Evet, Ukrayna’da genel seferberlik ilan edilmiş olması ve cephedeki yoğun asker ihtiyacı nedeniyle, askere alım görevlilerinin (TCC) sokaklarda, alışveriş merkezlerinde veya eğlence mekânlarında zorla asker topladığına dair yaygın iddialar ve görüntüler uluslararası basında yer almaktadır.
Bu durumun yasal çerçevesi ve pratik uygulaması hakkında bilmeniz gerekenler:
Ukrayna’da Seferberlik ve Uygulamaları
1. Yasal Dayanak ve Sıkılaşan Kurallar
Rusya’nın 2022’deki tam ölçekli işgaliyle birlikte Ukrayna’da sıkıyönetim ve genel seferberlik ilan edildi. Bu kapsamda:
- Askere Alma Yaşı: Zorunlu askerlik yaşı 27’den 25’e düşürüldü. (Öncesinde 27 olan yaş sınırı 2024 yılında 25’e indiren yasa, Devlet Başkanı Zelenskiy tarafından onaylandı.)
- Yeni Seferberlik Yasası (2024): Ukrayna Parlamentosu, 2024’te seferberlik şartlarını daha da sıkılaştıran bir yasa kabul etti. Bu yasaya göre:
- Askerlik Belgesi Zorunluluğu: 18 ila 60 yaş arasındaki erkeklerin her zaman yanlarında güncel askerlik kayıt belgesi bulundurmaları zorunlu hale getirildi. Polis veya askere alım görevlilerinin talebi üzerine bu belgeyi göstermeleri gerekiyor.
- Bilgi Güncelleme Yükümlülüğü: Askerlik hizmetiyle yükümlü tüm kişilerin 60 gün içinde ikamet adreslerini ve iletişim bilgilerini güncelleme zorunluluğu getirildi.
- Konsolosluk Hizmetlerine Kısıtlama: Askerlik sicil bilgilerini güncellemeyen 18-60 yaş arası erkeklerin yurt dışındaki konsolosluk hizmetlerinden yararlanmaları kısıtlanabiliyor.
2. Zorla Askere Alma İddialarının Gerçekliği
Ukrayna ordusunun cephedeki personel açığını kapatma baskısı, askere alım yöntemlerinin giderek sertleşmesine yol açmıştır:
- Sokaklarda Kimlik Kontrolü: Askerlik şubesi (TCC) görevlileri, sivil polislerle birlikte sokaklarda, metro istasyonlarında ve kontrol noktalarında rastgele kimlik kontrolü yapmaktadır.
- Baskınlar: Özellikle gece kulüpleri, alışveriş merkezleri ve spor salonları gibi halka açık yerlerde baskınlar düzenlenerek askere çağrılacak erkekler tespit edilmektedir.
- “Zorla Götürme”: Sosyal medyada ve haber kaynaklarında, bazı kişilerin sokakta zorla askeri araçlara bindirilerek doğrudan askeri şubelere götürüldüğünü gösteren görüntüler sıkça paylaşılmaktadır. Bu tür uygulamalar, Ukrayna Savunma Bakanlığı tarafından resmi olarak onaylanmasa da, asker kaçaklarının sayısının artmasıyla beraber, askeri şubelere olan güvensizliğin ve askere alım görevlilerine yönelik şiddet eğiliminin arttığı rapor edilmektedir.
Sonuç olarak: Yasal olarak Ukrayna’da genel seferberlik altındaki her erkek askerlik hizmetiyle yükümlüdür. Ancak, askere alım hedeflerine ulaşmakta zorlanan yetkililerin, yasal sınırları zorlayarak ya da aşarak sokaklardan, tebligat yapmaksızın kişileri alıkoyup askeri şubelere götürdüğü yönündeki iddialar ve olaylar yaygın bir şekilde mevcuttur. Birçok erkek, zorla askere alınmaktan kaçınmak için saklanmakta veya yasadışı yollarla ülkeyi terk etmeye çalışmaktadır.