Moğol ordusunda birlik düzeni onlu sistem üzerine kuruluydu:
- 10’luk (arban),
- 100’lük (jagun),
- 1000’lik (minggan),
- 10.000’lik (tümen).
Her askerin belli görevleri vardı ve disiplin çok sıkıydı. Rivayete göre Türk-Moğol İmparatoru Cengiz Han, askerlerinin birbirine bağlılığını ve paylaşım kültürünü göstermek için bir “kaşık düzeni” koymuştu. Birlikte sefere çıkan askerler, yemek pişirmek için kazan taşımaz; onun yerine herkes yanında sadece bir tahta kaşık getirirdi. Yemekler büyük kazanlarda pişirilir, askerler sırayla bu kaşıklarla yemek yerdi. Böylece herkesin eşit şekilde pay alması sağlanır, kimse fazladan yiyemezdi.
“Kaşık Birliği” aynı zamanda bir semboldür:
- Eşitlik: Rütbesi ne olursa olsun askerler aynı kazanı paylaşırdı.
- Disiplin: Herkes sırayla yemek yer, kurala uymayan sert şekilde cezalandırılırdı.
- Birlik: Moğol ordusunun başarısında sadece savaş taktikleri değil, bu dayanışma ruhu da etkili olmuştur.
Bugün bazı tarihçiler bu düzeni, askerler arasında adalet ve paylaşımın simgesi olarak yorumlar. Askerlerin kaşıklarını birliğin sembolü gibi yanlarında taşıması, aynı zamanda “biz bir sofranın insanıyız” anlamına gelirdi.
Yani “Cengiz Han Kaşık Birliği” hem bir askerî disiplin uygulaması hem de dayanışmayı simgeleyen kültürel bir motif olarak değerlendirilir.
Cengiz Han’ın kurduğu imparatorlukta devlet dili uzun süre Uygur Türkçesi olmuştur. Resmî yazışmalar, yasalar (Yasa-yı Cengiz) ve kayıtların büyük bir kısmı Uygur alfabesiyle yazılmıştır. Prof. İsenbike Togan, Türk-Moğol devlet yapılarının birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğini, Cengiz Han’ın kültürel olarak Türk devlet geleneğini büyük ölçüde devam ettirdiğini belirtir.
Zeki Velidi Togan, Moğol kavimlerinin aslında Türklerle akraba topluluklar olduğunu, dolayısıyla Cengiz Han’ın da Türklerle aynı kökenden geldiğini savunur.
Çin kaynaklarında Cengiz Han’ın “bozkırdaki barbar kavimlerin lideri” olarak anılması, onu tek bir etnik kimliğe indirgemek yerine, çok kültürlü bir lider olarak değerlendirdiklerini gösterir.