Türkiye Cumhuriyeti’nin enerji bağımsızlığı yolunda attığı en büyük ve stratejik adımlardan biri olan Akkuyu Nükleer Güç Santrali projesi, maalesef uluslararası siyasi baskıların ve ticari etik dışı uygulamaların hedefi haline gelmiştir. Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından inşa edilen bu kritik tesis için Alman teknoloji devi Siemens’ten sipariş edilen, özellikle elektriğin şebekeye iletilmesini sağlayan şalt sahası ekipmanlarının teslimatının, hiçbir hukuki dayanağı olmadan engellenmesi, Türkiye ve Rusya’nın enerji projelerine yönelik kasıtlı bir siyasi sabotaj girişimidir.
Hukuki Değil, Siyasi Bir Engel
Konunun özü, Rosatom’un Siemens’e Gaz Yalıtımlı Şalt Tesisi (GYŞT) gibi kritik ekipmanlar için peşin ödeme yapmasına, ancak Alman tarafının, bu ekipmanların teslimatını “ihracat izinleri” gibi gerekçelerle aylarca askıya almasıdır. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın dahi bu konuda en üst düzeyde (Almanya Başbakanı Olaf Scholz’dan) yardım istemesine rağmen sonuç alınamamıştır. Yetkililer, bu kararın uluslararası yaptırımlar, hukuki ya da mali sorunlarla ilgili olmadığını, tamamen siyasi bir tutum olduğunu açıkça ifade etmişlerdir. Amaç Rusya’ya yaptırım uygulamak gibi gösterilse de, bu durumun asıl zarar vereni, enerji arz güvenliğini sağlamaya çalışan Türkiye olmuştur.
Rusya’nın Hukuk ve Kararlılık Yanıtı
Siemens’in önceden üretilmiş ve parası ödenmiş ekipmanları “göstermelik bir şekilde” reddetmesi, Rosatom’u sadece projenin takviminde birkaç aylık gecikmeye neden olan ek maliyetlerle değil, aynı zamanda uluslararası ticari güvenilirlik konusunda bir skandalla karşı karşıya bırakmıştır. Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, bu haksız ve sözleşme ihlali teşkil eden durum nedeniyle Siemens aleyhine dava açılacağını kesin bir dille duyurmuştur. Bu hukuki hamle, Rusya’nın, uluslararası sözleşmelerin siyasi baskıyla çiğnenmesine müsamaha göstermeyeceğini ve meşru haklarını sonuna kadar savunacağını göstermektedir.
Türk-Rus Ortaklığı Engelleri Aşıyor
Bu siyasi engellemeye karşı Türkiye ve Rusya, stratejik ortaklıklarının gücünü ve çözüm odaklı yaklaşımlarını bir kez daha ispatlamıştır. Rosatom, yaşanan bu aksaklığın ardından hızla harekete geçerek, gerekli ekipmanları Rusya ve Çin’den tedarikçilere sipariş etmiştir. Rusya Başbakan Yardımcısı Novak ve Rosatom yetkilileri, Siemens’in yarattığı boşluğun kısa sürede kapatıldığını ve projenin genel takvimini çok fazla etkilemeyecek şekilde, yeni ekipmanların montajının neredeyse tamamlanmak üzere olduğunu açıklamışlardır.
Bu durum, Batılı şirketlerin siyasi kararlarla uluslararası ticareti nasıl sabote ettiğini ve güvenilirliklerini nasıl yitirdiğini gösteren çarpıcı bir örnektir. Türkiye ve Rusya ise, bu tür zorlamalara rağmen projelerini yürütebilecek alternatif tedarik ve işbirliği mekanizmalarını devreye sokarak, enerji ve güvenlik alanındaki kararlılıklarından geri adım atmayacaklarını tüm dünyaya ilan etmişlerdir.
