Genel Vergi Hukuku: Mükellef Haklarının Haklar İçindeki Yeri Vergilendirme işlemi, devletle bireyler arasında bir işlem olduğundan bunun kanuni düzenlemesi olan vergi hukuku kamu hukukunun bir dalıdır. “Mükellef hakları” da bireylerin vergilendirme işlemiyle ilgili temel ilkelerden doğan veya devletten talep edebileceği haklardan oluştuğundan kamu hakları içinde yer alır. Mükellef haklarının insan hakları temelinden kaynaklı ve uluslararası…
Mükellef Haklarının Önem Kazanmasının Nedenleri Mükellef haklarının belirlenmesi, mükelleflerin kendilerine verilen hakların güvencesini hissetmeleri yanında; gelir idaresiyle ilişkilerinde herhangi bir anlaşmazlık durumunda, güvenle hareket etmelerine yardımcı olur. Mükellefler açısından haklarının düzenlenmesinin en önemli sonucu, vergi idaresinin elindeki gücü kötüye kullanmasına karşı mükelleflerin kendilerini koruyacak hakların bulunması ve bunları savunacak mekanizmaların geliştirilmesidir. Günümüzde, mükellef hakları giderek…
Genel Vergi Hukuku: Mükellef Haklarının Tanımı Mükellef haklarının genel kabul görmüş bir tanımı olmamakla birlikte, mükellef hakları ile ilgili farklı tanımlar yapılabilir. Bir tanıma göre mükellef hakları; anayasa, uluslararası sözleşme, kanun veya mükellef hakları bildirgelerinde yer alan bir dizi haklar bloğunu ifade eder. Bu anlamda mükellef hakları, hukukun vergi mükellefine tanıdığı ve devletten vergilendirme yetkisi…
Genel Vergi Hukuku: Özel Haklar Özel haklar kişilerin birbirlerine karşı sahip oldukları haklar olup özel hukuk ilişkilerini düzenleyen kurallardan doğar, herkese eşit ve genel bir biçimde tanınırlar. Bir özel hak karşısında daima bir hukuki yükümlülük, yani ödev bulunur. Özel haklar; niteliklerine göre mutlak haklar ve nispi haklar; konularına göre malvarlığı hakları ve kişilik hakları; devredilebilmesine…
Genel Vergi Hukuku: Kamu Hakları Nedir? Kamu hakları, kamu hukukundan doğan haklardır. Bu haklar, vatandaşların devletle olan ilişkilerinden doğan ve onların devletle olan ilişkilerinde devletten talep edebilecekleri haklardır. Kamu hakları Jellinek’in klasikleşen ayrımına göre üç gruba ayrılır: negatif statü hakları, pozitif statü hakları, aktif statü hakları. Negatif statü hakları (koruyucu haklar) kişinin; vicdan hürriyeti, düşünce…
Genel Vergi Hukuku: Hukuk Devleti ve Hak Kavramı Nedir? Hukuk devleti en genel anlamıyla, “hukuka bağlı devlet” olarak ifade edilebilir. Ancak hemen belirtmek gerekir ki “kanun devleti” hukuk devleti demek değildir. Bir ülkede kanunların varlığı o devleti hukuk devleti haline getirmeye yetmez, kanunların hak ve özgürlükleri içerdiği ve tüm organlar tarafından uygulandığı sürece o devlet…
Genel Vergi Hukuku Ünite 5 Soru Cevap Sınavda Çıkan Sorular ve Cevapları Test Soruları Sınavda çıkacak olan soruların cevapları Kalın Punto ve Altı Çizili Olarak Verilmiştir 1- Aşağıdakilerden hangisi maddi vergi ödevi kapsamındadır? a. Defter tutmakb. Belge düzenlemekc. Beyanname vermekd. Vergiyi ödemeke. Bilgi vermek 2-Hangisi yükümlüyü sorumludan ayıran temel özelliktir? a. Sorumlunun yasal temsilci sıfatını…
5. Ünite – Vergi Mükellefiyeti ve Sorumluluğu Özet Genel Vergi Hukuku Ünite 5 Özet Vergi mükellefi ile vergi sorumlusunu ayırt etmek Vergi yükümlüsü vergi kanunları gereği şahsında vergi ödevi doğan kişidir. Kaynağı sadece kanun olan bu vergi ödevi, şekli olabileceği gibi maddi de olabilir. Vergi sorumlusunun şahsında ise bir vergi ödevi doğmaz. Vergi sorumlusunun ödevi…
Vergi Sorumlusunun Vergi İdaresi Karşısındaki Konumu Yukarıda açıklandığı üzere, vergi sorumluları, yükümlünün maddi ve/veya şekli vergi ödevlerini yerine getirmektedirler. Bu durum, vergi sorumlularının, yükümlülere tanınmış hata düzeltme ve takas talep etme gibi bazı hakları kullanıp kullanamayacağı tartışmasını da beraberinde getirmektedir. Bu başlık altında, vergi sorumlularının hata düzeltme ve takas talep etme haklarına sahip olup olmadıkları…
Genel Vergi Hukuku: Sorumluluğa Hakim Olan İlkeler Yukarıda kapsamı belirlenen vergi sorumluluğunun tabi olduğu hukuki rejim, aşağıda yer verilen vergi sorumluluğuna hâkim belli ilkelerin ortaya çıkması sonucunu doğurmuştur. Sorumluluğun Bağımlılığı İlkesi Vergi hukukunda sorumluluğun bağımlılığı ilkesinden kasıt, sorumluluğun vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi ile doğması ve vergi borcunun ifası ile ortadan kalkması, son bulmasıdır. Vergi yasalarımızda…
Vergi Sorumluluğu Kapsamına Girmeyen Durumlar Vergi sorumlusunu vergi yükümlüsünden ayıran temel ölçüt vergiyi doğuran olayın şahsında gerçekleşmemiş olmasıdır. Bu ayırıcı ölçüte rağmen vergi yükümlülüğü ile vergi sorumluluğu sıkça karıştırılabilmektedir. Bu karışıklığın en sık yaşandığı durumlar ise şunlardır: Yükümlünün Kendi Borcundan Sorumluluğu Vergi sorumluluğuyla karıştırılan durumlardan biri yükümlünün kendi borcundan doğan sorumluluğudur. Vergi yükümlüsü elbette maddi…
Tapu Memurlarının Veraset İntikal Vergisiyle İlgili Sorumluluğu Satışı yapılan gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Ancak, intikali yapılan gayrimenkule isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez. Tapu memurları vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ…
Motorlu Araçların İlk İktisabında Özel Tüketim Vergisi Sorumluluğu Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinde düzenlenen bu sorumluluk türü ile motorlu taşıtların özel tüketim vergisini güvence altına alacak bir mekanizma öngörülmektedir. Buna göre motorlu taşıtların ilk iktisabı, teslimi veya ithaline ilişkin işlemleri gerçekleştirenler, bu işlemlerden önce özel tüketim vergisinin ödendiğini gösteren belgeleri aramak zorundadırlar. Bu kapsamda…
Genel Vergi Hukuku: Tasfiye Memurlarının Sorumluluğu Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17’nci maddesinin 7’nci fıkrası gereği tasfiye memurları, kurumun tahakkuk etmiş vergileri için uygun bir karşılık ayırmadan alacaklılara ödeme ve ortaklara paylaştırma yapamazlar. Aksi takdirde bu vergilerin asıl ve zamları ile vergi cezalarından şahsen ve müteselsilen sorumlu olurlar. Bu maddeye göre tasfiye hâlindeki bir şirket için atanmış…
Tüzel Kişiler Bakımından Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu Tüzel kişilerin vergisel ödevleri için belirlenmiş sorumlu, bunların kanuni temsilcileridir. Bu durumda anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, üyesi veya üyeleri sorumlu iken limited şirketlerde şirket müdürü, kooperatiflerde yönetim kurulu, kolektif şirketlerde ortaklardan her biri vergi sorumlusudur. Tüzel kişilerde kanuni temsilcinin vergisel ödevlerini yerine getirmemesi durumunda ödenmeyen vergi, gecikme faizi…
Gerçek Kişiler Bakımından Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu VUK m. 9 gereği yükümlülük ve sorumluluk için kanuni ehliyet şart değildir. Bu nedenle fiil ehliyeti olmayan gerçek kişiler de vergi yükümlüsü olabilecektir. Vergi kanunları bu kişilerin vergisel ödevlerinin veli, vasi veya kayyım tarafından yerine getirilmesini öngörmüştür. Fiil ehliyeti olmayan bu kişilerin vergi ödevlerinin vergi sorumlularınca yerine getirilmemesi durumunda…
Genel Vergi Hukuku: Temsilcilerin Sorumluluğu Vergi hukukunda temsil kanundan veya sözleşmeden doğar. Konumuz bakımından asıl olan kanundan doğan temsil iken yukarıda belirtildiği üzere vergi hukukunda sözleşmeden doğan iradi temsil ilişkisi yasaklanmamıştır. Ancak vergi ödevinin sözleşmeyle devri yasak olmamakla beraber, bu yöndeki sözleşmeler sadece sözleşmenin taraflarını bağlar. Öyleyse vergi hukukunda iradi temsil olarak da bilinen kurum…
Vergi Kesenlerin Sorumluluğu VUK m. 11’de vergi kanunlarının öngördüğü belli durumlarda, yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar vergi sorumlusu olarak kabul edilmiştir. Vergi kesenlerin sorumluluğu olarak adlandırılan bu duruma örnek olarak Gelir Vergisi Kanunu m. 94 verilebilir. Bu madde uyarınca kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları,…
Genel Vergi Hukuku: Üçüncü Kişi Ödevliler Üstlendikleri ödevler, vergi sorumlusunun üstlendiği ödevlere benzemeyen vergi ödevlileri de vardır. Doktrinde, “üçüncü kişi ödevliler” olarak adlandırılan bu kişilere vergi ödevi ilişkisinde, vergi borcu ödeme ve şekli ödevlerin tamamen dışında, bilgi verme ve bildirimde bulunma, denetleme-kontrol gibi, niteliği itibariyle tamamen farklı ödevler yüklenmiştir. Hemen belirtmek gerekir ki “üçüncü kişi…
Genel Vergi Hukuku: Vergi Sorumlusu “Vergi sorumlusu”, vergiyi doğuran olay kendi kişiliğinde gerçekleşmemekle birlikte başkasının vergiye ilişkin maddi ve/veya şekli ödevlerini yerine getirmek zorunda olan kişidir. Vergi sorumlusunu vergi yükümlüsünden ayıran belirleyici ölçüt, “vergiyi doğuran olayın kişiliğinde gerçekleşip gerçekleşmediği”dir. Vergiyi doğuran olay, vergi sorumlusunun değil, başkasının kişiliğinde gerçekleşmektedir. Vergi sorumlusunun vergi ödevi ilişkisindeki görevi, vergi…