VİROLOJİ Ünite 1: Virusların Genel Özellikleri 1 Giriş
Viroloji Nedir?
Viroloji virusların yapısını, biyolojisini, neden oldukları hastalıkları ve virüs-konakçı ilişkilerini inceleyen bilim alanıdır. Tarihi belgeler virusların neden olduğu hastalıkların çok uzun yıllar önce var olduğunu ortaya koymakta, buna rağmen var olan bilgiler modern anlamdaki viroloji çalışmalarının yaklaşık 100 yıl önce başladığını göstermektedir. AIDS, BSE, parvovirüs, SARS, hepatit B, hepatit C ve kuş gribi dünya genelinde gündem oluşturan viral hastalıklardandır. Viruslar başta insan ve hayvanlar olmak üzere bitki, bakteri, maya, mantar, alg, mikoplazma ve protozoonları enfekte edebilmektedirler.
Virusların Hayatımızdaki Yeri
Genellikle hastalık etkeni olarak bilinmelerine karşın viruslar yararlı bir biyolojik araç olarak da kullanılmaktadırlar:
- Virusların Biyolojik Mücadele Aracı Olarak Kullanılması: Bu amaçla yapılmış ilk önemli çalışma Avustralya’da aşırı çoğalan yabani tavşan popülasyonunu kontrol altına almak amacıyla tavşanlarda ölümcül enfeksiyonlara sebep olan virusların kullanılmasıdır. İkinci deneme ise, birçok hastalığın vektörü olan sivrisineklerin çoğalmasını kontrol altına almak amacıyla özellikle bu sineklerin larvalarını enfekte ederek popülasyonu azaltan viruslarla yapılmaktadır. Virusların tarım zararlısı böceklerle mücadelede pestisit olarak kullanılması gelecekte önem kazanabilecek diğer bir uygulama alanıdır.
- Virusların Vektör Olarak Kullanılması: Başka canlılardan gen aktarımı yapılan viruslar enfekte ettikleri hücre veya canlılara bu genleri aktarmakta ve bu genlerin kodladığı proteinleri sentezleyebilmektedirler.
- Bakterilerin Tiplendirilmesinde Virusların (Faj) Kullanımı: Salmonella gibi bazı bakterilerin farklı fajlara olan duyarlılıkları ile cins düzeyinde sınıflandırılmaları mümkün olabilmektedir.
- Moleküler Biyolojide Kullanılan Enzimlerin Eldesi: Revers transkriptaz enzimi gibi moleküler biyoloji çalışmalarında önemli yere sahip enzimler viruslardan elde edilmektedir.
- Kanser Tedavisinde Virusların Kullanımı: Genetik değişime uğratılan Herpes simplex ve Vaccinia gibi bazı viruslar kanserli hücreleri enfekte ederek öldürmelerine yönelik araştırmalarda kullanılmaktadır.