Sovyetler Birliğinde Kadınlar hem fabrikada, tarlada veya ofiste çalışmak zorundaydı hem de devletin yeterince sağlayamadığı sosyal hizmetler nedeniyle eve döndüklerinde tüm ev işlerini (yemek, temizlik, çocuk bakımı) üstlenmeye devam ettiler. Bu, kadınların üzerindeki yükü iki katına çıkardı. Devlete itaat etmeyen kadınlar ise gulaglara (ölüm kamplarına) gönderilirdi.
Sovyetler Birliğinde kadınlar lağım temizlemekten, madencilik faaliyetlerine kadar pek çok ağır işte çalışırdı. Savaş zamanı cepheye de alınırlardı. Tüm bunların üstüne Sovyet hükümeti kadınları çok çocuk yapmaya teşvik ederdi. Çünkü Stalin’e göre doğan her çocuk komünizme bir neferdi.
Çifte Yük (Double Burden – İkili Sorumluluk)
Bu, Sovyet kadınlarının yaşadığı en büyük zorluktu. Devlet, kadınların tam zamanlı ve ağır işlerde erkeklerle eşit şekilde çalışmasını bekliyordu. Ancak bu ekonomik eşitliğe karşılık, evdeki sorumluluklar erkeklerle paylaşılmadı.
- Ev İşleri: Kadınlar, uzun ve yorucu iş günlerinden sonra eve dönüp; yemek pişirme, temizlik, çamaşır ve çocuk bakımı gibi tüm ev işlerini üstlenmek zorundaydı. Bu durum, kadınların hem işte hem de evde aralıksız bir mesai yapmasına yol açıyordu.
- Boş Vakit Eksikliği: Erkekler genellikle işten sonra dinlenirken veya sosyalleşirken, kadınların üzerindeki bu çifte yük, kişisel gelişim, boş zaman veya kültürel aktivitelere vakit ayırmalarını neredeyse imkansız hale getiriyordu.
Ekonomik Zorluklar ve Yokluklarla Mücadele
Sovyet ekonomisinin kronik sorunları, en çok evin düzenini sağlamakla yükümlü olan kadınları etkiliyordu.
- Kuyruklar ve Tüketim Malları: Temel gıda maddeleri ve tüketim malları sık sık karneyle veriliyor veya kuyruklarda saatlerce bekleyerek alınıyordu. Kadınlar, ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak için işten arta kalan tüm zamanlarını bu kuyruklarda geçirmek zorundaydı.
- Altyapı Eksikliği: Evlerde modern cihazlar (çamaşır makinesi, buzdolabı vb.) ve merkezi hizmetler yaygın değildi. Bu da basit ev işlerini bile inanılmaz derecede zaman alıcı ve fiziksel olarak yorucu hale getiriyordu.
Sınırlı Kişisel ve Siyasi Özerklik
Devlet, kadın haklarını parti ideolojisinin bir aracı olarak gördüğü için, kadınların bireysel talepleri ve eleştirileri bastırılıyordu.
- Feminist Eleştirinin Yokluğu: Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, ataerkil yapıyı ve çifte yükü eleştiren bağımsız feminist hareketlere izin verilmedi. Devlet, “Bizde eşitlik zaten sağlandı” diyerek, kadınların yaşadığı sosyal sorunları görmezden geldi.
- Doğurganlık Politikaları: Kürtaj yasallaşsa bile, dönemin ekonomik veya siyasi ihtiyaçlarına göre devlet kürtajı kısa süreliğine yasaklayarak kadınların üreme haklarına müdahale edebiliyordu.
- Siyasetteki Rol: Kadınlar, siyasi mevkilerde teorik olarak yer alsalar da, Partinin en üst kademelerinde (Politbüro) kadın temsili son derece düşüktü. Bu, kadınların siyasi karar alma mekanizmalarında yeterli güce sahip olmaması anlamına geliyordu.