Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik: Koruyucu Sağlık Hizmetleri. Koruyucu sağlık hizmetleri; halk sağlığı hizmetlerini ve birinci basamak sağlık hizmetlerini içerir. Halk sağlığı; insanların sağlığını korumak, artırmak ve geri kazandırmak için organize edilen çabalar bütünüdür. Sosyal ve ortaklaşa davranışlar aracılığı ile tüm insanların sağlığının iyileştirilmesi ve sürdürülmesine yönelen bilimlerin, becerilerin ve inançların bileşimidir. Amaçları; hastalık sıklıklarını, erken ölümleri, rahatsızlık yaratan hastalıkları ve sakatlıkları azaltmaktadır. Sağlığın korunması ve yaygınlaştırılması, hastalığın önlenmesi için organize çabalar ile verilen hizmetler ile yapılan düzenlemeler koruyucu sağlık hizmetleri grubuna girer.
SAĞLIĞI KORUYUCU ÖNLEM DÜZEYLERİ
Birincil (Primer) Koruma: Kişisel ya da toplumsal düzeyde sağlığı geliştirmek ve bir hastalığın
ortaya çıkmasını önlemek amacıyla bağışıklama, beslenmeyi düzenleme, çevrenin güvenli hâle
getirilmesi, fiziksel ve duygusal yönden iyi durumda olmak için gereken önlemlerin alınmasına
yönelik hizmetleri kapsar.
İkincil (Sekonder) Koruma: Sağlığın bozulma olasılığı karşısında erken tanı ve tedavi önlemlerinin
kişisel ve toplumsal düzeyde alınmasıdır. Bir hastalığın ilerlemesini durdurmayı kapsar.
Buna örnek olarak koroner yetmezliği ve kalp krizlerini önlemeye yönelik olarak yapılan hipertansiyon
taramaları ve kontrolleri verilebilir.
Üçüncül (Tersiyer) Koruma: Gelişen bir hastalık sonrası hastaya maksimum fonksiyonlarının
kazandırılması yani hastalığa bağlı olarak gelişebilecek sakatlık ve kalıcı bozuklukların en aza
indirgenmesi, hastanın yeni duruma uyumunun sağlanarak yaşam kalitesinin artırılması için
alınması gereken önlemlerdir. Bir anlamda kurumlarda veya topluluklarda sağlanan rehabilite
edici hizmetler ve uzun süreli bakım buna örnek olarak verilebilir.
Koruyucu sağlık (doktorluk) hizmetleri, çevreye ve kişiye yönelik hizmetler olarak ikiye ayrılır. Çevreye yönelik hizmetlerin amacı; çevrede sağlığı olumsuz etkileyen biyolojik, fizyolojik ve kimyasal etkenleri yok ederek veya bu etkenlerin kişileri etkilemelerini önleyerek çevreye olumlu hâle getirmektir. Bu hizmetlere çevre sağlığı (environmental health) hizmetleri denir. Bu hizmetler çevre sağlığı konusunda özel eğitim almış mühendis, kimyager, veteriner, biyolog, çevre sağlık teknisyeni ve benzeri meslek üyeleri tarafından sağlanır.
ÇEVRE SAĞLIĞI KAPSAMINDAKİ HİZMET ÖRNEKLERİ
- Su kaynaklarının sağlanması ve denetimi
- Katı atıkların denetimi
- Zararlı canlılarla mücadele
- Besin sanitasyonu
- Hava kirliliğinin denetimi
- Gürültü kirliliğinin denetimi
- Radyolojik zararlıların denetimi
- İş sağlığı
- Besin kontrolü ve güvenliği
- Konut sağlığı
Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri; hekimler, aile hekimleri, hemşireler gibi sağlık meslekleri üyelerinin yürüttüğü hizmetlerdir. Bu hizmetler arasında; bağışıklama, beslenmeyi düzenleme, hastalıkların erken tanı ve tedavisi, ana çocuk sağlığı hizmetleri, aşırı doğurganlığın denetimi, ilaçla koruma, kişisel hijyen ve sağlık eğitimi bulunmaktadır. Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinde koruyucu sağlık hizmetleri ile ilgili kuruluşlar, bu ülkelerde tıp otoritelerinin onayladığı “etkili koruma uygulamaları” standartları geliştirmişlerdir. Çünkü koruyucu sağlık hizmetlerinin insanların yaşamlarını kurtarmada ve sağlıklı bir ortamda yaşamalarındaki önemi yadsınamaz. Nitekim “Center For Disease Control (CDC)”; yirminci yüzyılda yaşam süresinin 40 yıl artırılmasında 2/3 oranında halk sağlığı hizmetlerinin başarısına bağlamaktadır. Sağlık personelinin yetersiz olduğu bölgelerde, koruyucu sağlık hizmetlerinin başarılı bir şekilde yürütülmesinde yerel sağlık uygulayıcılarından yararlanılabilir. Örneğin geleneksel şekilde doğuma yardımcı personel iyi eğitilir ve denetlenebilirse, imkânların kıt olduğu bölgelerde anne bakımına katkıda bulunabilir. Toplum sağlık çalışanları, Hebron ve Batı Şeria gibi (Filistin yönetiminde olan) 1986’dan günümüze kadar, pek çok durumda oldukça etkili çalışmalarda bulunmuşlardır.
