Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğine göre hasta, hasta ve yaralıların, hastalıktan şüphe edenlerin ve sağlık durumlarını kontrol ettirmek isteyenlerin ayakta veya yatarak gözlem, muayene, tanı, teşhis, tedavi ve rehabilite edildikleri aynı zamanda doğum yapılan, sıhhi ve fennî şartlar haiz yerlerdir. Genel olarak hastaneler; teşhis, tedavi ve rehabilitasyon ihtiyacı olan hasta, yaralı, anormal veya hamile, iki veya daha çok kişiye aynı zamanda ve günün 24 saatinde hizmet verebilen, klinik laboratuvar hizmetleri, teşhise yardımcı, röntgen hizmeti ve tedavi hizmetlerinden; cerrahi, doğum, bir veya birden çok tıbbi tedavi ünitesi bulunan kurumlardır.
İLK HASTANELER
Hastaların bakımıyla uğraşan ilk kurumların tapınaklar olduğu anlaşılmaktadır. Epidauros’taki Asklepios Tapınağı’nda Yunanlıların şifa veren tanrısından yardım istemeye gelenler için yatacak yerler bulunmuyordu. M.Ö. 3. yüzyılda o zamanlar buddha’cı olan Hindistan’da da hastanelerin bulunduğunu gösteren bazı kanıtlar vardır. Eski Yunan’da doktorların özel muayenehanelerini veya dükkânlarını andıran, İatreia denilen ameliyat odaları vardı.
Hastane Türleri
Hastaneler sundukları hizmet türlerine göre, ortalama kalış sürelerine göre, mülkiyetlerine göre, yatak adetlerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır.
İşlevlerine Göre Hastaneler: Sunulan hizmet türlerine göre hastaneler; genel hastaneler, özel dal hastaneleri, eğitim hastaneleri ve rehabilitasyon merkezleri olarak çeşitlenmektedir.
İŞLEVLERİNE GÖRE HASTANELER
Genel Hastaneler: Her türlü acil vaka ile yaş ve cins farkı gözetmeksizin, bünyesinde mevcut uzmanlık dalları ile ilgili hastaların kabul edildiği, ayakta veya yatarak hasta muayene ve tedavilerinin yapıldığı yataklı kurumlardır.
Özel Dal Hastaneleri: Belirli bir yaş ve cins grubu hastalar ile belirli bir hastalığa tutulanların ya da bir organ veya organ grubu hastalarının müşahede, muayene, teşhis ve tedavi edildikleri yataklı kurumlardır.
Eğitim Hastaneleri: Öğretim, eğitim ve araştırma yapılan, uzman ve ileri dal uzmanları yetiştirilen Genel ve Özel Dal Yataklı Tedavi Kurumları ile Rehabilitasyon Merkezleridir.
Rehabilitasyon Merkezleri: Organ, sinir, adale ve kemik sistemi hastalıkları ile kaza ve yaralanmalar veya cerrahi tedaviler sonucu meydana gelen arıza ve sakatlıkların tıbbi rehabilitasyonunu sağlayan yataklı kurum veya servislerdir.
Ortalama Kalış Süresine Göre Hastaneler: Kısa kalış süreli (short-term, short stay) hastaneler, genellikle ortalama yatış süresi 30 günden az olan genel veya özel dal hastaneleridir. Ortalama yatış süresinin 30 günden daha fazla olduğu genel veya özel dal hastanelerine ise uzun kalış süreli (long-term, long-stay) hastaneler adı verilmektedir. Akıl ve ruh sağlığı hastaneleri, kronik bakım veren hastanelere örnek olarak verilebilir.
Mülkiyetlerine Göre Hastaneler: Mülkiyetlerine göre diğer bir deyişle finansal kaynakların türüne göre sınıflandırma, başka bir sınıflandırma türüdür. Burada hastanenin mülkiyetinin hangi kurum ve kuruluşlara ait olduğuna veya kurum ve kuruluşların niteliğine göre sınıflandırma yapılmaktadır. Bu noktadan hareket edildiğinde Türkiye’deki hastaneler Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına, Sosyal Sigortalar Kurumu’na, kamu iktisadi kuruluşlarına, tıp fakültelerine, belediyelere, yabancılara, azınlıklara, derneklere, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı dışındaki bakanlıklara ve özel kesime ait hastaneler olarak sınıflandırılabilmektedir.
Yatak Adetlerine Göre Hastaneler: Bu sınıflamada genellikle kadro, personel, finansman, malzeme dağıtımı ve istatistik bir ölçüt olarak kullanılmaktadır. Yatak adetlerine göre yapılan sınıflama şu şekildedir: 50, 100, 200, 400 ve üzerinde yatağı bulunan hastaneler.
HASTANELERİN FONKSİYONLARI
🏥 Hastane Fonksiyonları ve Yönetimsel Görevler
Hastaneler, sadece tedavi sağlayan birimler olmanın ötesinde, çeşitli yönetimsel, eğitsel ve teknik fonksiyonları bir arada yürüten karmaşık organizasyonlardır. Hastanelerin temel fonksiyonları aşağıda detaylandırılmıştır:
1. 🩺 Tıbbi Fonksiyonlar (Hizmet Sunumu)
Bu fonksiyon, hastalara, kendisini hasta hissedenlere ve sağlık durumlarını kontrol ettirmek isteyenlere sunulan temel sağlık hizmetlerini kapsar.
- Tıbbi Tedavi ve Teşhis: Hastalıkların belirlenmesi ve iyileştirilmesine yönelik tüm süreçler.
- Gözlem ve Rehabilitasyon: Hastaların klinik takibi ve sağlıklarının geri kazandırılmasına yönelik hizmetler.
- Klinik ve Poliklinik Hizmetleri: Ayakta ve yatılı hastalara yönelik tüm muayene ve müdahale hizmetleri.
2. 📚 Eğitim Fonksiyonu
Hastaneleri birer eğitim kurumu hâline getiren bu fonksiyon, bilgi ve deneyimin paylaşılmasını sağlar.
- Personel Eğitimi: Hastane bünyesindeki mevcut personelin mesleki gelişimini desteklemek.
- Öğrenci ve Uzmanlık Eğitimi: Tıp, hemşirelik ve diğer sağlık alanlarındaki öğrencilere ve tıpta uzmanlık öğrencilerine yönelik pratik ve teorik eğitim vermek.
- Halkın Eğitimi: Halkı sağlık bilinci ve önleyici tedbirler konusunda bilgilendirmek.
3. 🔬 Araştırma Fonksiyonu
Hastalıkların sürekli değişimi ve insan vücudu üzerindeki farklı etkileri nedeniyle bu fonksiyon hayati öneme sahiptir. Hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılacak yeni tıbbi yöntemlerin belirlenmesi hedeflenir.
- Organizasyon: Bazı hastanelerde araştırma ve geliştirme (AR-GE) bölümleri ayrı bir birim olarak bulunur. Bölüm olmayan hastanelerde bu görev, ilgili klinik ve servislere yüklenir.
- Yükümlülük: Çalışanlar, yaptıkları bilimsel yayınlar ve araştırmalar ile bu yükümlülüklerini yerine getirirler. Bu tür bir araştırma yükümlülüğüne hastane ve eğitim kuruluşları dışında nadiren rastlanır.
4. 🛠️ Teknik Fonksiyonlar (Destek Hizmetleri)
Bu fonksiyon, tıbbi hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi için gerekli olan fiziki ve lojistik desteği içerir.
- Bakım ve Onarım: Hastanelerde bulunan her türlü araç, gereç ve tıbbi malzemenin bakımı ve onarımı.
- Fiziksel Ortam Sağlanması: Binanın işleyişi ve güvenliği ile ilgili tüm düzenlemeler.
- Hayati Destek Hizmetleri: Hastalar için gerekli olan yemek, çamaşırhane, berber gibi temel hizmetlerin sağlanması.
5. 💵 Mali Fonksiyonlar
Hastane kaynaklarının ve finansal süreçlerin yönetilmesini kapsar.
- Gider Yönetimi: Hastaların ihtiyacı için yapılan tüm harcamalar.
- Personel Mali İşlemleri: Hastane personelinin temin edilmesi ve maaş/yan haklar gibi birtakım mali ihtiyaçlarının karşılanması.
6. 🏛️ İdari Fonksiyonlar (Yönetim Süreçleri)
Tüm örgütler için geçerli olan ve hastane örgütleri için de vazgeçilmez olan yönetimsel görevlerdir.
- Temel Yönetim Süreçleri: Planlama, örgütleme, yürütme, koordinasyon, denetim ve karar verme gibi yönetim fonksiyonlarının yerine getirilmesini kapsar.
MEVZUATA GÖRE HASTANE SINIFLAMASI
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’ne Göre Hastane Sınıflandırması
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı Hastaneleri, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği esas alınarak görev ve kapasitelerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır:
1. İlçe/Belde Hastanesi
- Bünyesinde 112 hizmetleri, acil, doğum, ayakta ve yatarak tıbbi müdahale, muayene ve tedavi hizmetleri ile koruyucu sağlık hizmetlerini bütünleştirir.
- Görev yapan doktorların hasta kabul ve tedavi hizmetlerini yürüttüğü kurumlardır.
- İleri tetkik ve tedavi gerektiren durumlarda hastaların stabilize edilerek uygun şekilde sevki sağlanır.
2. Gün Hastanesi
- Birden fazla branşta, günübirlik ayakta muayene, teşhis, tedavi ve tıbbi bakım hizmetleri sunan kurumlardır.
- Asgari 5 gözlem yatağı ile 24 saat sağlık hizmeti sunan bir hastane bünyesinde veya bir hastane ile koordineli olarak kurulurlar.
- Bu hastaneler daha sonra Entegre İlçe Hastanesi olarak isim değiştirmiştir.
3. Genel Hastaneler
- Her türlü acil vaka ile yaş ve cinsiyet farkı gözetmeksizin bünyesinde mevcut uzmanlık dallarıyla ilgili hastaların kabul edildiği sağlık kurumlarıdır.
- Ayakta ve yatarak hasta muayene ve tedavilerinin yapıldığı, en az 50 yataklı olarak hizmet verirler.
4. Özel Dal Hastaneleri
- Belirli bir yaş ve cins grubu hastalar veya belirli bir hastalığa tutulanların ya da bir organ veya organ grubu hastalarının hizmet aldığı kurumlardır.
- Bu hastaların müşahede, muayene, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri bu kurumlarda yapılır.
5. Eğitim ve Araştırma Hastaneleri
- Genel ve özel dal sağlık kurumları olmakla birlikte, temel işlevi öğretim, eğitim ve araştırma yapmaktır.
- Bu hastaneler aynı zamanda uzman ve yan dal uzmanlarının yetiştirildiği merkezlerdir.