Ökaryot hücrelere şeklini veren ve hücre içi organizasyonu sağlayan yapıların tümüne hücre iskeleti adı verilir. Hücre iskeleti, hücreye şekil vermenin yanında organellerinin hücre içinde yer değiştirmesinde, hücre bölünmesi sırasında kromozomların hareketinde de rol oynar.
- Hücre iskeleti mikrofilament, ara filament ve mikrotübül olarak adlandırılan üç temel yapıdan oluşur.
- a. Mikrofilament
- Üst üste sarılı iki adet aktin proteininden oluşurlar. Diğer liflere göre daha incedirler.
- Mikrofilamentlerin temel işlevleri:
- Hücre biçiminin korunması.
- Kasların kasılıp gevşemesi.
- Bölünme sırasında hayvan hücrelerinin boğumlanması
- İnce bağırsakta mikrovillus oluşumu.
- Amipte yalancı ayak oluşumu.
- b. Ara Filamentler
- Farklı tipte proteinlerin birleşmesi sonucu oluşurlar. Mikrotübülden ince, mikrofilamentten ise daha kalındırlar. Kararlı bir yapıları vardır.
- Ara filamentlerin temel işlevleri:
- • Hücre biçiminin korunması.
- • Çekirdek ve diğer organelleri hücre içinde sabitler.
- • Aynı dokuya ait hücrelerin bir arada kalmasını sağlamak.
- c. Mikrotübüller
- Yapısında tübilin adı verilen proteinler bulunur. En kalın olan liflerdir.
- Mikrotübüllerin temel işlevleri:
- • Hücre biçiminin korunması.
- • Hücrelerin ve hücre içindeki organellerin yer değiştirmesi.
- • Hücre bölünmesi sırasında kromozomların ayrılarak zıt kutuplara hareket etmesi. • Sil ve kamçı gibi hücre hareketini sağlayan yapıların oluşturulması.