DEĞİŞKENLER VE DEĞİŞKEN TÜRLERİ
PHP dilinde değişkenlerin türünü özellikle belirtmeye gerek yoktur. Bir değişken tanımlanıp değer atandığı anda o değişkenin türü atanan değere göre otomatik olarak belirlenmiş olur. Örneğin bir değişkene true değeri atandığında bu değişkenin türü boolean olur. Aynı değişkene daha sonra bir tam sayı atanabilir. Bu durumda değişkenin türü de değişmiş olacaktır. PHP, değişkenler konusunda oldukça esnek bir yapıya sahiptir. Genel olarak PHP’de 4 temel türden bahsedilebilir: boolean, integer, float ve string. Boolean türündeki değişkenler sadece iki değer alabilmektedirler: true ve false. Bu tür değişkenler genellikle şartlı ifadelerde kullanılmaktadır. Integer ve float türleri ise tamsayı ve ondalıklı sayı değerleri ifade etmektedir. String türü değişkenler ise içlerinde metinsel ifadeleri barındırırlar. Aşağıda 4 değişken türüne yönelik tanımlamalar yer almaktadır. Karmaşık tür olarak ise array ve object türleri bulunmaktadır.
DİZİLER
Diziler
PHP programlama dilinde birçok değeri içinde barındırabilen diziler oluşturmak mümkündür. Diziler aslında anahtarların ve değerlerin ilişkilendirilmesi ile ilgili bilgiyi barındıran yapılardır. PHP dili diziler konusunda son derece esnek bir kullanım imkânı sunmaktadır. Dizi oluşturmak için array ya da [] ifadeleri kullanılabilir.
Yukarıdaki örnekte $ulkeler ve $ulkeler2 olmak üzere içeriği aynı olan iki dizi tanımlaması yapılmıştır. Dizi tanımlamak için bu iki tanımlama yönteminden herhangi biri kullanılabilir. Örnekte verilen dizide 4 string değer bulunmaktadır. Bu değerler için anahtar tanımlaması yapılmadığı için 0’dan başlayacak şekilde anahtarlar otomatik olarak belirlenmiş olur. Dolayısıyla Azerbaycan değerinin anahtarı 2 olur ve dizinin bu değerine ulaşabilmek için $ulkeler[2] ifadesi kullanılır. Dizi elemanlarına ulaşmak için değişken adı yazıldıktan sonra köşeli parantez içinde anahtar yazılmalıdır. Diğer bazı programlama dillerinde olduğu gibi dizi elemanlarının tek bir türde olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bir dizi; string, integer, float, boolean, array, oject, vb. türünde değerler barındırılabilir. Örnekteki $karisik isimli dizide farklı türde değerlerin dizi elemanlarına atandığı görülebilir. Yukarıda verilen örnekte oluşturulan diziler sadece değerler verilerek oluşturulmuş, anahtar tanımlaması yapılmamıştır. Aşağıda verilen örnekte anahtar tanımlaması yapılan dizi tanımlamalarına yer verilmiştir.
https://turkceDizilerde anahtar tanımlaması yapmak için => işareti kullanılmaktadır. Bu işaretin solundaki ifade anahtar sağındaki ifade ise değerdir. Anahtar tanımlaması yapılan dizilerdeki elemanlara ulaşmak için $araba[“marka”] örneğinde olduğu gibi değişken ismi yazıldıktan sonra köşeli parantez içinde anahtarın yazılması gerekmektedir. Anahtarlar sadece string veya integer olabilir. Aynı dizide hem integer hem de string türünde anahtar tanımlanabilir. PHP ile çok boyutlu diziler tanımlamakta mümkündür.
Yukarıdaki örnekte 3×3 boyutunda sayılardan oluşan bir dizi tanımlanmıştır. Aslında 3 elemanlı bir dizi tanımlanmıştır. Bu dizinin her bir elemanı ise yine 3 elemanlı başka dizileri barındırmaktadır. Sonuç olarak elde edilen yapı için 3×3 boyutunda bir dizi tanımlandığı söylenebilir. Anahtar tanımlaması yapılan diziler içinde çok boyutlu bir yapı oluşturmak mümkündür. Aşağıda bununla ilgili bir örneği yer verilmiştir.
Örnekte $etiketler dizisinin “div” anahtarının değeri bir başka dizidir. Bu dizi ise “style” ve “class” anahtarlarının kullanıldığı iki eleman barındırmaktadır. “style” anahtarının değeri ise yine başka bir dizi olarak tanımlanmıştır. Bu dizi ise “border”, “background-color” ve “color” anahtarları olmak üzere 3 elemana sahiptir. Örnekte purple değerine ulamak için $etiketler[“div”][“style”][“color”] ifadesi kullanılmalıdır.
Yukarıda dizilerle ilgili bir örneğe yer verilmiştir. 2. satırda tanımlanan dizi iki elemanlıdır ve 5 ve 12 olmak üzere iki anahtar tanımlaması yapılmıştır. 3. satırdaki kullanım ile diziye yeni bir eleman eklenmektedir. Anahtar bölümü boş bırakıldığı için anahtar otomatik olarak üretilir. Otomatik anahtar üretilirken dizideki en büyük anahtar tam sayı değerine bir eklenir. Örnekte en büyük anahtar 12 olduğu için yeni anahtar 13 olur. Bir başka deyişle $dizi[13] ifadesi 56 değerine sahip olur. 4 satırda ise diziye x anahtarı ve bu anahtar için 42 değeri eklenmiştir. Unset fonksiyonu hem dizi elemanları hem de dizinin tamamını silmek için kullanılabilir. PHP, diziler ile ilgili çok sayıda yararlı fonksiyon sunmaktadır. Bu fonksiyonlardan birkaçı aşağıda açıklanmıştır. array_reverse: Dizideki elemanların sırasını ters çevirir. Bir başka deyişle son elemanı ilk sıraya alır. sort ve rsort: Dizideki elemanları değerlerine göre küçükten büyüğe veya büyükten küçüğü sıralamak için kullanılan fonksiyonlardır. count: Dizinin eleman sayısını geri döndürür. shuffle: Dizinin elemanlarının sırasını rasgele olarak değiştirir. array_splice: Diziden eleman silmek ve silinen elemanlar yerine yeni elemanlar eklemek için kullanılır. array_merge: Dizileri birleştirmek için kullanılır. array_push: Dizinin sonuna yeni eleman eklemek için kullanılır. array_pop: Dizinin sonundaki elemanı silmek için kullanılır. array_unshift: Dizinin başına yeni eleman eklemek için kullanılır. array_shift: Dizinin başındaki elemanı silmek için kullanılır.
DİKKAT: PHP’de farklı amaçlar için kullanılabilecek birçok fonksiyon bulunmaktadır. Bu fonksiyonlar ile ilgili olarak bir PHP kılavuzundan yararlanılması uygun olacaktır.
Yukarıdaki örnekte array_splice fonksiyonunun kullanımına örnek verilmiştir. Bu fonksiyonun ilk parametresi üzerinde işlem yapılacak olan dizidir. İkinci parametre olarak ise işlem yapılacak elemanın sıra numarası verilmelidir. Üçüncü parametre olarak ise işlem yapılacak yerden itibaren kaça elemanın silineceği belirtilmelidir. Son olarak ise silinen bu elemanların yerine eklenecek olarak yeni elemanların listesi yine bir dizi olarak verilmelidir. Yukarıdaki örnekte diziden ikinci elemandan itibaren iki eleman silinmiş (“Siyah” ve “Mavi” değerleri) ve bu noktaya “Mor” ve “Lila” değerleri eklenmiştir. Dizinin yeni hali ise [“Sarı”,”Yeşil”,”Mor”,”Lila”,”Beyaz”] şeklindedir. Silinen eleman sayısı ile eklenecek eleman sayısının aynı olma zorunluluğu bulunmamaktadır.
İNTERNET: PHP Kılavuzuna http://docs.php.net/manual/tr/ adresinden erişebilirsiniz.
Araştır 1: PHP’de birden fazla dizinin oluşturmak zorunda kaldığınız varsayın. Bu dizileri birleştirmek için kullanılması gereken kod ne olur? İlişkilendir: PHP’de kullanılan 4 temel değişken türü olan boolean, integer, float ve string değişkenlerini özelliklerine göre karşılaştırınız. Anlat/Paylaş: PHP’de kullanılan değişken ve dizi kavramlarını gerçek hayatla ilişkilendirerek açıklayınız.
