Duygular ve Heyecanlar
Duygular haz ya da elem verici, yoğun ya da ılımlı, gergin ya da gevşek olmalarına göre üç bakımdannitelendirilebilir. Duyguların çok yoğun veya şiddetli olanlarına ve insanda gerginlik uyandıran duygularaheyecan denir. Duygu ve heyecan kavramına yakın anlamı olan bir diğer kavram da tutku kavramıdır.Tutku, şiddeti ve sürekliliği fazla olan, insanın uyumsal davranışlarını bozabilen duygusal durumlardır.
Heyecanlar aşağıdaki gibi üç düzeyde incelenebilir:
- Öznel yaşantı düzeyi: Her insanın kendine özgü bir yaşamı vardır; bu yaşam onun öznel deneyimlerindenoluşur.
- Duygusal davranış düzeyi: İnsan bazen acı, bazen öfke, bazen de hüzün duygusu hisseder. Gözyaşı, kişininaslında ne gibi duygular içinde olduğunu gösterir. Yani kişinin duygu durumu hakkında ipucu verir.
- Duygusal yaşantı ve fizyolojik düzey: İçinde bulunulan duygusal durum psikosomatik etkiler ortaya çıkarır. Heyecanlar karmaşık süreçlerdir. Bunların meydana gelişinde merkez sinir sistemlerinin rolü olduğu gibi, beden iç organlarının da rolü vardır. Yüz hareketlerinden ve tensel belirtilerden insanın hangi heyecanın etkisinde olduğu anlaşılır. Heyecanlar, bir bakıma çok yoğun ve şiddetli, kısa süreli duygulardır. Tıpkı güdüler gibi heyecanlar da, davranışların nedenleri arasındadır. Ancak güdüler içsel faktörlerle ortaya çıkarken, heyecanlarda uyarıcı dış çevreden gelir.