Permiyen Dönemi (yaklaşık 299 milyon yıl önce – 252 milyon yıl önce) Paleozoik Zaman’ın son dönemidir ve Dünya tarihinde hem büyük yükselişlerin hem de dramatik bir yok oluşun yaşandığı, evrimsel açıdan son derece önemli bir süreçtir.
🔹 PERMİYEN DÖNEMİNİN BAŞLANGICI (≈ 299 milyon yıl önce)
🌍 Jeolojik Durum:
- Süper kıta Pangea oluşmaya başlamıştır. Tüm kıtalar tek kara parçası hâlinde birleşmiştir.
- Etrafında ise Panthalassa adı verilen devasa bir okyanus bulunur.
- Kıtaların birleşmesiyle iç kısımlar kurak ve mevsimsel aşırı iklimlere sahip hâle gelir.
- Dağ oluşumları (orojenez), özellikle Hercynian ve Alleghenian sıradağları bu dönemde yükselmiştir.
🌱 Biyolojik Yaşam:
- Karasal yaşam gelişir: Tohumlu bitkiler, iğne yapraklılar (Gymnospermler) yaygınlaşır.
- İlk gerçek sürüngenler geniş çeşitlilik göstermeye başlar (özellikle therapsid ve pelycosaur türleri).
- Meganeura gibi büyük böcekler azalmaya başlar çünkü atmosferdeki oksijen oranı düşer (Karbonifer’de %35 iken Permiyen’de %15–20’ye iner).
🔹 PERMİYEN DÖNEMİNİN SONU (≈ 252 milyon yıl önce)
💥 Büyük Yok Oluş (Permiyen-Triyas Yok Oluşu):
- Tarihin en büyük kitlesel yok oluşu yaşanır: Tüm türlerin %90-95’i yok olur.
- Deniz canlılarının %96’sı
- Karasal omurgalıların %70’i
- Böcek türlerinin %50’si
- Sebep olarak:
- Sibirya Tuzakları: Volkanik patlamalarla atmosfere devasa miktarda karbon salınır.
- Okyanus asitlenmesi, iklim değişiklikleri, deniz akıntılarının durması.
- Metan hidrati salınımı ve küresel ısınma.
- Hipotezlere göre denizlerin oksijensizleşmesi (anoksi) de yok oluşu tetiklemiştir.
🔬 Biyolojik Sonuçlar:
- Amfibiler ve bazı sürüngen grupları yok olur.
- Ancak Therapsid (memeli benzeri sürüngenler) ve Archosaur (kertenkele-benzeri dinozor ataları) gibi birkaç grup hayatta kalır.
- Bu dönem sonunda Mezozoik Zaman başlar, yani Triyas Dönemi ile dinozorlar sahneye çıkar.
🔻 Özetle:
| Özellik | Başlangıç (299 MYA) | Son (252 MYA) |
|---|---|---|
| Kıta Yapısı | Pangea oluşuyor | Pangea tamamlandı |
| İklim | Kurak, mevsimsel | Aşırı kuraklık, iklim dengesizliği |
| Canlılar | Sürüngenler, iğne yapraklılar, dev böcekler | Therapsidler, yok oluş sonrası az çeşitlilik |
| Büyük Olay | Kara kolonizasyonu | Permiyen-Triyas Yok Oluşu |
