Site icon Türkçe Malumatlar

Türk Tarihi: Bayat Boyu

Xiongnu-Hun’ların ve Cengiz Hanın Tamgası, Türk Oğuz Bayat Boy’u Tamgası ile Uyuşur. Moğolların da Bayat-Bayatlar adında bir Boyu vardır. Bu boy Oğuzlar ve Moğollar arasında yayılmıştır. Günümüzde Bayat, Bayatlar, Bayatlı gibi adlarında, çoğunluğu batı Anadolu’da otuziki yer adları görülür. Afyonkarahisar Yozgat ilin esas adı Bozok ili dir. Ayrıca aynı ad ile anılan Bozok Platosu da il sınırları içerisinde bulunur. Boğazlıyan ilçesinde Oğuz boylarının birebir isimlerini taşıyan pek çok köy mevcuttur. Osmanpaşa Kasabası Bayat, Ankara Bala Küçükbayat ve Çorum’un Bayat ilçelerinin, Bolu’nun Bayat ve Bileciğin Gölpazarı ilçesi içerisinde Bayat köyünün adı bu boyla bağlantılıdır. Ayrıca Adana il merkezinde, Malatya ili Hekimhan ilçesi Hacılar ve dereköylerin de, Şambayadı, Adana ilinin Çukurova ilçesine bağlı 6500 nüfuslu bir mahalledir. Kırıkkale Urfa ve Elazığ illerinde yaşamlarını sürdürmektedir. Diyarbakır’ın Bismil ilçesindeki Köseli köyü de Bayat Türkmenlerinin oluşturduğu bir yerleşim yeridir. Bir bölümü Adıyaman’ın Şambayat (şam-bayadı) kasabasına yerleşmiştir. Büyük bir kesim ise İzmir ilinde, Narlıdere civarına yerleşmiştir. Niğde Altunhisar Bayat koyu bulunmaktadır. En büyük kitle ise Konya/Ereğlisi civarında yaşamaktadır. Bugün kendilerine Bekdikler diyen bu insanlar Dulkadirli popülasyonunun bakiyeleridir. 4. Murad zamanında Maraş, Elbistan yörelerinden bu bölgeye göç ettirilmişlerdir. Bugün bile bu insanların hayatlarında klasik Türkmen, bozkır yaşamının öğelerine sıkça rastlanır. Ayrıca Kayseri Akkışla ilçesi ve Gömürgen kasabası Akkışla ilçesine bağlı bazı köylerin kökeni bayat boyundan gelen oğuzlara dayanır. Kayseri hacılarda da nüfusun yarısından çoğu da bayat boyundan gelmektedir Nevşehir (Kozaklı ilçesi) ve Hacıbektaş İlçesi Büyükkışla Köyü ile (Avanos ilçesi İğdelikışla köyü ve Kuyulukışla Köyü) bölgesinde bayat boyundan gelen aileler yaşamaktadır. Sivas, Kilis, Gaziantep, Halep, Rakka bölgelerinde Bayat boyunun en büyük aşiretlerinden olan Elbeyliler yaşamaktadır. Kırıkkale Balışeyh ilçesi ve Merkezinde yaşayan Pehlivanlı Aşireti, Bayat boyunun en büyük oymaklarından birisini oluşturur. Ailenin elinde 18 nesil geriye giden soyağaçları orijinal hali ile mevcuttur. Yapılan araştırmalar ışığında birçok kitap yazılmıştır. Ayrıntılı bilgiler Oğuzlar kitabında bulunabileceği gibi, Baki Yaşa Altınok’un Gazi Üniversitesi çatısında yaptığı araştırmalardan da edinilebilir.

Bayat Boyu’nun, Moğolların en önde gelen Boyu olduğu ve, Buryatlar ve Oyrat’ların bu Boy’a mensup olduğu söylenir. Bu Boy, Selenga Irmağı’nın doğusunda yaşayan, Bayaud Duklas, Kheeriin Bayaud adı verilen Bayat boylarının torunlarıdır. Bayat, (Moğol: Баяд/Bayad / literatürde: ”Zenginler”) Moğolların üçüncü en büyük alt grubudur ve Dört Oyrat (Oyrat Hanlığı) içinde bir boydur. Bayatlar, Moğol İmparatorluğu içinde seçkin bir boy idi. Moğol ve Oğuz halkları içinde bulunabilir. Moğollar içinde Khalkha, İnner, Buyratlar ve Oyratlar arasından yayılmıştır. Bayitler; Selenge Nehri’nin Doğu vadilerinin sakinlerinden Jida Bayagut (Jida Nehri’nin Bayaut’u), Bayaut Duklas, Keerin Bayaut olarak bilinen Bayaut boylarından gelir. Bayat Moğolları, Jida Nehri ve Rus Kyakhtinsky Bölgesi sakinlerindendi fakat 17. yüzyılda güneybatıya hareket ettiler. Moğol İmparatorluğu’nda önemli rol oynadılar ve Dört Oyrat ittifakının bir parçası oldular.

Bu boyun, Bozoklar’dan Oğuz Kağan’ın oğlu Gün Han’ın soyundan geldiği kabul edilir. Ancak Kaşgarlı’nın bu sıralamada o dönem güç kazanan öncesinde ise 24. sırada bulunan Kınıkları 1. sıraya çıkarması da göz önünde bulundurulmalıdır. Kaşgarlı dışında genel kanıysa Kayıların 1. sırada, Bayatların ise 2. sırada olduğu şeklindedir

Exit mobile version