Giriş
Doğum hızının azalması ve beklenen yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak dünya nüfusu yaşlanmaktadır. Dünyada ve Türkiye’de yaşlı nüfusun toplam nüfus içerisindeki payı gün geçtikçe artmaktadır. Bugün tüm dünyada yaşlı nüfus oranı artarken genç nüfus oranı da gittikçe düşmektedir. Yaşlı nüfusun artışına paralel olarak bireyin sağlık ve bakım gereksinimlerinin karşılanması konusunda toplumların hazır olması gerekmektedir. İnsan yaşamının son aşaması ve bireyin ileri yaşlanma devresi olarak kabul edilen yaşlılık, insanın doğumundan ölümüne kadar devam eden, doğal ve kaçınılamaz bir süreç olup bireylerin fiziki ve ruhsal güçlerinin geri dönülmez bir şekilde kaybolması olarak tanımlanabilir. Diğer bir ifadeyle yaşlılık; yaşamın her alanında yaygın bir kayıp duygusunun yaşandığı, bireylerin bedensel, psikolojik ve sosyal yönden bağımsızlıklarını yitirip yeniden bağımlı duruma geçtikleri bir dönem olarak da açıklanabilir. Yaşlı bireylerin değişen durumlara ve stres faktörlerine karşı uyumu azalmakta olup birçok kronik hastalıkla baş etmek zorunda kalmaktadır. Bu durum, yaşlı bireylerin hastaneye başvuru sıklığını ve uzun sürehastanede yatmalarına sebep olmaktadır.
Toplumun yaşlanması ile yaşlanan nüfus gereksinimleri değişmekte, sağlık bakım ve sosyal hizmetlere gereksinimleri artmaktadır. Genel toplumda tıbbın hedefi “tedavi” iken geriatrik toplumda hedef, yaşlı insanların “yaşam kalitesini korumak” tır. Yaşlı bireyin bakımında yer alan sağlık üyeleri, aile üyeleri ve yakınlarının yaşlı bakımı ve gereksinimleri konusunda iş birliği içinde çalışması bakımın hedefine ulaşması için gereklidir.
Bu bölümün amacı; yaşlılık ve yaşlanma kavramını, yaşlılık sürecindemeydana gelen değişiklikleri, yaşlılıkta en sık görülen hastalıkları, yaşlılarda düşmeve önlenmesini ve yaşlılık döneminde ilaç kullanımını açıklamaktır.
Yaşlılık Kavramı
Yaşlı nüfusun artışıyla birlikte günümüzde “geriatri” ve “gerontoloji”kavramlarına yönelik ilgi artmıştır. Geriatri; yaşlılık ve hastalıklarını ele alan tıpdalıdır. Gerontoloji ise Yunanca yaşlı insan olarak tanımlanan “Geront” veFransızca ilim anlamına gelen “logie” kelimelerinden türetilmiştir. Gerontolojiyaşlanma olayını inceleyen tıp dalıdır. Yaşlanmayı bilimsel yöntemlerle sosyolojik,ekonomik, biyolojik ve çevresel açıdan inceler. Gerontoloji, daha çok yaşlanmasüreciyle ilgilenirken geriatri daha çok yaşlılarda görülen hastalıkların tedavisiüzerine çalışmalar yapmaktadır.
Yaşlanma; bireyden bireye değişen, farklı hızda seyreden, intrauterinyaşamdan başlayıp ölüme kadar devan eden tüm sistemleri etkileyen ve geriyedönüşü olmayan evrensel bir süreçtir. İnsan vücudunun yapı ve fonksiyonlarındameydana gelen değişikliklere biyolojik yaşlılık, organlarda meydana gelendeğişikliklere fizyolojik yaşlılık, bireyin kendini yaşlı hissetmesine bağlı olarak yaşam biçimi ve görüşünün değişmesine duygusal yaşlılık, aynı yaşta bireylerlekarşılaştırıldığında toplum içerisinde fonksiyonlarını devam ettirememesine isefonksiyonel yaşlılık denir.
Geriatrik SorunlarAtatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi4yaşam biçimi ve görüşünün değişmesine duygusal yaşlılık, aynı yaşta bireylerlekarşılaştırıldığında toplum içerisinde fonksiyonlarını devam ettirememesine isefonksiyonel yaşlılık denir
Ülke nüfusunun yaşlanması, 65 yaş ve üzeri kişi sayısının toplam nüfusiçindeki oranının artmasıdır. Buna göre, toplumlarda yaşlılarının genel nüfusa oranı %4’den az olursa genç nüfus, %4-7 olursa erişkin nüfus, %7-10 arasında olursa yaşlı nüfus, %10’un üzerinde ise çok yaşlı nüfus olarak tanımlanır.
Dünyanüfusunun yaşlanmasında kronolojik ve bireysel faktörlerin yanı sıra sağlık bakım hizmetlerindeki ilerlemeler, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi, kaza ve savaşlara bağlı ölümlerin azalması da etkili olmuştur.
TÜİK 2017 yılı verilerine göre ülkemizde toplam nüfus içinde yaşlı nüfusun (65 ve üzeri yaşlardaki nüfus) oranı %8,5 düzeyindedir . Bu veriler ülkemizin hızla yaşlanan bir ülke olduğuna ve bu nüfus profilindeki değişimin getireceği sorunlarla karşı karşıya kalacağına işaret etmektedir. Görseldeki Nüfus piramidi
Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=27587
Yaşlılığın standart bir tanımı olmamakla birlikte kronolojik, biyolojik,psikolojik veya sosyolojik pek çok alanda tanımı bulunmaktadır.
