6. Ünite – Bilimsel Yazılar ve Yazışma Türleri
Bilimsel yazıların farklılığını açıklayabilmek
Bilimsel yazı, yazarın konu ile ilgili başka kaynaklara göndermede bulunması sebebiyle araştırma süreci gerektiren ve anlatım tarzı ile de özenle oluşturulması gereken bir yazı türüdür. Yani bilimsel bir araştırma yazarı, konusuyla ilgili kaynak araştırması yapmak, bu kaynakların hangilerini yazısında kullanacağını belirlemek, kullanacağı alıntıları yazıda hangi yazım standardına uygun olarak vereceğini düşünmek, düşüncelerini hangi kelimelerle ifade edeceğine karar vermek gibi konularda belirleyici olmak durumundadır. Böyle bir yazı ortaya koyabilmek bir araştırma ve yazma safhasını içeren, ortaya konacak yazının uzunluğuna göre değişen, zaman alacak bir süreç gerektirmektedir.
Bilimsel araştırma sürecini ve bilimsel üslubu betimleyebilmek
Bilimsel yöntemlerle oluşturulan bir yazı, sadece yazarın duygu ve düşüncelerinin ifadesinin ötesinde, başka bilimsel kaynakların da incelenmesini ve bu kaynaklardan yararlanılmasını zorunlu kılan bir yazı olması sebebiyle bir süreç gerektirmektedir. Bu süreç, çalışılacak konuya karar verilmesi ile başlar. Seçilecek konu, çözümüne ihtiyaç duyulan bir problem olmalıdır. Konu belirlendikten sonra yapılacak ilk iş konuyla ilgili daha önce yapılmış çalışmaları belirleyip incelemektir. Böylece araştırmacının konuya katkısının ne olacağı daha da netlik kazanacaktır. Konuyla ilgili kaynakları ve bilgileri yazıya dönüştürmeye hazır olan yazar, yazının giriş bölümünde araştırmanın amacını açıkça ifade etmelidir. Giriş bölümünün ardından araştırmacı, yazısına başlar ve girişte izleyeceğini belirttiği yöntemle, sınırladığı konu ve sorduğu sorular çerçevesinde yazısını oluşturur. Bilimsel araştırmalarda düşüncelerin hangi kelimelerle ifade edileceği önemli bir konudur. Bilimsel üslup, bu tür araştırmalarda tercih edilmesi gereken bir üsluptur. Yazar, bu üslup çerçevesinde kişisel ve duygusal ifadelerden, günlük konuşma dilinden, polemikten kaçınmalıdır. Aynı zamanda genelleyici ve belirsiz ifadeler ve kanıtlanamayacak düşüncelerin de bilimsel üslupta yeri yoktur. Bilimsel üslubun en başta gelen özelliği “kelime ekonomisi” olarak tanımlanan, anlatılmak isten şeyi en açık ve en az kelime ile ifade etme anlamındaki yöntemdir.
Bilimsel bir yazıda kaynak gösterimi ve kaynakça yazımını değerlendirebilmek
Bilimsel çalışmalarda yararlanılan kaynaklara göndermede bulunmak, dikkat edilmesi gereken en önemli noktadır. Kaynaklara atıf yapmak, kendi görüşümüzün nerede durduğunu vurgulamak, konuya katkımızın ne olduğunu ortaya koymak ve konu ile ilgili araştırma yapanlara çalışılan konu ile ilgili bir çerçeve sunmak açılarından önemlidir. Bilimsel yazı ölçütlerini standart hale getirmek amacıyla uluslar arası yayın ve bilim kuruluşları genel kabul gören birtakım yazım tarzları belirlemişlerdir. Bu kurallar, bilimsel yazıların güvenilirliğini, yazım tekdüzeliğini ve alıntıların düzenliliğini sağlayıcı özellikler içermektedir. Makale gibi kısa yazı türlerinde alıntı yaptıktan sonra kaynağı metnin içinde gösteren sistemlere karşılık kitap, tez gibi uzun yapıtlarda kaynağı dipnotta göstermek daha çok tercih edilmektedir. Her iki durumda da kaynakların metnin sonundaki kaynakça başlığı altında verilmesi gerekmektedir.
Yazışma türlerini örneklendirebilmek
Yazışma türleri, resmî ve özel yazışmalar olmak üzere iki gruba ayrılır. Resmî yazı, devlet kurumlarının kendi aralarında veya kişi ve özel kuruluşlarla iletişimlerini sağlamak amacıyla yazılan yazılardır ve bilimsel yazılarda olduğu gibi bu tür yazılarda da, uzun anlatıma dayalı edebiyat türlerinden farklı olarak konuyu doğrudan ifade etmek amaçlanır. Dilekçe, tutanak, karar, rapor, öz geçmiş resmî yazı türleridir. Özel yazışmalar ise daha kişisel sebeplerle yazılan mektup türleridir. Özel mektup, edebî mektup, resmî mektup, iş mektubu ve açık mektup olmak üzere beş grupta değerlendirilmektedir.