U00 – U49 kodları, belirsiz bir etiolojinin yeni hastalıklarına geçici olarak atanırken kullanılması içindir. U04-Ağır akut solunum sendromu [SARS] gibi. U800 – U89 kodları ise antibiyotiklere dirençli bakteriyel ajanlar için kullanılır.
U80.Penisilin ve ilişkili antibiyotiklere dirençli ajan
U80.0- Penisiline Dirençli Ajan
U80.1 Metisiline Dirençli Ajan
U80.8 Diğer Penisilin İlişkili Antibiyotiklere Dirençli Ajan
U81.Vankomisin ve İlişkili Antibiyotiklere Dirençli Ajan
U81.0 Vankomisine Dirençli Ajan
U81.8 Diğer Vankomisin İlişkili Antibiyotiklere Dirençli Ajan
U88 Birden çok antibiyotiğe dirençli ajan
U89 Diğer ve tanımlanmamış antibiyotiklere dirençli ajan
U89.8 Diğer tek tanımlanmış antibiyotiğe dirençli ajan
U89.9 Tanımlanmamış antibiyotiğe dirençli ajan
Kısaltılmış Listeler
ICD-10’un 3 ve 4 basamaklı düzeydeki hastalık listeleri herhangi bir istatistik tablosunda verilemeyecek kadar uzundur. Bu nedenle rutin istatistiklerin çoğunda bazı özel durumları vurgulayan kısaltılmış listeler kullanılır. ICD-1O’un tamamlayıcı niteliğindeki bu listeler 1.cildin sonunda yer almıştır. Bu listeler, mortalite istatistikleri için dört ve morbidite istatistikleri için bir adet özel kısaltılmış listeden oluşur. Kısaltılmış mortalite listelerinden iki tanesi tüm yaş gruplarını kapsarken, biri bebeklik dönemine, biri de çocukluk dönemine aittir.
103 Başlıklı Kısaltılmış Genel Ölüm Listesi
80 Başlıklı Genel Ölüm-Seçilmiş Liste
67 Başlıklı Bebek ve Çocuk Ölümü-Kısaltılmış Liste
51 Başlıklı Bebek ve Çocuk Ölümü-Seçilmiş Liste
298 Başlıklı Hastalıklar için Sıralı Liste
ICD-10’un üç cildini kapsayan -üç ve dört karakter sınıflandırma- birçok farklı uygulama için uygun olmasına karşın, bazı uzmanlıklar için yeterli ayrıntıyı her zaman içermez. Bazen sınıflanan koşulların farklı nitelikleri hakkındaki bilgiler de gerekebilir.
SINIFLANDIRMALAR AİLESİ KAVRAMI
ICD-9’da kullanılmaya başlanıp “kama ve yıldız sistemi” olarak da bilinen etyoloji ve belirtiler için kullanılan ikili sınıflandırma şeması ICD-10’da yıldız bilgileri tercihe bağlı kullanılmak üzere 82 homojen üç karakter kategorisi olarak düzenlenmiştir. Bu yaklaşım sonucunda yaygın bir hastalık ve hastalığın belirli bir organ veya yerdeki belirti veya komplikasyonunu içeren tanı ifadelerinin iki kod alması sağlanmış ve sonuçta her iki eksene göre düzeltmek veya kodlamak mümkün olmuştur. ICD-9’un hazırlanması sırasında ICD içeriğinin tek başına gerekli bütün bilgileri içeremeyeceği ve halk sağlığının farklı ihtiyaçlarını sadece hastalık ve sağlıkla ilgili sınıflandırma “ailesinin” karşılayamayacağı anlaşılmıştı. Bu nedenle 1970’lerin sonlarından itibaren olası çözümler planlanmıştı. Çekirdek sınıflandırma olarak adlandırılan çözüm, bazılarının hiyerarşik olarak ilgili olduğu ve diğerlerinin ek şeklinde olduğu çeşitli bölümlerden oluşuyordu. ICD İş Birliği Merkezlerinin birlikte çalışma ve tartışmalarından sonra 1987 yılında Uzman Komite tarafından tekrar düzeltilen “sınıflandırmalar ailesi” kavramı ortaya çıkmıştır.
Kama ve Yıldız Sistemi (Dual Kodlama Sistemi) Özeti
Kama ve Yıldız Sistemi, tıbbi sekreterlik ve dökümantasyonda kullanılan ICD-10 (Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırması) sisteminin özel bir özelliğidir. Bu sistem, bir hastalığı tam olarak açıklamak için iki ayrı kodun (Dual Kodlama) kullanılması gerektiğini belirtir.
Bu iki kod, hastalığın nedenini (Kama) ve sonucunu (Yıldız) birbirinden ayırır.
1. Kama Simgesi – Etiyoloji (Neden)
- Anlamı: Hastalığın altta yatan temel sebebini veya nedenini (etiyoloji) belirtir.
- İşlevi: Ana kaynağı tanımlar (Örn: Virüs, başka bir kronik hastalık, kaza).
- Sıralama: Dual kodlamada daima ilk sırada yer alır.
2. Yıldız Simgesi – Bulgular (Belirti veya Etki)
- Anlamı: Hastalığın vücutta yol açtığı belirtiyi, bulguyu veya etkilediği vücut bölgesini belirtir.
- İşlevi: Nedenin (Kama kodu) yarattığı spesifik durumu veya hasarı tanımlar.
- Kullanımı: Tek başına kullanılmaz; daima uygun bir Kama kodu ile birlikte atanır.
Tıbbi Sekreterlikte Uygulama Prensibi
Tıbbi sekreterler bu sistemi kullanarak, bir hastalık tablosunda hem etkeni hem de etkenin yarattığı sonucu aynı anda raporlarlar.
- Örnek: Şeker hastalığı (Diyabet) nedeniyle böbrek yetmezliği gelişmesi durumunda,
- Kama Kodu: Diyabetin kendisini (temel neden) kodlar.
- Yıldız Kodu: Diyabetin yol açtığı böbrek yetmezliği bulgusunu kodlar.
Bu sayede sağlık istatistikleri, bir hastalığın gerçek yayılımını ve neden olduğu sonuçları net bir şekilde takip edebilir.
Tıbbi Sekreterliğin Temel Görevleri ve Rolü
Tıbbi sekreterler, hem idari ofis işlerini hem de doğrudan tıbbi bilgi yönetimini üstlenirler.
1. Tıbbi Dokümantasyon ve Kayıt Yönetimi
- Hasta Dosyaları: Hastaların anamnezlerini (öykülerini), tedavi planlarını, sonuçlarını ve raporlarını içeren fiziki ve dijital dosyaları oluşturur, düzenler ve arşivler. Bu bilgilerin gizliliğini ve güvenliğini sağlar.
- Kodlama: Hastalıkların ve tanıların uluslararası standartlara uygun olarak (örneğin, ICD-10 sistemiyle) kodlanmasından sorumludur. Bu kodlama, faturalandırma ve istatistikler için hayati önem taşır.
- Rapor Hazırlama: Ameliyat raporları, taburcu özetleri ve konsültasyon formları gibi tıbbi evrakların doğru ve eksiksiz hazırlanmasına destek olur.
2. İdari ve Organizasyonel Görevler
- Randevu Yönetimi: Hastaların randevu sistemini düzenler, planlar ve randevu takibini yapar.
- Hasta Karşılama: Hastaları karşılar, kayıt işlemlerini yapar ve doğru birimlere yönlendirir. Hastalar ile sağlık personeli arasındaki ilk iletişim noktasıdır.
- İletişim: Telefon, e-posta ve diğer iletişim kanalları üzerinden hastalar, diğer sağlık kuruluşları ve tedarikçilerle kurumsal iletişimi sağlar.
3. Finansal ve Bürokratik İşlemler
- Faturalandırma: Sunulan sağlık hizmetlerinin kurum içi ve sigorta şirketleri (SGK, özel sigortalar) ile olan faturalandırma ve tahsilat süreçlerini yönetir.
- Veri Raporlama: İstenen tıbbi istatistikleri ve idari raporları hazırlar ve yöneticilere sunar.
- Ofis Yönetimi: Ofis malzemeleri, kırtasiye ve temel tıbbi sarf malzemelerinin stok takibini yapar ve sipariş süreçlerini yönetir.
Tıbbi sekreterlik, sağlık sisteminin düzenli ve verimli çalışmasını sağlayan, disiplinli bir bilgi ve belge yönetimi mesleğidir.
1. ICD-10’da Üç Karakterli Çekirdek Kod
ICD-10’daki her hastalık veya tanı kodu, bir harf ve iki rakamdan oluşan üç karakterli bir “çekirdek” ile başlar. Bu kod, hastalığın en genel ve temel kategorisini belirtir.
- Örnek: I10 kodu, “Esansiyel (Primer) Hipertansiyon”u temsil eder.
2. Sınırlama Nedir?
Üç karakterli kodun sınırlaması şudur: Yeterince spesifik değildir. Bu kod, hastalığın alt tipini, yerini, şiddetini veya nedenini (etiyolojisini) açıklamaz.
- Pratik Sınırlama: Tıbbi faturalandırma (SGK işlemleri) ve klinik tedavi planlaması için genel I10 kodu yetersizdir. Doktorun ne tür bir hipertansiyon teşhisi koyduğunu (Örn: habis mi, benign mi?) bilmek gerekir.
3. Sınırlamanın Aşılması
Bu sınırlama, koda dördüncü bir karakter eklenerek aşılır. Dördüncü karakter, tanıyı detaylandırarak kodu klinik açıdan kullanılabilir hale getirir.
- Örnek: I10.0 kodu, “Habis Hipertansiyon” anlamına gelir. Bu dördüncü karakter (0), tanıyı yeterince kesinleştirir.
Bu bağlamda “3 Karakterli Çekirdek Sınırlaması” ifadesi, tanının detaylandırılması ve klinik olarak anlamlı hale gelmesi için kodun dördüncü karaktere ihtiyaç duyması zorunluluğunu ifade eder.