Tedarik Zinciri Yönetiminde Talep Tahmini

Tedarik Zinciri Yönetiminde Talep Tahmini

Küresel rekabet nedeniyle talep artık hiçbir iş alanında tam olarak belirli değildir. Günümüzde çevre son derece dinamiktir. Böyle bir durum içerisindeyken tedarik zincirinin herhangi bir yerindeki bir tahmin hatası, sürecin genelinde hissedilir. Bu nedenle tedarik zinciri yönetiminde tahmin çok önemli bir yere sahiptir ve maliyetleri azaltmak için her geçen gün daha fazla yönetici tahmine önem vermektedir. Zincirde talep tahmini süreci, müşterilerin ihtiyaçları ile işletmenin arz imkânlarını dengelemeye çalışmaktadır. Talep tahmini ve bu tahminle üretim, satın alma ve dağıtımı uyumlaştırmayı kapsamaktadır. Bu süreç aynı zamanda faaliyetlerin durduğu beklenmedik durumlara dönük alternatif planlar geliştirmek ve bu planları yönetmekle de ilgilenir. İşletmelerde, müşterilerin ihtiyaçları ile işletmenin arz dengesi sağlamak için her seviyede verilen işletme kararlarının yönetimi de bu sürecin bir parçasıdır. Daha öncede belirtildiği üzere işletmelerde, stratejik, taktik ve operasyonel olmak üzere temel olarak üç seviyede kararlar verilmektedir.

Karar seviyeleri ve tahmin ilişkisi incelendiğinde; tedarik zinciri içerisinde yer alan dağıtım, üretim ve malzemelere ilişkin planlamaların hepsi, talep tahminlerine dayandırılmaktadır. İşletmenin üst düzey yöneticilerince verilen stratejik kararlar, geleceğe ait belirsizliği en yüksek olan kararlardır. Bu seviyedeki tedarik kararları (kurumsal dağıtım, üretim ve malzeme planlaması kararları) genellikle aylık tahminlere dayandırılmaktadır. Taktik seviyesinde ise yöneticiler, stratejik karar seviyesinde verilen kararların uygulanmasından sorumludur. Bu seviyede tedarik kararları (dağıtım ihtiyaçları planlaması, ana üretim çizelgelemesi, malzeme ihtiyaç planlaması) genellikle haftalık tahminlere dayanmaktadır. Operasyonel karar verme seviyesinde ihtiyaç duyulan bilgiler detaylı olup, tedarik kararları (stok dağıtımı, proses seviyesinde çizelgeleme, malzemenin serbest bırakılması) bir haftadan daha kısa süreli tahminlere dayanmaktadır. (Şekil 6.2)

Tedarik zincirinde tüm öğeler birbirlerine bağlı olarak çeşitli talep tahminleri yapmaktadırlar. Her bir öğe kendinden sonraki öğenin talebini tahmin etmeye ve buna göre bir stok ve sipariş politikası izleme yoluna gitmektedir. Tedarik zincirinde bilgi çarpıtmasının ortaya çıkardığı etkiler, kamçı (kırbaç/bullwhip) etkisi olarak adlandırılır Zincirde tahminlerin sürekli düzeltilerek ilerlemesi kamçı etkisini ortaya çıkarmaktadır. Kamçı etkisi tedarik zincirindeki üyeleri birbiriyle sürekli etkileşim halinde olması sonucu oluşmaktadır. Şöyleki, tedarik zincirinde bilginin paylaşımında ortaya çıkan aksaklıklar zincirde aksamalara ve verimsizliklere neden olur, aşırı stok yatırımları ortaya çıkar, abartılı sipariş seviyeleri ve maliyetlerin yükselmesine neden olan talep dalgalanmaları oluşur.(Şekil 6.3)

Kamçı etkisi işletmelerde, özellikle lojistik faaliyetlerde olumsuz bir takım etkilere neden olmaktadır. Bunlar;

• Sipariş bilgisini değiştirir ve sipariş çeşitliliğini arttırır.
• Envanter: Daha fazla emniyet stoğuna ihtiyaç duyulur.
• Taşıma: Araçların daha verimsiz kullanımına neden olur.
• Depolama: Gereğinden fazla depolama alanı kapasitesine gerek duyulur.
• Üretim: Kapasitenin verimsiz kullanımına neden olur.
• Müşteri Memnuniyeti: Düşük hizmet seviyesi ile birlikte elde bulundurmamaya ve kayıp satışlara sebep olmaktadır.

Kamçı etkisini azaltmak için, tedarik zincirindeki doğrudan son öğeden yani müşteriden talep alma yöntemi kullanılmalıdır. Bu sayede nihai müşteri talebine ilişkin veriler tedarik zincirinin bütün öğeleri arasında paylaşılacağından, öğeler talep tahminleri zincirin gerçek ihtiyacına göre yani son tüketici siparişine bağlı olarak yapacaklardır. Kamçı etkisini azaltacak başlıca talep tahmin ilkeleri ise şunlardır;

• Talep tahminlerinin kapsadığı zaman aralığı kısaldıkça tahminin duyarlığı artar. İşletmenin üç yıllık satışının model alınması, sekiz yıllık model analizinden daha duyarlı olmaktadır.

• Talep tahmin araştırmalarında sapmaları belirleyecek hata hesaplamaları yapılmalıdır. Tahmin işlemi için kullanılan her model belirli bir standart sapmaya göre analiz edilerek değerlendirilmelidir. Meydana gelen sapmaları en az olan model kullanılmaktadır.

• Miktar ve çeşit bakımından büyük olan ürün grupları için yapılan tahminler daha duyarlı olmaktadır. Bu tür tahminlerde ürün grupları büyük olduğu için birçok değişiklikler olabilir. Bu değişiklikler elde edilecek sonucun belirli güven aralıklarına göre farklı olmasına sebep olabilir. Gruplar büyüdüğü takdirde, tahminler farklılık gösterecektir. Bu gibi durumlarda tahmin aralığını mümkün olduğu kadar düşük tutmak gerekmektedir.

• Talep tahmin araştırması sonuçlarına göre uygulamaya geçilmeden önce bu bilgilerin doğruluğunun test edilmesi gerekir. Test aşamasında ortaya çıkan bir takım hatalar ve sapmaları, düzeltmek üzere gerekli tedbirler alınmaktadır.

Talep tahmininde, belirtilen faktörlerle ilgili yeterlilikler sağlandıktan sonra, uygun tahminleme yönteminin seçimi sonrası, tedarik zinciri yönetiminde ilgilenilen bilgiye ulaşılmaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s