ABD’nin eski uçakları ve özellikle hizmet dışı kalan büyük savaş gemilerini (uçak gemileri, destroyerler vb.) okyanusa batırmasının temelinde birkaç önemli neden yatmaktadır:
1. Yapay Resif Oluşturma (Mercan Kayalıkları)
Bu, en yaygın ve çevresel olarak desteklenen sebeptir.
- Biyoçeşitliliğin Artırılması: Doğal mercan resiflerinin azaldığı veya olmadığı bölgelerde, batırılan uçaklar ve gemiler balıklar, kabuklular ve mercanlar için yeni bir yaşam alanı oluşturur. Bu yapay yapılar, zamanla zengin bir deniz ekosistemine dönüşür.
- Balıkçılık ve Turizm: Yapay resifler, hem ticari hem de sportif balıkçılık için cazibe merkezleri haline gelir. Ayrıca, batıklar popüler dalış turizmi destinasyonları oluşturarak yerel ekonomiye katkı sağlar.
2. Maliyet ve Geri Dönüşüm Zorluğu
Büyük ve karmaşık askeri araçların hurdaya çıkarılması ve geri dönüştürülmesi çok maliyetli bir süreçtir.
- Geri Dönüşüm Maliyetleri: Özellikle uçak gemileri gibi devasa yapılar, sökmek, tehlikeli atıklardan (asbest, PCB’ler, boyalar vb.) arındırmak ve geri kalan metali geri dönüştürmek için muazzam miktarda zaman, iş gücü ve finansman gerektirir.
- Batırma Maliyeti: Çevresel düzenlemelere uygun olarak hazırlanan bir aracı kontrollü bir şekilde batırmak (tüm zararlı maddeler çıkarıldıktan sonra), karada karmaşık bir geri dönüşüm tesisinde sökmekten daha ekonomik bir seçenek olabilir.
3. Hedef Gemisi Olarak Kullanma (SINKEX)
Sadece sivil amaçlı batırmanın yanı sıra, ABD Donanması emekli gemileri ve uçakları bazen askeri eğitim tatbikatlarında kullanır.
- Gerçekçi Atış Eğitimi: Bu tatbikatlara SINKEX (Sinking Exercise) adı verilir. Donanma ve Hava Kuvvetleri, yeni füzelerin, torpidoların ve topçu sistemlerinin gerçek bir savaş gemisi veya uçağa karşı ne kadar etkili olduğunu test etmek ve personeli gerçek hedeflere atış konusunda eğitmek için bu araçları kullanır.
- Veri Toplama: Batırma süreci boyunca, silahların etkileri ve gemi/uçak yapılarının dayanıklılığı hakkında hayati veriler toplanır.
Batırma Prosedürü: Çevre Yönetmelikleri
ABD’de bu tür araçların batırılması sıkı çevresel yönetmeliklere tabidir:
- Tehlikeli Madde Temizliği: Okyanusa batırılacak her uçak veya gemi, öncelikle tüm yakıt, yağ, hidrolik sıvı, PCB, cıva ve diğer potansiyel tehlikeli maddelerden tamamen arındırılmak zorundadır. Çevresel etkiyi minimuma indirmek birincil şarttır.
- Kontrollü Batırma: Batırma işlemi, çevresel açıdan hassas olmayan ve su akıntılarının batığı sürüklemeyeceği önceden belirlenmiş ve izin verilen derinlikteki alanlarda kontrollü bir şekilde gerçekleştirilir.
Özetle, ABD uçakları ve gemileri, büyük ölçüde yapay resif oluşturarak turizme katkı sağlamak, pahalı geri dönüşüm masraflarından kaçınmak ve askeri eğitim için gerçekçi hedefler sunmak amacıyla, sıkı çevre protokollerine uyularak okyanusun derinliklerine gönderilmektedir.
