Karakoyunlular, 14. yüzyılın ikinci yarısında Doğu Anadolu, Azerbaycan ve Irak bölgelerinde güçlü bir devlet kurmuş olan Türkmen boyları konfederasyonudur.
Bu Türkmen beyliğine “Karakoyunlu” adının verilmesinin temelinde iki ana teori yatar:
1. En Güçlü Teori: Ongun (Sembol) ve Bayrak Rengi
En yaygın ve kabul gören teori, ismin doğrudan hanedanlığın veya kurucu kabilenin kullandığı sembol ve renkten geldiğidir:
- Bayrak/Sancak: Karakoyunluların bayraklarında veya sancaklarında Kara (Siyah) bir koyun (veya koç) figürü kullandığı düşünülmektedir.
- Ongun: Eski Türk kültüründe her boyun kendine ait bir ongunu (kutsal hayvanı, totemi) bulunurdu. Koyun veya koç da önemli bir ongundu. Karakoyunlu boyu, bu ongunu siyah renkte bir hayvan figürüyle temsil etmiş olabilir.
- “Kara” Kelimesinin Anlamı: Türkçede “kara” kelimesi sadece rengi (siyahı) ifade etmekle kalmaz, aynı zamanda; büyüklük, ululuk, güç, kuvvet, cesaret ve bazen de halk/tebaa anlamlarına da gelebilir. Bu bağlamda “Karakoyunlu”, “Güçlü Koyunlular” veya “Ulu Koyunlular” anlamına gelebilir.
Bu sembolizm, onların ezeli rakipleri olan Akkoyunlular ile aralarındaki en belirgin ayrımdır. Akkoyunlular da bayraklarında Ak (Beyaz) bir koyun (veya koç) figürü kullanmıştır.
2. Alternatif Teori: Besledikleri Hayvanların Rengi
Daha basit bir açıklama ise, bu Türkmenlerin ana geçim kaynağı olan koyun sürülerinin rengi ile ilgilidir:
- Sürülerin Rengi: Bazı kaynaklar, Karakoyunlu Türkmenlerinin ağırlıklı olarak siyah (kara) renkli koyunlar beslediğini; Akkoyunluların ise beyaz renkli koyunlar beslediğini öne sürer.
- Coğrafi Ayrım: Bazı araştırmacılar, Doğu Anadolu’nun kuzeyinde yaşayan ve kara koyun besleyenlere Karakoyunlu, güneyde yaşayan ve ak koyun besleyenlere Akkoyunlu dendiği gibi coğrafi temelli bir ayrımın olabileceğini de belirtmiştir.
Ancak, bir devlet isminin oluşumunda siyasi sembolizm ve bayrak figürü teorisi daha güçlü bir açıklama olarak kabul edilmektedir.