F-35 Lightning II (ABD), Su-57 Felon (Rusya) ve KAAN (Türkiye) 5. nesil savaş uçağı programlarıdır, ancak felsefe ve tasarım amaçları açısından önemli farklılıklar gösterirler.
İşte bu üç uçağın genel özellikleri ve birbiriyle kıyaslanması:
1. F-35 Lightning II (ABD)
F-35, ABD liderliğindeki uluslararası bir projenin ürünüdür ve çok rollü (Multi-role) bir hayalet uçak olarak tasarlanmıştır.
| Özellik | F-35 Teknik Detaylar |
| Rolü | Çok Rollü Avcı/Bombardıman (Air Superiority/Ground Attack) |
| Motor | Tek Motorlu (Pratt & Whitney F135) |
| Hız (Azami) | Mach 1.6 |
| Ana Yetenek | Görünmezlik (Stealth), Füzyonlu Aviyonikler, Ağ Merkezli Savaş (Network-centric Warfare). |
| Manevra Kabiliyeti | İyi, ancak safkan avcı uçaklarına (F-22, Su-57) kıyasla daha düşüktür. |
| Versiyonlar | F-35A (Konvansiyonel), F-35B (Dikey Kalkış/İniş), F-35C (Uçak Gemisi). |
| Felsefesi | “İlk bakışta tespit et, ilk atışı yap, ilk öldür.” – Durumsal farkındalık ve radar görünmezliğine odaklanmıştır. |
2. Su-57 Felon (Rusya)
Su-57, Rusya’nın 5. nesil avcı uçağıdır ve daha çok hava üstünlüğüne (Air Superiority) odaklanmıştır.
| Özellik | Su-57 Teknik Detaylar |
| Rolü | Hava Üstünlüğü Avcısı (Çok Rollü yeteneği de var) |
| Motor | Çift Motorlu (Saturn İzdeliye 117 veya Nihai İzdeliye 30) |
| Hız (Azami) | Mach 2.0+ (Süperseyir kabiliyetine sahip) |
| Ana Yetenek | Süper Manevra Kabiliyeti (Thrust Vectoring – İtki Yönlendirme), Süperseyir (Afterburner kullanmadan süpersonik hız). |
| Manevra Kabiliyeti | Mükemmel. İtki yönlendirme sistemi sayesinde yakın it dalaşında F-35’e göre teorik olarak avantajlıdır. |
| Görünmezlik (Stealth) | İyi, ancak F-35 ve F-22’ye kıyasla daha az gelişmiş olduğu düşünülmektedir (Özellikle motor egzozları ve genel tasarım geometrisi nedeniyle). |
| Felsefesi | Yüksek hız, manevra kabiliyeti ve uzun menzilli füzeler ile hem görüş içi hem görüş ötesi savaşta üstün gelmeye odaklanmıştır. |
3. KAAN (Türkiye)
KAAN, Türkiye’nin milli imkanlarla geliştirdiği 5. nesil savaş uçağıdır. Henüz geliştirme aşamasındadır, bu nedenle aşağıdaki teknik özellikler prototip verileri ve hedeflenen kabiliyetlerdir.
| Özellik | KAAN (Hedeflenen/Prototip) |
| Rolü | Hava Üstünlüğü ve Çok Rollü (Air Superiority/Multi-role) |
| Motor | Çift Motorlu (Prototipte GE F110, daha sonra yerli motor) |
| Hız (Azami) | Mach 1.8+ (Hedeflenen Süperseyir kabiliyeti) |
| Ana Yetenek | Yüksek manevra kabiliyeti, Düşük radar kesiti (Stealth), Yerli aviyonik ve silah sistemleri (ASELSAN AESA Radar, GÖKDOĞAN, BOZDOĞAN füzeleri). |
| Manevra Kabiliyeti | Çift motorlu tasarımı ve aerodinamik yapısıyla F-35’ten daha manevra kabiliyetli olması hedeflenmektedir. F-22 ve Su-57’ye benzer bir felsefeyi benimser. |
| Görünmezlik (Stealth) | Yüksek düzeyde görünmezlik hedeflenmektedir. Bazı yerli kaynaklar, termal iz açısından (ısı) F-35’ten daha iyi olabileceğini belirtmektedir. |
| Bağımsızlık | En büyük avantajı, Türkiye’nin tam kontrol ve ihracat serbestliği ile geliştirebilmesidir. |
F-35 vs Su-57 vs KAAN Kıyaslaması
Bu üç uçağın kıyaslaması, hangi görev alanına öncelik verdiğinize bağlıdır:
| Kıyaslama Alanı | F-35 | Su-57 | KAAN |
| Stealth (Görünmezlik) | En İyisi (En düşük Radar Kesit Alanı – RCS) | Orta (Tartışmalı, özellikle motor kısmında) | Yüksek (F-35’e yakın veya eşit olması hedefleniyor) |
| Hız ve Süperseyir | En Düşük (Süperseyir yok) | En İyisi (Mach 2.0+, Süperseyir var) | Yüksek (Mach 1.8+, Süperseyir hedefliyor) |
| Manevra Kabiliyeti | Orta (Ağır Hizmet Bombardıman/Avcı) | En İyisi (İtki Yönlendirme sayesinde) | Yüksek (Çift motor avantajıyla F-35’ten üstün olması bekleniyor) |
| Aviyonikler & Ağ | En İyisi (Entegre sistemler, bilgi paylaşımında en gelişmiş) | İyi (Gelişmiş radar ve sensörler) | İyi (ASELSAN AESA ve yerli aviyoniklerle rekabetçi) |
| Tasarım Rolü | Çok Amaçlı (Bombardıman odaklı) | Hava Üstünlüğü Avcısı | Hava Üstünlüğü ve Çok Amaçlı |
| Olgunluk Durumu | Hizmette (En Olgun Program) | İlk Üretim Partileri Hizmette | Geliştirme/Prototip Aşamasında |
KAAN, F-35 ve Su-57’den İyi Olabilir mi?
KAAN’ın bu uçaklardan daha iyi olup olamayacağı sorusu, genellikle görev esnekliği ve stratejik bağımsızlık üzerinden cevaplanır:
- Teknolojik Potansiyel: KAAN, F-35’in hizmete girmesinden yaklaşık 20 yıl sonra tasarlanmaya başlanan bir uçak olduğu için, daha güncel tasarım metodolojilerinden ve bilgisayar simülasyonlarından faydalanarak aerodinamik ve görünmezlik açılarından yeni nesil iyileştirmeler yapma potansiyeline sahiptir. Çift motorlu yapısıyla (Su-57 gibi) daha yüksek hız ve manevra kabiliyeti hedeflenmektedir.
- Savaş Felsefesi: KAAN, F-35’in çok kısıtlı manevra kabiliyetine karşın (daha çok F-22 ve Su-57’de olduğu gibi) hava üstünlüğünü ve manevrayı da önceleyen bir tasarımdır. Bu, it dalaşında F-35’e göre avantaj sağlayabilir.
- Stratejik Bağımsızlık (En Önemli Faktör): KAAN’ın en büyük ve tartışmasız avantajı ulusal kontrol altında olmasıdır. F-35 gibi yabancı bir uçakta, mühimmat, yazılım güncellemeleri, görev bilgisayarı ve hatta uçuş kısıtlamaları (ülke politikaları nedeniyle) konusunda kısıtlamalarla karşılaşılabilir. KAAN, tam olarak Türkiye’nin ihtiyaçlarına göre programlanabilir ve kısıtlama olmaksızın kullanılabilir.
Sonuç:
- Safkan görünmezlik (stealth) ve ağ entegrasyonu açısından F-35, sahada kanıtlanmış bir avantaja sahiptir.
- Hız ve yakın dövüş manevrası açısından Su-57, F-35’e karşı üstündür.
- KAAN ise, manevra ve hızda F-35’ten üstün olmayı hedeflerken, stealth özelliklerinde F-35’e yaklaşmayı amaçlar. Ancak en büyük kıyas avantajı, yerli sistemler ve stratejik kontrol sayesinde, Türkiye için F-35 veya Su-57’nin sağlayamayacağı bir operasyonel özgürlük sunmasıdır. Gelişimini tamamladığında, uluslararası kısıtlamalara maruz kalmayan, üst düzey kabiliyetli bir 5. nesil uçak olarak rakipleriyle rekabet edecektir.