1. Evlilik Sözleşmesi Nedir?
Evlilik sözleşmesi (diğer adıyla “mal rejimi sözleşmesi”), eşlerin evlilik birliği sırasında sahip oldukları malların nasıl yönetileceğini, paylaşılacağını ve evlilik sona erdiğinde (boşanma veya ölüm) nasıl bölüşüleceğini düzenleyen bir özel hukuk sözleşmesidir. Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik sözleşmesi yapmak serbesttir ancak belli şartlara bağlanmıştır.
🔹 Türk Hukukuna Göre Mal Rejimleri
Türk Medeni Kanunu’na göre eşler, aralarında aşağıdaki dört mal rejiminden birini seçebilir:
- Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal Mal Rejimi)
- 2002’den sonra evlenen eşler aksi kararlaştırmadıkça bu rejime tabidir.
- Evlilik süresince edinilen mallar ortak kabul edilir ve boşanma halinde eşit olarak paylaşılır.
- Kişisel mallar (miras, bağış, kişisel eşyalar vs.) paylaşım dışıdır.
- Mal Ayrılığı
- Eşlerin her biri kendi mallarını yönetir ve boşanma halinde herkes kendi malını alır.
- Mal paylaşımı yapılmaz.
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı
- Evlilik sırasında mallar ayrı kalır ancak boşanma anında belirli malların paylaşımı yapılır.
- Mal Ortaklığı
- Tüm mal varlığı ortak sayılır. Daha az tercih edilen bir rejimdir.
📄 Evlilik Sözleşmesi Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
- Nikâh öncesi, nikâh sırasında veya evlilikten sonra noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılabilir.
- Yazılı yapılması zorunludur.
- Taraflar, aralarındaki mal rejimini bu sözleşme ile açıkça belirler.
2. Türk Hukukunda Nafaka
Nafaka, bir kişinin diğerine mahkeme kararıyla belirli bir miktarda maddi destek sağlamasıdır. Türk hukukunda farklı türlerde nafaka bulunmaktadır.
🔹 Nafaka Türleri
1. Tedbir Nafakası
- Boşanma davası süresince verilir.
- Mahkeme geçici olarak eşin ve varsa çocukların geçimini sağlamak için hükmeder.
- Boşanma tamamlanana kadar geçerlidir.
2. Yoksulluk Nafakası
- Boşanma sonrası, maddi durumu kötüleşen tarafa verilir.
- Sadece boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek tarafa bağlanır.
- Süresizdir (kadın veya erkek fark etmez) ancak bazı şartlarda kaldırılabilir.
3. İştirak Nafakası (Katılım Nafakası)
- Velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun giderlerine katılması amacıyla ödemekle yükümlü olduğu nafakadır.
- Çocuk reşit olana kadar sürer.
- Çocuk eğitimine devam ediyorsa uzatılabilir.
4. Yardım Nafakası
- Kan hısımlar arasında (örneğin anne-baba, çocuklar, kardeşler) zorunlu yardım ilişkisine dayanır.
- Boşanma ile ilgili değil, genel aile hukukundan kaynaklanır.
3. Nafaka ile İlgili Güncel Tartışmalar
Türk kamuoyunda özellikle yoksulluk nafakasının süresiz olması konusu sıkça tartışılmaktadır. Eleştiriler genellikle:
- Nafakanın süresiz olması nedeniyle mağduriyet yaşandığı,
- Kısa süreli evliliklerde bile ömür boyu nafaka ödenebildiği,
- Yeni evlilikleri veya sosyal hayatı zorlaştırdığı,
şeklinde özetlenebilir.
Buna karşılık, nafaka alan kesimler ise:
- Kadınların ekonomik olarak hâlâ dezavantajlı olduğu,
- Nafakanın temel bir sosyal güvence olduğu,
- Süreli hale getirilirse mağduriyet doğuracağı,
gibi argümanlarla mevcut sistemi savunmaktadır.
Adalet Bakanlığı zaman zaman bu konuda “süreli nafaka” düzenlemeleri üzerine çalışmalar yapsa da henüz yasalaşmış bir değişiklik bulunmamaktadır (2025 Temmuz itibarıyla).
4. Uygulamada Bilinmesi Gerekenler
- Nafaka miktarı mahkeme tarafından tarafların sosyal ve ekonomik durumuna göre belirlenir.
- Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için mahkemeye başvurulabilir.
- Nafaka ödenmezse icra takibi başlatılabilir, hatta bazı durumlarda tazyik hapsi uygulanabilir.
- Nafaka, banka hesabına yatırılabilir ve ödemeler belgelendirilmelidir.
5. Sonuç
Türk hukuk sistemi, hem evlilik sözleşmesi ile eşlerin mal varlıklarını düzenleme özgürlüğünü tanımakta, hem de nafaka ile boşanma sonrası taraflar arasında adaleti sağlama amacı gütmektedir. Ancak sosyal değişimle birlikte, bu alandaki kurallar da sürekli tartışılmakta ve zamanla değişime uğramaktadır.
Bilinçli yapılan evlilik sözleşmeleri ve doğru düzenlenmiş nafaka kararları, hem bireylerin haklarını korur hem de uzun vadeli hukuki sorunların önüne geçebilir. Bu nedenle bireylerin evlenmeden önce veya boşanma sürecinde hukuki destek almaları büyük önem taşımaktadır.