Patolojide Kullanılan Başlıca Kimyasal Maddelerin Zararları ve Korunma
militaryscientist
Patolojide Kullanılan Başlıca Kimyasal Maddelerin Zararları ve Korunma
Asetik Asit; solunum yolları, şiddetli deri ve göz irritasyonu yapar; çoğu metalde korozyon (aşınma) oluşturur ve parlayıcıdır (tutuşma noktası 43,3°C). Çeker ocak, kumaş olmayan önlük, gözlük, nitril eldiven kullanılmalı, lateks eldiven kullanılmamalıdır. Yoğun asetik asit, kromik asit, nitrik asit ve sodyum/potasyum hidroksit ile karıştırılmamalıdır.
Aseton; oldukça yanıcı (tutuşma noktası -15.5°C) ve uçucudur. Buharları uzaktaki bir ateşleme noktasından bile yangına yol açabilir. Yüksek yoğunlukta narkotik etki yapabilir. Deri teması, kurumaya ve dermatitise (deri yangısı) neden olabilir, eller neopren eldivenle korunmalıdır. Yutulması orta derecede zehirlenme oluşturur.
Alifatik Hidrokarbon Çözücüler; düşük derecede zehirli petrol türevi (örneğin parafinler) maddelerdir. Parlayıcı (40°C) ve yanıcıdır (tutuşma noktası 23.3°C). Deri temasını azaltmak için neopren veya nitril eldivenler kullanılabilir.
Amonyum Hidroksit; deri, göz ve solunum yollarında ağır irritandır. Kauçuk veya nitril eldiven kullanılmalıdır. Asitlerden uzakta depolanmalıdır. Formalin ile karıştırılmamalıdır (ısı ve zehirli gaz oluşturur). Ortalama 500 ml’den fazla dökülürse odanın boşaltılması gerekebilir. Anilin; mümkünse hiç kullanılmaması gerekir. Deride orta, gözde ağır irritasyon; deride duyarlılık ve zehirlenme oluşturur; karsinojendir.
Boyalar; toz halindeki tüm boyalar dikkatli kullanılmalıdır. Sıvı halindekiler ise deri korunduğu ve yutulmadığı sürece çok az risk taşır. Benzidin temelli boyalar karsinojen kabul edildiğinden kullanımında ve atılmasında özenli olunmalıdır.
Diaminobenzidin (DAB); insanda karsinojendir. Normal kullanımda çözeltileri düşük risk taşır. Asitli potasyum permanganat ile etkisiz hale getirildikten sonra atılmalıdır.
Dimetilformamid (DMF); göz, burun ve deride irritasyon yapar. Bulantı yapabilir. Üreme sistemi için zehirli olabilir. Parlayıcı bir sıvıdır (tutuşma noktası 57.7°C). Çeker ocak ve sentetik kauçuk eldiven ile kullanılmalıdır. Etanol (etil alkol); gözde ve deride irritasyon yapar. Laboratuar koşullarında zehir özellikleri genellikle ortaya çıkmaz. Sadece sentetik kauçuk veya nitril eldiven kullanılmalıdır. Yanıcıdır.
Eter (dietil eter); buharı aşırı alınırsa uyum bozukluğu, bilinç kaybı ve ölüme neden olabilir. Solunum ve deri emilim sonrasında merkezi sinir sisteminde hedef organ etkileri oluşturur. Yanıcıdır ve patlayıcı peroksitler oluşturabilir. Aşırı derecede uçucudur, kontrolü zordur. Buzdolabında saklanmaz. Mümkünse hiç kullanılmamalıdır.
Etidium Bromid; yutulması, solunumu ve deri emilimi zararlı olabilir. Göz, deri ve üst solunum yollarında irritasyon yapar. Sürekli karşılaşma, genetik yapıyı etkileyebilir. Eldiven ve çeker ocak kullanılmalıdır .
Etilen Glikol Eterleri (etilen glikol monometil veya monometil eter); yutulması, solunumu ve deri emilimi toksiktir. Üreme sistemi, idrar yolları ve kanda hedef organ etkileri oluşturur. Yanıcıdırlar (tutuşma noktası 43.3°C-48.8°C). Yerine propilen bazlı glikol eterler kullanılabilir.
Formalin ve Paraformalin; göz ve deride şiddetli irritasyon yapar. Deri ve solunum yolları teması aşırı duyarlılaşmaya neden olur (çalışanların çoğu için en ciddi etkilerdir). Yutulması ve solunması zehirli etkiler oluşturur. Solunum sisteminde hedef organ etkileri vardır. Karsinojendir. Metallerin çoğunda korozyon oluşturur. Çalışanların düzenli aralıklarla izlenmesi önerilir. Mikroskopi çalışmaları sırasında laboratuar iyi havalandırılıyorsa en büyük risk, deri temasıdır. Lateks eldiven koruyucu değildir. Nitril eldivenler daha iyi olmakla birlikte uzun süreli kullanımda bunlar da güvenli sayılmaz.
Fenol; yutulması, solunması ve deri emilimi zehirlidir. Deriden kolaylıkla emilir, kalp hızında artışa, titremelere ve ölüme yol açabilir. Göz ve deride yanık; idrar yolları, sindirim ve sinir sisteminde hedef organ etkileri oluşturur. Parlayıcıdır (tutuşma noktası 77.7°C). Çok dikkatli olunmalıdır. Sadece sentetik kauçuk eldiven ve çeker ocak ile kullanılmalıdır.
Formik Asit; Göz ve deride hafif irritasyon yapar. Metallerde korozyon oluşturur. Çeker ocak kullanılmalıdır. Deri, göz ve solunum sistemi korunmalıdır. Lateks hariç tüm eldivenler kullanılabilir.
Glutaraldehid; göz ve deride şiddetli irritasyon yapar. Yutulması toksik etki yapar. Sentetik kauçuk ve neopren eldiven ile kullanılır.
Glioksal; gözde ve deride irritasyon yapar. Nitril eldiven ve gözlük kullanılmalıdır. Formalinin yerine kullanılabilecek iyi bir alternatiftir. Gümüş Çözeltileri ; deri ve göz için irritandır. Yutulması şiddetli mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açar. Taze iken riski azdır, eskimiş çözeltiler patlayıcı olabilir. Önemli bir çevresel zararlıdır. Bu nedenle lavaboya atılarak normal atık sistemine verilmemelidir.
Hidroklorik Asit; göz, deri ve solunum yollarında şiddetli irritasyon, metallerde korozyon oluşturur. Buhar oluşturması nedeni ile yoğun asitler daha tehlikelidir. Çeker ocak, gözlük ve eldiven (sentetik kauçuk dışında) kullanılmalıdır.
Hidrojen Peroksit; %5’ten düşük çözeltiler zararsızdır. Yoğun çözeltileri çok zararlıdır ve mümkünse kullanılmamalıdır. Hidrokinon ; dermatitis ve kornea ülserine yol açabilir. Yutulması ve solunması toksiktir. Baş ağrısı ve kusma ile başlayıp ölüme yol açabilen (ölümcül doz 2 gr) etkiler oluşturabilir. İdrarı yeşile veya kahverengine boyar. Lateks hariç tüm eldivenler kullanılabilir. Sodyum hidroksit ile karıştırılmamalıdır.
İodin; göz, deri ve solunum yollarında şiddetli irritasyon; deride duyarlılaşma yapar. Nitril eldiven ve çeker ocak kullanılmalıdır.
İzopentan; buharı ile aşırı karşılaşma, solunum yolları irritasyonuna, hafif depresyona ve kalp ritmi bozukluğuna neden olabilir. Yanıcı (tutuşma noktası -56.6°C) ve uçucudur. Buzdolabında saklanmamalı ve eller soğuk yanığından korunmalıdır.
Kloroform; yutulması ve solunması zehirlidir. Buharının aşırı solunması dikkat bozukluğu, bilinç kaybı ve ölüme neden olabilir. Karaciğer, üreme sistemi, merkezi sinir sistemi, kan ve sindirim sistemi üzerinde hedef organ etkileri vardır. Karsinojeniktir. Histopatolojideki en tehlikeli kimyasallardan biridir.
Kromik Asit (krom trioksit); oldukça zehirlidir. Deride korozif, böbrekte hedef organ etkiler oluşturur; karsinojeniktir. Güçlü bir oksitleyicidir. Deri temasından kaçınılmalıdır. Nitril, lateks ve neopren eldiven uygun değildir. Çevre için de zehirli olduğundan normal atık sistemine atılmamalıdır. Kullanılmaması da önerilir.
Ksilol; deri ve göz için irritandır. Yutulması, solunması ve deri teması zehirli olabilir. Solunum ve merkezi sinir sisteminde hedef organ etkileri (bellek ve uyum bozukluğu, mizaç değişiklikleri ve kalıcı sinir hasarı) oluşturur. Yanıcıdır (tutuşma noktası 44°C), hiçbir eldiven tipi yeterli korumayı sağlamaz.
Merkürik (cıva) Klorid; göz ve deride şiddetli irritasyon yapar. Sindirim ve üreme sisteminde, idrar yollarında hedef organ etkileri oluşturur. Çevreye zararlıdır. Metallerde korozyon oluşturur. Zenker gibi tespit solüsyonları kullanıldığında doku işlemindeki tüm solüsyonlara cıva bulaşır. Bunların hiçbiri normal atık sistemine verilmemelidir. Bu tespit solüsyonlarının yerine çinko-formalin veya glioksal solüsyonları önerilmektedir.
Merkürik (cıva) Oksit ; güçlü bir oksitleyicidir. Merkürik Oksit için Merkürik klorid’e bakınız.
Metanol; göz ve deride hafif irritasyon yapar. Yutulması ve solunması toksiktir. Üreme, solunum, sindirim ve sinir sistemlerinde (körlük, ölüm) hedef organ etkileri oluşturur. Yanıcı (tutuşma noktası 12.2°C) ve oldukça uçucudur. Sentetik kauçuk eldiven kullanılmalıdır.
Nitrik Asit; deride, mukozalarda ve metallerde korozyon yapar. Yutulması üreme sisteminde hedef organ etkileri oluşturur. Yoğun asidi çok zararlıdır. Neopren eldiven kullanılmalıdır. Önlük ve gözlük takılmalıdır.
Nitrojen (sıvı azot); fazla solunması baş dönmesi, bilinç kaybı ve solunum durması sonu ölüme yol açabilir. Soğuk yanıklarından korunmalıdır.
Osmium Tetroksit (osmik asit); buharları çok tehlikelidir ve hiçbir şekilde temas edilmemelidir. Göz ve mukozalarda korozyon yapar. Solunması zehirlidir; üreme sistemi, duyusal sistem ve solunum sisteminde hedef organ etkileri oluşturur. Kutular açık havada açılmamalı, şişeler suyun altında kırılmalıdır .
Oksalik Asit; korozif bir katı maddedir. Deri, göz ve mukozalarda ağır yanıklar; böbrek, kalp ve dolaşım sisteminde hedef organ etkileri yapar. Metallerin çoğunda korozyon oluşturur. Histopatolojide kullanılan miktarlarında risk çok azdır.
Pikrik Asit; deri emilimi zehirlidir. Pikrik asit içeren solüsyonlar metal borulardan geçerken patlayıcı pikratlar oluşturabileceğinden normal atık sistemine verilmemelidir. Kullanılmaması önerilir.
Potasyum Dikromat; Potasyum Dikromat için kromik asit’e bakınız.
Potasyum Ferrisiyanid ve Potasyum Ferrosiyanid; histopatolojide kullanılan miktarlarında insan ve çevre için riski çok azdır. Potasyum Permanganat; deri ve gözde irritasyon oluşturur. Yutulması ağır sindirim sistemi sorunları oluşturur. Güçlü bir oksidandır; sentetik kauçuk eldiven kullanılmalıdır.
Propidium İyodid; mutasyon oluşturabilir, irritandır ve karsinojen olduğu şüphesi vardır. Lateks eldiven kullanılmamalıdır.
Propilen Glikol Eterler; etilen bazlı glikol eterlerin yerine kullanılan daha az toksik maddelerdir.
Selloidin (stabiliza nitroselüloz); sağlığa zararı yoktur, ancak katı bir madde olarak aşırı yanıcıdır.
Sodyum Azid; çok zehirlidir. Yutulması veya deri yoluyla emilimi ölüme yol açabilir. Asitler ile karıştırıldığında son derece zehirli bir gaza dönüşür. Ancak biyokimyasal solüsyonlarda koruyucu olarak kullanıldığından yutma ve deri emilimi dışında çalışanlar için büyük bir risk oluşturmaz. Metaller ile patlayıcı bileşikler oluşturur. Normal atık sistemine verilmemelidir.
Sodyum Bisülfit; deri, göz ve mukozalar için irritandır. Güçlü bir indirgeyici etken olduğundan oksidan etkenlerden uzak tutulmalıdır. Seyreltilmiş solüsyonlarında neredeyse hiç risk bulunmaz.
Sodyum Hipoklorit (sıvı, klorlu ağartıcı); göz için irritandır. İyice seyreltilmezse yutulması zehirli olabilir. Güçlü bir oksidandır ve metallerin çoğunda korozyon oluşturur. Tüm eldiven tipleri yeterli korumayı sağlar. Bu ağartıcı formaldehit, amioetilkarbazol (AEC) ve diaminobenzidin (DAB) ile karıştırılmamalıdır. Sodyum İodat; laboratuarda kullanılan miktarı çok az risk taşır. Harris hematoksilen’de merkürik oksit’in yerine kullanılabilir. Sodyum Metabisülfit; sodyum bisülfit’e bakınız.
Sodyum Tiyosülfat; histopatolojide normal kullanım halinde sağlık üzerinde riski düşüktür.
Sülfürik Asit; göz, deri ve solunum sistemi için son derece irritandır; oluşturduğu buharlar nedeniyle yoğun formu özellikle tehlikelidir. Solunum ve üreme sistemleri üzerinde hedef organ etkileri oluşturur. Metallerin çoğunda korozyon yapar. Çeker ocak, önlük, gözlük ve eldiven (sentetik kauçuk dışında) kullanılmalıdır.
Toluol; Toluol için Ksilol’e bakınız.
Trikloroetan; deri ve göz için irritandır. Mide-bağırsak ve merkezi sinir sisteminde hedef organ etkileri oluşturur. Yanıcı değildir. Hiçbir eldiven tipi yeterli korumayı sağlamaz. Kullanılması önerilmez.
Uranil Nitrat; dokuların ve metallerin çoğunda korozyon oluşturur. Oldukça zehirlidir; karaciğer, idrar yolları, dolaşım ve solunum sistemlerinde hedef organ etkileri oluşturur. Solunması radyasyon hasarına neden olur. Birçok madde radyoaktivitesini engellediğinden solüsyonlarının kullanımı sırasında risk düşüktür. Lateks dışında her eldiven tipi yeterli korumayı sağlar, ancak ciddi bir çevresel toksindir.
BİLGİ: Mutasyon: Genetik olarak şekillenen kalıcı değişime denir.
