Dünyanın “en küçük donanması” unvanı, hangi kriterin esas alındığına (personel sayısı, gemi sayısı veya deniz erişimi olup olmaması) bağlı olarak değişir. Ancak bu unvan için öne çıkan iki farklı kategori vardır:
Okyanuslardaki En Küçük: Tuvalu
Pasifik Okyanusu’ndaki Polinezya ada devletlerinden Tuvalu, aktif olarak denizde görev yapan ve en az gemi sayısına sahip donanmalardan biridir.
Tuvalu, sadece birkaç adadan oluşan küçük bir kara parçasına sahip olsa da, Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) sayesinde koruması gereken devasa bir deniz alanına sahiptir.
- Gemi Sayısı: Tuvalu Deniz Gözetleme Birimi, genellikle Avustralya tarafından bağışlanan tek bir devriye botu (Guardian Sınıfı Devriye Botu) ile faaliyet gösterir.
- Temel Görev: Bu gemi, deniz kuvvetlerinden çok bir sahil güvenlik görevi görür. Ana misyonu, Tuvalu’nun balıkçılık kaynaklarını yasa dışı avlanmaya karşı korumak ve MEB’de egemenliği sürdürmektir.
- Personel: Personel sayısı çok azdır ve çoğu zaman bir ordu veya geleneksel donanma yapısından ziyade, polis gücünün bir kolu olarak işlev görür.
Tek bir büyük gemiyle, Tuvalu’nun donanması, bir ülkenin küresel denizlerdeki en küçük koruyucu gücünü temsil eder.
Kara Sınırındaki Eşsiz Örnek: Moldova
Denize kıyısı olmayan, ancak resmi olarak bir “Deniz Kuvvetleri” yapısı sürdüren ülkeler de vardır ki, bu durum onları eşsiz kılar.
Moldova, bu duruma verilebilecek en çarpıcı örneklerden biridir. Ülkenin denize erişimi olmamasına rağmen, Ukrayna ve Romanya sınırında, Tuna Nehri üzerinde operasyon yapmak üzere tasarlanmış çok küçük bir askeri birliği bulunmaktadır.
- Coğrafi Sınırlama: Moldova’nın denizcilik faaliyeti, yalnızca kısa bir kısmı Tuna Nehri üzerindedir.
- Filo: Moldova, sembolik bir şekilde tek bir devriye gemisini (eski bir Sovyet devriye botu) operasyonel tutmaya çalışmıştır. Çoğu zaman bu geminin bile aktif görevde olup olmadığı belirsizdir.
- Durum: Moldova’daki bu kuvvet, dünyadaki en az personele ve en az aktif gemiye sahip “deniz kuvveti” örneği olabilir; zira varlığı tamamen karasal sularla sınırlıdır.
Bu durum, dünyadaki en küçük deniz kuvvetlerinin, büyük okyanus bölgelerini korumakla yükümlü küçük ada devletleri (Tuvalu) ile, sadece nehirlerde varlık gösteren kara ülkeleri (Moldova) arasında bölündüğünü gösterir.
Moğolistan, denizden tamamen uzak, karayla çevrili büyük bir ülke olmasına rağmen, teknik olarak dünyanın en küçük ve en ilginç donanmasına sahip olduğu iddia edilen ülkelerden biridir.
Moğolistan Donanması’nın varlığı, denizde değil, ülkenin kuzeyindeki devasa tatlı su kütlesi olan Hövsgöl Gölü (Hövsgöl Nuur) üzerinde yoğunlaşmıştır.
Hövsgöl Gölü’ndeki Sembolik Güç
Moğolistan Donanması, uluslararası alanda genellikle bir askeri efsane olarak anılır çünkü bir dönem sadece yedi personelden (bazı kaynaklara göre daha da az) oluştuğu söylenir.
- Gemi: Donanmanın en ünlü ve merkezi varlığı, Sükhbaatar (Sühbatar) adı verilen, eski bir Sovyet yapımı çekici römorkör gemisidir. Bu gemi, göl üzerindeki lojistik ve petrol taşıma görevleri için kullanılmıştır ve günümüzde daha çok turistik amaçlı hizmet vermektedir.
- Personel Sayısı: Personel sayısının çok az olması ve bir dönem sadece bir kişinin yüzme bildiğine dair yayılan anekdotlar, bu gücün büyüklüğünü ve sembolik niteliğini pekiştirmiştir. Günümüzde bu birim, genellikle sınır koruma veya kıyı gözetimi görevlerini yürütmek üzere, göl üzerinde varlığını sürdürmektedir.
- Rolü: Bu kuvvetin ana rolü askeri muharebe değil, göl üzerindeki yasa dışı faaliyetleri engellemek ve lojistik destek sağlamaktır.
Moğolistan’ın donanması, hem Tuvalu gibi okyanus kıyısındaki ada devletlerinin deniz gözetleme birimlerinden, hem de Moldova gibi nehir kuvvetlerinden farklıdır; zira devasa bir kara ülkesinin tamamen bir iç su kütlesindeki varlığını temsil eder. Bu durum, onu “en küçük donanma” tartışmalarının her zaman en ilgi çekici örneklerinden biri yapar.