişlerin korunmasında, kanın pıhtılaşmasında görev alır. Kemiklerin ana bileşeni olup, insan vücudunda en fazla bulunan elementtir. Kalsiyum sinir ve kasların işlevlerinde, kalbin çalışmasında, gebelik ve doğumdan sonra süt yapımında görev yapar. Eksikliği çocuklarda Raşitizm hastalığına neden olur.
- Çevre için önemi : Bitkilerde kök ve meyve gelişimini sağlar. Kayaçların yapısında mineralleri halinde bulunur.