T.C. Anayasası, evlilik kurumunun genel çerçevesini ve aileye verilen önemi belirlerken, kimlerin evlenemeyeceğine dair detaylı hükümleri doğrudan içermez. Anayasa, Madde 41 ile ailenin Türk toplumunun temeli olduğunu ve eşler arasında eşitliğe dayandığını vurgular.
Kimlerin evlenemeyeceği gibi somut yasaklar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) tarafından düzenlenir. Anayasa’nın çizdiği çerçevede, Medeni Kanun bu yasakları kamu düzeni ve toplum sağlığı gibi gerekçelerle belirlemiştir.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Evlenme Yasakları (Kimler Evlenemez?)
Türk Medeni Kanunu’na göre, evlenmesi yasak olan kişiler ve durumlar şunlardır:
- Hısımlık Derecesi (Akrabalık) (TMK m. 129):
- Üstsoy ve Altsoy Arasında Evlenme: Anne, baba, büyükanne, büyükbaba ile çocukları, torunları arasında evlilik yasaktır.
- Kardeşler Arasında Evlenme: Tam veya yarı kan (aynı anne veya babadan olma) fark etmeksizin kardeşler arasında evlilik yasaktır.
- Amca, Dayı, Hala, Teyze ile Yeğenleri Arasında Evlenme: Bu kişiler arasında da evlilik yasaktır.
- Kayın Hısımlığı (Evlilik Yoluyla Oluşan Akrabalık): Evlilik birliği sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu (kayınvalide, kayınpeder vb.) veya altsoyu (üvey çocuk, üvey torun vb.) arasında evlilik yapılamaz.
- Evlat Edinen ve Evlatlık Arasında Evlenme: Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında evlilik yasaktır.
- Mevcut Evliliğin Bulunması (Tek Eşlilik Prensibi) (TMK m. 130):
- Bir kimsenin önceki evliliği sona ermedikçe yeniden evlenmesi yasaktır. Türkiye Cumhuriyeti Medeni Kanunu, tek eşliliği temel ilke olarak benimsemiştir.
- Akıl Hastalığı (TMK m. 133):
- Evlenmeye engel teşkil eden akıl hastalığına sahip kişiler evlenemez. Ancak, kanunda bir istisna belirtilmiştir: Resmi sağlık kurulu raporu ile evlenmelerinde sakınca bulunmadığı belgelenen akıl hastaları evlenebilir.
- Bulaşıcı Hastalıklar (TMK m. 132 ve Umumi Hıfzısıhha Kanunu):
- Kanunla belirlenmiş, evlenmeye engel teşkil eden bazı bulaşıcı hastalıklara sahip kişiler evlenemez veya evlenmeleri belirli bir süre ertelenebilir. Bu hastalıklar, özellikle Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nda düzenlenmiştir ve evlenmeden önce sağlık raporu alınması zorunluluğu bu yasakların kontrolü içindir.
Sonuç
T.C. Anayasası, aileyi temel değer olarak korurken, evliliğin fiili şartlarını ve kimlerin evlenemeyeceğini Türk Medeni Kanunu aracılığıyla detaylandırmıştır. Bu yasaklar, hem tarafların sağlığını ve menfaatlerini korumak hem de toplumsal düzeni, ahlakı ve hukuk güvenliğini sağlamak amacıyla getirilmiştir.
