📍 Srebrenitsa Soykırımı Nedir?
Srebrenitsa Soykırımı, 11 Temmuz 1995’te Bosna Savaşı sırasında, Sırp Cumhuriyeti Ordusu’na (VRS) bağlı birlikler tarafından, BM tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa’da gerçekleşti. General Ratko Mladić komutasındaki Sırp güçleri, 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğu sistematik bir şekilde katletti. Kadınlar ise tecavüze uğradı veya sürgün edildi. Bu katliam, Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım olarak tanındı.
🧬 Boşnaklar ve Sırplar Aynı Kökten Gelir
Tarihsel olarak Boşnaklar ve Sırplar aynı Güney Slav kökenine sahiptir. Bu topluluklar, Orta Çağ boyunca aynı dil ailesini, benzer gelenekleri ve coğrafyayı paylaşmıştır. Aralarındaki temel fark dindir.
- Sırplar: Genellikle Ortodoks Hristiyandır.
- Boşnaklar: Büyük çoğunluğu Müslümandır.
Bu ayrım, Türklerin Balkanlar’a girmesiyle netleşmiştir. 15. yüzyıldan itibaren bölgede İslam yayılmaya başladı ve birçok yerel halk İslam’a geçti. Böylece Boşnak Müslüman kimliği doğdu.
🕌 Boşnaklar Neden Müslüman Oldu?
Boşnakların Müslümanlaşması basit bir din değiştirme meselesi değildi; hem siyasi hem de ekonomik bir tercihti.
- Osmanlı yönetimi altında Müslüman olmak, devlet yapısında yüksek mevkilere ulaşmak, askerlik ve bürokrasiye girmek için avantajlıydı.
- Müslüman olanlar cizye (gayrimüslim vergisi) ödemekten kurtuluyordu.
- Böylece, Boşnakların büyük bir bölümü İslamiyet’i benimsedi.
Ancak bu tercih, Hristiyan Sırplar arasında “ihanet” duygusunu doğurdu. Müslüman olan eski Slav kardeşleri artık “öteki” olarak görülmeye başlandı.
Sırpların Boşnaklara Olan Nefreti
Sırp milliyetçiliği, 19. yüzyıldan itibaren Boşnaklara karşı sertleşti. Sırp milliyetçi tarih anlayışına göre:
- Boşnaklar “kendi halkına ihanet edip Osmanlı’ya hizmet etmişti”.
- “Gerçek Slav birliği” için Boşnaklar ya Hristiyanlaştırılmalı, ya da yok edilmeliydi.
Bu anlayış, 1990’ların başında Yugoslavya’nın dağılmasıyla birlikte silahlı şiddete dönüştü. Bosna Savaşı sırasında, özellikle Radovan Karadziç ve Ratko Mladiç gibi liderlerin söylemleri, Sırp halkı içinde bu nefreti körükledi. Sırp medyası Boşnakları “Türk artığı”, “düşman” gibi ifadelerle aşağılıyordu.
Srebrenitsa: Sistematik Soykırım
1995 yılında yaşanan Srebrenitsa katliamı, bu tarihsel düşmanlığın en trajik sonucuydu. Katliamın amacı yalnızca askeri başarı değildi; bir halkı yok etmek, kimliğini silmekti.
- Sırp birlikleri BM’nin korumasındaki Boşnak sivillere saldırdı.
- Erkekler, çocuk yaşta olanlar dahi “potansiyel savaşçı” diye sınıflandırılıp öldürüldü.
- Cesetler toplu mezarlara gömüldü; sonrasında delilleri yok etmek için bazıları tekrar çıkarılıp başka yerlere taşındı.
- Bu, tarihe Avrupa’da II. Dünya Savaşı sonrası yaşanmış en büyük katliam olarak geçti.