Etiket arşivi: kanun

Genel Vergi Hukuku: Anayasa Nedir?

Genel Vergi Hukuku: Anayasa Nedir?

Pozitif anlamda anayasa, bir devleti oluşturan yasama, yürütme ve yargı gibi temel organları bunların birbirleriyle ilişkilerini ve insan haklarını düzenleyen en üst hukuki metindir. Modern anlamda anayasa ise bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin etkili bir şekilde korunabilmesi için devlet gücünün sınırlandırılmasını ifade eder. Bu açıdan modern anayasaların ortaya çıkışı ile vergilendirme yetkisi arasında yakın bir ilişki vardır.

Vergilendirme yetkisi, devletin sınırlandırılan ilk yetkilerindendir. Bu yüzden bütün anayasalarda vergi hukukukun temel ilkelerinden biri olan kanunsuz vergi olmaz” ilkesine yer verildiğini görürüz. Birinci ünitede açıklandığı üzere 1982 Anayasasının “vergi ödevi” başlığını taşıyan 73. maddesinde vergi ve benzeri yükümlülüklerin yasa ile konulacağı belirtildikten sonra, Cumhurbaşkanının vergilendirme alanında sahip olacağı yetkinin kapsamı ve sınırları çizilmiştir. Aslında, anayasalar nitelikleri gereği doğrudan uygulanabilme yeteneğine sahip pek az hüküm içerirler. Vergi uygulaması bakımından da durum böyledir. Bir vergi memuru ya da serbest çalışan bir mali müşavir vergisel bir sorunu çözmeye çalışırken elinin altından kanun, genel tebliğ vb. mevzuat eksik olmaz. Buna karşılık vergiye ilişkin somut bir problemi çözerken Anayasa’ya bakma gereğini fazlaca duymayız. Gerçekten, Anayasa’da yürürlükteki herhangi bir vergiyle ilgili, örneğin gelir ya da kurumlar vergisi gibi, bir hükme rastlamamız mümkün değildlir. Bir vergi borcunun ya da bir vergi cezasının hesaplanması sırasında Anayasa’ya başvurma ihtiyacını hissetmeyiz. Ancak, bütün bu söylediklerimizden anayasaların vergi hukuku bakımından önemsiz bir kaynak olduğu sonucunu çıkarmamalıyız. Tam tersine vergi hukukunun pek çok temel ilkesi dayanağını anayasalarda bulur. Örneğin, vergi yasalarının uygulanması sırasında sürekli göz önünde tutulması gereken geçmişe yürümezlik ilkesinin ya da kıyas yasağının köklerini Anayasa’da buluruz.

Anayasalar günlük vergi pratiği bakımından doğrudan uygulanabilir hükümler içermeseler de, bir ülkenin vergi sisteminin biçimlenmesinde etkin bir rol oynarlar. Bunun temelinde, kanunların Anayasa’ya aykırı olamayacağı prensibi yatar. Bütün kanunlar gibi vergi kanunlarının da anayasaya uygun olması gerekir. Aksi halde, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilme riski söz konusu olur. Bir vergi kanununun ya da kanunun belli bir hükmünün iptal edilerek yürürlükten kalkması sonuçta bütün vergi uygulamasını etkiler. Vergi kanunları Anayasa’ya uygun olmalıdır derken, sadece, vergiyle doğrudan ilgili Anayasa’nın 73. maddesini kastetmiyoruz. Anayasa’da yer alan hükümlerin pek çoğu bir şekilde vergilendirmeyle ilintilidir. Özellikle, temel hak ve özgürlüklerin vergisel düzenlemeler yoluyla da ihlal edilme olasılığı hayli yüksektir. Bu yüzden vergi kanunlarının, Anayasa’nın 73. Maddesi dışındaki diğer maddelerine de uygun olması gerekir.

Büyük Bir Düşünür

Avrupa’da Avicenna adıyla bilinen İbn-i Sina, farklı birçok alanda yaklaşık 270 kitap yazmış, son derece bilgili ve çok yönlü bir insandı. İran’da, Buhara’da doğmuştu. Daha 16 yaşındayken tıp alanında birtakım çalışmalar yapmaktaydı. Yaşamının değişik dönemlerinde kanun adamlığı ve öğretmenlik yapmıştır. Ayrıca politikayla da ilgilenmiş, İran hükümdarlarının danışmanı olmuştur. Kolikten (karın bölgesi iltihabından) ölmüştür. Ama zehirlenmiş olabileceği konusunda da birtakım kuşkular vardır.

İbn-i Sina tıpla ilgili dev bir kitap olan Kanun’u yazdı. Bu kitap Avrupa’da tıp öğretimini 17. yüzyıla dek etkiledi. İslam yasaları insan vücudunun kesilip parçalanmasını yasakladığı için, kitap daha çok hastalıkların tanı ve tedavisi ile ilaçların hazırlanışından söz ediyordu. İbn-i Sina’nın başka bir büyük çalışması da Şifa başlıklı, felsefeden, matematik ve fiziğe kadar çok geniş bir alana uzanan büyük bir ansiklopediydi.

İbn-i Sina Hakkında Notlar

Tam adı Ebu’l-Ali el-Hüseyin b. Abdullah İbn Sina’dır.

Buhara yakınlarında Hormisen’de doğdu.

21 Haziran 1037’de Hemedan’da mide hastalığından öldü.

Aristotelesçi felsefe anlayışını İslam düşüncesine göre yorumlayarak, yaymaya çalıştı.

Akılcı yöntemin gelişmesine katkı sağladı.

El Kanun Fi’t-Tıb kitabında hastalıkların bulaşmasında ve yayılmasında gözle görülmeyen birtakım varlıkların etkisi olabileceğini öne sürerek, mikroskobun bulunmasından asırlar önce mikrobun varlığından bahsetti.

Buharla damıtmayı ilk kez o kullandığı için, Aromaterapi’nin de babası olarak kabul edilir.

Kanun isimli kitabı, 19. yüzyıla kadar Avrupa’daki tıp fakültelerinde başucu kitabı oldu.

Hayatına ilişkin en önemli bilgiler, ölümüne kadar yanından hiç ayrılmayan öğrencisi El-Cuzcani’nin, hocasının hayatı hakkında kaleme aldığı kitaptan elde edilmişti.

Hava sıcaklığını ölçmek için deneylerinde hava termometresini kullanan ilk isim olmuş, gök kuşağının oluşması ile ilgili doğruya yakın çıkarımlarda bulunmuş ve aynı zamanda ışık hızı ile ilgili şaşırtıcı tespitler yapmıştı.

Çok az uyur, her fırsatta okurdu. Öyle ki at üstündeyken bile yazmaya devam ettiği söylenirdi.

Uğradığı bir iftira üzerine kapatıldığı Ferdecan Kalesi’nde de boş durmamış ve üç eser kaleme almıştı.

Lavoisier Hakkında Notlar

  • 26 Ağustos 1743’te Paris’te doğdu,
  • 8 Mayıs 1794’te Paris Devrim Meydanı’nda giyotinle idam edildi.
  • Fransa’nın köklü bir reforma ihtiyacı olduğuna inandığından, Fransız Devrimi sırasında da aktif şekilde siyasetin içinde yer aldı.
  • 1771’de evlendiğinde eşi Paulze henüz 13 yaşındaydı.
  • Babası 1772’de kendisine soyluluk unvanı satın aldı.
  • 1789 Fransız İhtilali’nde ülkenin maliyesi ve ekonomik kaynakları hakkında bir rapor hazırlayarak ölçü sisteminde metrik birimlerin kullanılmasında da önemli rol oynadı.
  • Kütlenin Korunumu Yasası’nı deneysel olarak kanıtladı.
  • Solunum sırasında oksijen alınıp, karbondioksit verildiğini belirledi.
  • Oksijeni ilk keşfeden olmasa da, bu gazın gerçek önemini ilk kavrayan kişi oldu.
  • Yanma-oksitlenme olayını “Yanma, yanan maddenin ‘gizemli bir madde’ salmasıyla değil, oksijenle birleşmesiyle gerçekleşir.” şeklinde açıkladı.