Tespit Uygulama Teknikleri
Tespit işleminde immersiyon (daldırma) ve perfüzyon (basınçla uygulama) olmak üzere iki yol kullanılır. İmmersiyon (daldırma): Geniş ağızlı ve ağzı iyi kapanan kaplar içerisinde tespitin yapılmasıdır. Tespit edilecek organ ve doku örneklerinin bütün yüzeylerinin solüsyonla doğrudan temasının olması gerekir. Bu amaçla tespit kabının zeminine filtre kağıdı, pamuk veya cam yünü konur. Beyin gibi yumuşak dokuların tespitinde ise organın kaba asılarak zemine dokunmamasını ve her yüzünün tespit solüsyonuna temasının sağlanması gerekir (Şekil 2.2). Ayrıca tespit süresince kapların ara ara çalkalanması veya karıştırılması uygun olur. Perfüzyon (basınç uygulama): Deneysel çalışmalarda anestezi altında hayvanın kanı boşaltılarak hangi organdan örnek alınacak ise o organın atardamar sisteminden vücut ısısında düşük basınç altında izotonik solüsyon verilerek damar sistemi yıkanır. Daha sonra tespit solüsyonu aynı yolla verilirek organ çıkarılır ve tespit solüsyonuna alınır.
En Çok Kullanılan Tespit Solüsyonları
Histolojik teknikler içerisinde en geniş yeri tespit aşaması tutar. Bu amaçla kullanılan maddeler çok çeşitlidir. Bunlar aseton, etil alkol, asetik asit gibi ya tek başlarına veya bir kaçı bir arada olmak üzere hazırlanan tespit solüsyonlarının içine girer. Aseton : Hızlı tanı amacıyla kullanılır. Suyu çekerek hücreyi büzer. Daha çok diğer tespit solüsyonlarının bileşimine katılır. Etil Alkol: Etkisini aseton gibi hücredeki suyu çekerek yapar. Proteinlerin yapısını bozmaz. Özellikle karbonhidratlar için çok uygundur. Lipidler üzerine eritici etkisi vardır. Saf olarak kullanıldığında örnekler en fazla 5 mm kalınlığında olmalıdır. Asetik Asit: Ender kullanılır ve iyi sonuç vermez. Diğer tespit solüsyonlarıyla birlikte kullanılır. Formalin: Tek başına kullanılabildiği gibi diğer tespit solüsyonlarının içine katılır. Bir kısım stok formalin (%37-40) 9 kısım su ile karıştırılır. Genel amaçlar için en bilinen tespit solüsyonudur. Tespit süresi oda sıcaklığında örneğin yapı ve boyutuna değişmekle birlikte 24 saattir.
Birkaç Kimyasal İçeren ve Çok Kullanılan Tespit Solüsyonları
Nötral Buffer Formalin (% 37-40 formaldehit 100 ml + distile su 900 ml +sodyum dihidrojen fosfat monohidrat 4 gr + disodyum hidrojen fosfat anhidroz 6.5 gr); özellikle sinir sistemi dokularının tespitinde kullanılır. İdeal ve en çok kullanılan bir tespit solüsyonudur. Carnoy’un Tespit Solüsyonu ( Saf etil alkol 60 ml + kloroform 30 ml + glasial asetik asit 10 ml); Dokulardaki glikojeni saptamak için tercih edilir. Tespit süresi 3-6 saattir. Bouin’in Tespit Solüsyonu (pikrik asitin suda doymuş solüsyonu 75 ml + % 40 formaldehit 25 ml + glasial asetik asit 5ml); kullanmadan hemen önce hazırlanılmalıdır. Tespit süresi 1-3 gündür. Yıkama doğrudan % 95’lik alkolle yapılır. Zenker’in Tespit Solüsyonu (distile su 100 ml + potasyum dikromat 2.5 gr + civa klorür 4-5 gr +glasial asetik asit 5 ml sodyum sülfat 1 gr); tespit süresi 4-24 saattir ve kontrollü yapılmalıdır. 8-10 saatten fazla tespit hücre çekirdeği boyanmasını azaltır. Mükemmel bir genel tespit solüsyonudur. Kısmen hızlı doku derinliklerine ulaşır. Tespit sonrası gece boyunca yıkanmalıdır.
