Prof. Dr. Aziz Sancar, 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü‘nü kazanmıştır.
Ödülü almasının nedeni, Amerikalı Paul Modrich ve İsveçli Tomas Lindahl ile birlikte, “DNA onarımı mekanizmalarının moleküler düzeyde haritalanması” alanındaki çığır açan çalışmalarıdır.
Temel Çalışma Alanı: DNA Onarımı
Aziz Sancar’ın Nobel’e uzanan en önemli katkısı, hücrelerin genetik materyal olan DNA’da oluşan hasarı nasıl onardığını açıklayan mekanizmaların keşfidir.
Hücrelerimizdeki DNA, ultraviyole (UV) ışınları, serbest radikaller ve kanserojen kimyasallar gibi dış etkenler nedeniyle sürekli hasar görür. Bu hasarlar onarılmazsa, DNA’da kalıcı değişiklikler (mutasyonlar) meydana gelir ve bu durum kanser gibi ciddi hastalıklara yol açabilir.
Aziz Sancar’ın spesifik olarak keşfettiği mekanizma şudur:
Nükleotid Eksizyon Onarımı (NER)
Prof. Sancar’ın temel katkısı, özellikle UV ışınlarının neden olduğu hasarları (örneğin iki timin bazının birbirine bağlanması) onaran Nükleotid Eksizyon Onarımı (NER) mekanizmasını aydınlatmasıdır.
Bu mekanizma, hasarlı bölgenin tespiti, kesilip çıkarılması ve doğru DNA dizisiyle tekrar doldurulması adımlarını içerir. Aziz Sancar ve ekibi, bu sürecin moleküler ayrıntılarını haritalayarak, canlıların genetik bilgisini nasıl koruduğunu ortaya koymuştur.
Bu keşif, kanser gelişiminin anlaşılması ve kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçların geliştirilmesi için hayati bir temel oluşturmuştur.