Temel Sürü Sağlığı Yönetiminin Amacı
Hayvansal gıda üretimi yapılan işletmelerde sürü sağlığı ve yönetiminin temel amacı, müteşebbislere hayvan sağlığı ve hayvansal üretimin devamını ve etkin rekabeti sağlayabilecek ekonomik getirinin sağlanmasıdır. Her zamanki hedef, bir yandan sahip olduğu yüksek etkinliği yeni tekniklerle devam ettirirken, diğer yandan kontrollü ve yönetilebilir bir hayvan sağlığı ve üretimidir. Sağlık ve üretim yönetimi açısından yapılan uygulamaların başarılı sayılabilmeleri için, bu uygulamaların sağlam ekonomik temellere dayandıklarını kanıtlamaları gerekir.
Son 40 yıldır, gelişmiş ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de hayvancılık işletmelerinin büyüklükleri giderek artmaktadır. Bu artış günümüz hayvancılık işletmelerinin Veteriner Hekim hizmetlerine bakış açısını da değiştirmiştir. Artık işletmeler tedavi için daha az para ödeme eğilimindedirler. Ayrıca geliştirilen yeni üretim teknolojileri üretim maliyetlerini düşürmüştür. Bu değişime uyum sağlayamayıp hala eski üretim anlayışlarını devam ettiren işletmeler ciddi ekonomik kayıplarla karşılaşabilmektedirler. Günümüzde hayvansal ürün tüketimindeki artışa bağlı olarak insan beslenmesindeki, dolaylı olarak ta yaşam kalitesi ve refahındaki olumlu değişimde, daha düşük fiyatlı hayvansal ürünlerin etkisi göz ardı edilemez. Bu süreçte hayvansal ürün fiyatları yaklaşık %30 azalmıştır. Sürü sağlığı, çiftlik hayvanları yetiştiriciliğinde verimliliği etkileyen en önemli faktör haline gelmiştir. Modern yetiştiricilik sürü performansını devam ettirebilmek için proaktif sağlık ve üretim yönetimini zorunlu kılmaktadır.
BİLGİ: Proaktif: İleriye yönelik, ilerisi düşünülerek Tüm dünyada hastalık kontrol programlarının bileşenlerinden biri ekonomidir (Morris, 1999).
Ekonomi bilindiği gibi, kıt kaynakların rekabet ortamında paylaşımı ile ilgilenir ve böylece de topluma büyük yararlar sağlar. Burada kıt kaynaklar olarak bahsedilenler para, emek ya da üretim araçlarıdır. Buradaki kazanç bazı özel durumlara bağlı olarak uygulanan farklı metotlar olarak yorumlanabilir. Gerek insan gerekse hayvan refahı, hayvan sağlığı ile doğrudan ilgilidir. Hayvan refahından elde edilecek yararlar kolayca ekonomik kazanca dönüştürülemez, ancak insan refahına olan katkılarının büyüklüğü rahatlıkla ifade edilebilir. Pek çok ekonomik kazanç parasal terimlerle ifade edilebilir. Örneğin, satılan hayvansal ürün miktarındaki artış, birim ürün başına elde edilen kazancın yüksekliği, düşük üretim masrafları gibi. Ancak bazı terimler kolayca parasal olarak ifade edilemez. Örneğin, zoonozlarla insanların enfekte edilmesi riskinin azalması, bitkisel üretim ve taşıma da hayvanların daha çok kullanılması, kültürel amaçlı hayvanların kullanımındaki artış gibi.
Günümüzde modern çiftlik hayvanları yetiştiriciliği için, üretim maliyetlerini kontrol altında tutabilmek kritik öneme sahiptir. Ürünlerin etkili bir şekilde ekonomik karşılıklarını bulabilmeleri için sağlık ve üretim değerlerinin iyileştirilmesi esastır. Tüm bunlara bağlı olarak da sürü sağlığına yönelik hekimlik hizmetleri; işletme sahiplerinin ihtiyaçları doğrultusunda, optimum sürü sağlığını hedefleyen, hastalık önleme ve kontrol programları şeklinde değişim göstermektedir. Hastalık koruma programlarının maliyetleri tedavi giderlerinin boyutları belirlenerek hem işletme, hem de ülkesel boyutta dikkate alınması gereken bir unsurdur. Sürü sağlığı ekonomisi, en uygun hastalık kontrol programını uygulayabilmek için sürü sağlığını iyileştirmeye yönelik farklı uygulamaların sağlayacağı yararları değerlendirmeyi gerektirmektedir.
Sürü sağlığı programları, hayvan sağlığı merkezli uygulamalar olup hastalıkların genel sürü verimliliği açısından meydana getireceği muhtemel kayıpların, tedavi giderlerine göre daha az maliyetli koruyucu hekimlik uygulamaları ile bertaraf edilmesini içerir. gıdası üreten hayvancılık işletmelerinin ana amacı kar etmektir. Bu da üretim artırılırken maliyetlerin sabit tutulması ya da üretim maliyetleri düşürülürken üretim miktarının sabit tutulması ile mümkün olur. Üretim maliyetleri, yeni ve daha ucuz üretim metotları, yem giderlerinin azaltılması ve hastalıkların kontrol altına alınarak daha verimli üretim yapılması ile düşürülebilir. Hayvancılık işletmelerinde verimlilik basitçe birim zamanda toplam gelirin gidere oranı olarak ifade edilebilir. Çiftlik hayvanları yetiştiriciliğinde hekimlik giderleri, işletme bütçesinin belirlenmesinde temel noktalardan birini teşkil etmektedir. Yine benzer düzeyde öneme sahip bir diğer amaç ise hayvanlar için yeterli konfora sahip ve hayvan refahına uygun barınakların sağlanmasıdır. Hayvansal üretim ve hayvan refahı birbirini tamamlayan konulardır. Ayrıca, hayvansal atıklardan kaynaklanan çevre kirliliği, zoonozların önlenmesi ve kirleticiler ile hayvansal ürünlerin kalıntılarının zararlı etkilerinin en aza indirilmesi diğer göz önünde bulundurulması gereken hususlardır.