Çelik bobinler, son derece ağır (birkaç tondan 30 tona kadar çıkabilen) ve hareketli silindirik yükler oldukları için taşıma işlemleri özel dikkat, ekipman ve güvenlik önlemleri gerektirir.
Çelik bobinlerin fabrika içi transferinden uzun mesafeli nakliyesine kadar kullanılan temel yöntemler ve dikkat edilmesi gereken kurallar aşağıdadır:
I. Fabrika İçi Taşıma (Elleçleme)
Fabrika, depo veya liman sahaları içinde bobinlerin bir noktadan diğerine taşınması için özel ekipmanlar kullanılır.
A. Kaldırma Ekipmanları
- C-Kancalar (C-Hook): En yaygın kullanılan yöntemdir. C şeklindeki sağlam çelik aparat, bobinin merkez deliğinden (iç çapından) geçirilerek güvenli bir şekilde vinç ile kaldırılmasını sağlar. Temas yüzeylerinde bobine zarar vermemek için lastik veya başka bir koruyucu malzeme bulunabilir.
- Bobin Maşası (Coil Tong): Bobini yan yüzeylerinden veya üst yüzeyinden kavrayarak kaldıran, hidrolik veya motorlu olarak açılıp kapanabilen özel alettir. Özellikle yatay (gözü yukarı bakan) bobinleri kaldırmada kullanılır.
- Elektromıknatıslar: Büyük tonajlı bobinleri temassız ve hızlı bir şekilde kaldırmak için kullanılır. Bobinin yüzeyine zarar vermemesi avantajdır.
- Ağır Hizmet Forkliftleri: Geniş ve uzun çatallara veya bobinleri yatay eksende taşıyabilen özel ataşmanlara (mandrellere) sahip ağır hizmet tipi forkliftler, kısa mesafeli transferlerde kullanılır.
B. Yatay Transfer Ekipmanları
- Bobin Transfer Arabaları: Fabrika içinde, özellikle bir işleme hattından diğerine bobin taşımak için kullanılır. Bu arabalar raylı, raysız akülü veya çok yönlü (360° dönüş ve yengeç hareketi yapabilen) olabilirler. Bobinin kaymasını önlemek için genellikle V şeklindeki yataklarla donatılırlar.
II. Uzun Mesafeli Nakliye (Karayolu, Denizyolu)
Bobinlerin karayolu (tır/kamyon) veya denizyolu (gemi/konteyner) ile taşınması, yükün sabitlenmesi açısından en kritik aşamadır.
A. Pozisyon ve Sabitleme (En Önemli Güvenlik Kuralı)
Çelik bobinler, yuvarlanma riskleri nedeniyle, taşımacılıkta yatay veya dikey pozisyonda yüklenebilirler, ancak her birinin özel gereksinimleri vardır:
| Pozisyon | Diğer Adı | Açıklama | Sabitleme |
| Yatay (Gözü Gökyüzüne Bakan) | Yatay Eksenli Taşıma | Bobin, kamyon/dorsenin zeminine dik bir V-yatak üzerine oturtulur. En yaygın ve güvenli yöntemdir. | Kangallı Dorse (Havuzlu Dorse): Bobinin tam oturmasını sağlayan özel oluklara veya V-şekilli raylara sahip özel römorklar kullanılır. Bobinin üzerinden geçen kalın çelik zincirler veya gerdirme kayışları kullanılarak römork gövdesine sıkıca bağlanır ve kaymaz. |
| Dikey (Gözü Yana Bakan) | Dikey Eksenli Taşıma | Bobin, yan yüzeyi dorse zeminine dik olacak şekilde, palet üzerinde veya özel desteklerle taşınır. | Paletler, zemin kaymaz paspaslarla kaplanır. Bobinler, hareket etmelerini önlemek için çelik şerit bantlarla veya ahşap takozlarla kamyon kasasına sıkıca sabitlenir. |
B. Taşıma Araçları
- Havuzlu (Kangal) Dorseler: Karayolu taşımacılığında yatay bobin taşımacılığı için tasarlanmış, bobinin ağırlık merkezini alçaltarak ve kaymasını önleyerek maksimum güvenlik sağlayan özel araçlardır.
- Düz Yataklı (Flatbed) Römorklar: Özel V-bloklar veya takozlar kullanılarak bobinlerin sabitlenmesiyle bu dorseler de kullanılabilir.
- Konteynerler: Uluslararası denizyolu taşımacılığında bobinler, içerde kaymayı önleyecek şekilde özel sabitleme yöntemleri (lashing) kullanılarak konteynerlere yüklenir.
C. Koruma ve Ambalajlama
Çelik bobinler sadece mekanik hasara karşı değil, aynı zamanda nem ve korozyona karşı da korunmalıdır:
- Ambalajlama: Bobinler, nakliye sırasında su geçirmez Kraft kağıtları, plastik folyo veya korozyon önleyici malzemeler ile sarılır.
- Koruyucular: Bobinlerin kenarları ve iç göbekleri, darbelere karşı dayanımı artırmak için koruyucu flanşlarla (iç/dış göbek koruyucuları) desteklenebilir.
- Depolama: Nakliye öncesi ve sonrası depolama, nem yoğuşmasını önlemek ve paslanmayı engellemek için kapalı ve ısı kontrollü ortamlarda yapılmalıdır.
Güvenli Taşımanın Anahtarı: Çelik bobin taşımacılığında birincil risk, ağır kütlenin hareket (ivmelenme veya frenleme) sırasında kayması veya devrilmesidir. Bu nedenle, yükün ağırlık merkezinin düşük tutulması ve hiçbir koşulda hareket etmeyecek şekilde sabitlenmesi en hayati kuraldır.
