Gelen gideni aratır cinsten bir olay. Abdülhamid tahttan indirildiğinde her şey düzelecek ve azınlıklar isyan etmeyecek zannediliyordu ancak isyanlar daha da arttı. Müslüman Araplar, Müslüman Boşnaklar ve Arnavutlar, Hristiyan Yunanlılar ve Sırplar… Kısaca herkes isyan ediyor ve Türk İmparatorluğundan topraklar alarak kendi devletlerini kuruyorlardı.
Türkler asırlarca yönettiği balkanlardan katledilerek, sürülerek çıkarılıyordu. Ne Abdülhamid ne de İttihatçılar buna engel olamadı. Koca İmparatorluk dağıldı ve Türkler kazanımlarının çoğunu kaybetti. Bunda elbette Türklerin de hatası vardı. Çünkü Türkler asırlarca yönettiği milletleri asimile etmeyerek başına büyük bir bela açtı.
| Halk/Grup | Bölge | İsyanın Temel Sebebi ve Etkisi |
| Arnavutlar | Arnavutluk (Batı Rumeli) | İttihatçıların Osmanlılaştırma (merkeziyetçilik) politikalarından dolayı isyan ettiler. 1910 ve 1912’de büyük isyanlar çıktı. 1912 Arnavut İsyanı, Balkan Savaşlarının başlamasında etkili oldu ve Arnavutluk 1912’de bağımsızlığını ilan etti. |
| Araplar (Hicaz) | Hicaz bölgesi (Mekke ve Medine civarı) | Şerif Hüseyin İsyanı (1916). İngiliz destekli Arap milliyetçiliği güçlendirildi. Osmanlıcı olan İttihatçıların Türkçü olduğu propagandası yapıldı. İngilizler Araplara bağımsızlık sözü verdi. I. Dünya Savaşı sırasında İngiliz desteğiyle Mekke Şerifi Hüseyin’in isyanı, Osmanlı’nın Hicaz ve Filistin cephelerindeki gücünü tüketti ve Arap coğrafyasının kaybedilmesinde kilit rol oynadı. |
| Ermeniler | Doğu Anadolu ve Kilikya (Zeytun, Van) | İTC yönetimine karşı çıkan Ermeni siyasi grupların (özellikle Taşnaksutyun ve Hınçak) isyanları ve bağımsızlık faaliyetleri. Rusların ve Avrupalıların gazına gelen Ermeniler Türkleri katletmeye başladı. 1915 Van İsyanı bu dönemin en bilinenidir. Türkiye İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı sırasında cephe gerisinde isyanlar çıktığı gerekçesiyle Ermenilerin tehcirini (zorunlu göç) kararlaştırdı. |
| Bulgar, Sırp, Yunan Komitacılar | Makedonya (Rumeli) | İkinci Meşrutiyet’in ilanından önce ve sonra, bu komitacılar Osmanlı’dan ayrılmak için silahlı mücadeleyi sürdürdü. Bölgedeki bu isyanlar ve çatışmalar, 1912 Balkan Savaşları’nın patlak vermesinde temel zemin oluşturdu. |