Belirli bir zaman diliminde, belirli çevresel koşullarda popülasyonda görülen değişmeler büyüme eğrileri ile açıklanır. Popülasyonlarda “J” tipi ve “S” tipi olmak üzere iki farklı büyüme eğrisi görülür.
J tipi büyüme eğrisi, bir popülasyonun kaynakların sınırlı olmadığı ideal bir ortamda geometrik artış göstererek büyümesidir.
S tipi büyüme eğrisi, çevresel sınırlamaların bulunduğu ortamlarda görülür. Popülasyonun büyüklüğü, taşıma kapasitesinin altında olduğunda popülasyondaki büyüme hızı yüksektir. Popülasyondaki birey sayısı taşıma kapasitesine yaklaştıkça büyüme yavaşlar, popülasyon büyüklüğü doyma noktasına ulaşarak dengelenir. Popülasyon artışını engelleyen parazitler, iklim koşulları, hastalık, açlık, rekabet, ısı, ışık, yaşama alanı ve avcı sayısı gibi faktörler çevre direncini belirler.
S tipi büyüme eğrisi dört evrede incelenir:
- I. Kuruluş (Pozitif Artış) Evresi: Popülasyonun ilk defa girdiği bir yaşama ortamına yerleşip alışması için gereken zaman dilimidir. Bu süreçte besin bulma ve barınma gibi nedenlerle popülasyonun büyümesi yavaştır.
- II. Logaritmik Artış Evresi: Popülasyon çevreye alışıp, uyum sağlamıştır. Birey sayısı geometrik bir hızla artmaya başlar. Bu evrede popülasyonunun büyüme hızı maksimumdur.
- III. Negatif Artış Evresi: Artan çevre direncinden dolayı popülasyonun büyüme hızı azalmaya başlar.
- IV. Denge Evresi: Büyümesini sürdüren popülasyon bu evrede, yoğunluğun en yüksek, popülasyon artışının ise sıfır olduğu bir düzeye ulaşır.
- Yani popülasyon denge haline ulaşmış olarak varlığını sürdürür. S tipi büyüme gösteren bir popülasyonun büyüme hızı I, II ve III nolu evrelerde pozitif, IV nolu evrede ise sıfırdır.
S tipi büyüme, taşıma kapasitesi kavramıyla birleşmiştir.
Belirli bir zamanda habitat bozulması olmaksızın belirli bir çevrenin destekleyebildiği maksimum birey sayısına taşıma kapasitesi denir.
Bir popülasyondaki toplam birey sayısı, taşıma kapasitesine yaklaştıkça çevre direnci artar. Bu değişim popülasyon büyüklüğünün belirli sınırlar içinde kalmasını sağlar.