Bitki, mantar ve bakteri hücrelerinde bulunur. Bu canlıların hücre duvarları farklı yapıdadır. Bitkilerin hücre çeperi cansız olup, seçici geçirgen özellik göstermez. Çeper üzerinde hücreler arasında madde alış verişine olanak sağlayan geçit (plazmodesma) adı verilen bölgeler bulunur. Çeper bitki hücresini korur, ona biçim verir ve aşırı su almasını engeller. Bitki hücrelerinin çeperi selüloz, mantarların kitin, bakterilerin…
Endositozun Özellikleri: • Büyük moleküllerin hücre içine alınmasını sağlar. • ATP harcanır. • Hücre zarının yüzey alanının azalmasına neden olur. • Hayvan hücrelerinde gerçekleşirken bitki hücrelerinde gerçekleşmez. Ekzositozun Özellikleri: • Büyük moleküllerin hücre dışına atılmasını sağlar. • ATP harcanır. • Hücre zarının yüzey alanının artmasına neden olur. • Hayvan ve bitki hücrelerinde ortak olarak gerçekleşir.
Hücredeki makromoleküllerin hücre dışına atılması olayına ekzositoz denir. Bu olay sırasında da ATP harcanır. Ekzositozda hücre dışına atılmak istenen makromoleküller koful içinde hücre zarına taşınır. Koful zarı ile hücre zarı birleşir ve oluşan açıklıktan makromoleküller hücre dışına gönderilir. Hücre içinde üretilen enzim ve hormon gibi salgı maddeleri bu yöntemle hücre dışına gönderilir. Ekzositoz olayında, koful…
Fagositoz: Büyük moleküllü katı maddelerin hücre içine alınmasıdır. Katı madde, hücre zarından oluşan yalancı ayaklar ile sarılır. Daha sonra bu ayaklar birleşerek zardan kopar ve besin kofulu olarak sitoplazmaya geçer. Besin kofulu, lizozomla birleşir ve koful içindeki besin sindirilir. Oluşan monomerler difüzyonla sitoplazmaya geçerken, sindirilemeyen atıklar ekzositoz ile hücre dışına atılır. Amip ve öglena gibi…
Pasif ve aktif taşıma ile hücre, fosfolipit tabaka ya da porlardan geçebilen moleküllerin taşınımını sağlar. Hücre zarından geçemeyen büyük moleküllerin koful oluşturularak hücre içine alınmasına endositoz denir. Endositoz olayında hücre zarının bir kısmı kopup, koful oluşumuna katıldığı için hücrenin yüzey alanı azalır. Endositoz olayı sırasında ATP harcanır. Fakat bu olay bir aktif taşıma biçimi değildir….
Pasif Taşımanın Özellikleri: Küçük moleküllerin taşınmasını sağlar. • Moleküller çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama doğru taşınırlar. • ATP harcanmadığından canlı ve cansız tüm hücrelerde gerçekleşir. • İki ortam arasındaki yoğunluk farkının azalmasına neden olur. Aktif Taşımanın Özellikleri: • Küçük moleküllerin taşınmasını sağlar. • Moleküller az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama…
Bir maddenin yoğunluğunun düşük olduğu ortamdan, yüksek olduğu ortama doğru ATP harcanarak taşınmasına denir. Bu olay sırasında hücre zarındaki enzimler ve taşıyıcı proteinler görev yapar. Aktif taşımada taşınacak madde zarın bir tarafında protein yapılı taşıyıcıya bağlanır. ATP’ den sağlanan enerji ile taşıyıcı proteinde şekil değişikliği olur. Bu şekilde zarı geçen madde az yoğun olduğu ortamdan…
Osmotik Basınç Hücre içindeki çözünmüş maddelerin oluşturduğu su alma isteğine denir. Hücrenin sitoplazmasında bulunan çeşitli şekerler, organik ve inorganik tuzlar ozmotik basınç oluşturarak hücrenin dış ortamdan su almasını sağlar. Hücre içindeki madde yoğunluğu ile hücrenin osmotik basıncı doğru orantılıdır. Osmotik basınç bitki ve hayvan hücrelerinin madde alış verişinde etkilidir. Bitkiler topraktaki suyu kök osmotik basınçları…
Osmoz olayı sonucunda hücrelerde plazmoliz ve deplazmoliz olayları gerçekleşir. Plazmoliz: Hipertonik ortama konulan hücrenin su kaybederek büzülmesine denir. Plazmolize uğrayan bitki hücrelerinde hücre zarı hücre çeperinden uzaklaşır. Deplazmoliz: Plazmolize uğramış hücre, hipotonik bir ortama konulursa su alarak eski haline döner. Bu olaya deplazmoliz denir. Bitki hücrelerinde deplazmoliz sırasında hücre zarı, hücre duvarına yaklaşır. Hücrelerde plazmoliz…
Suyun çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğru yarı geçirgen bir zar üzerinden geçişine osmoz denir. Yukarıdaki düzenekte B kolunda sükroz yoğun, birim hacimdeki su miktarı ise azdır. A kolunda sükroz az yoğun, birim hacimdeki su miktarı ise çoktur. Su molekülleri, sükrozun çok, suyun az olduğu B koluna seçici geçirgen zar üzerinden geçerler….
Basit Difüzyon Moleküllerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama, taşıyıcı bir proteine ihtiyaç duyulmadan kendiliğinden geçmesine denir. Oksijen, karbondioksit ve alkol gibi maddeler yağda kolay çözündükleri için hücre zarından basit difüzyon ile geçebilirler. Kolaylaştırılmış Difüzyon Bazı maddeler hücre zarındaki fosfolipit tabakasından geçemezler. Bu maddelerin çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama, hücre…
Her molekülün kendine ait bir kinetik (hareket) enerjisi vardır. Bundan dolayı moleküller sürekli hareket halindedir. Bir molekülün çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama kendine ait kinetik enerjisini kullanarak geçmesine pasif taşıma denir. Pasif taşımada ATP kullanılmadığından, canlı ve cansız tüm hücrelerde gerçekleşebilir. Pasif taşıma sonucunda bulunduğu ortamla madde yoğunluğu eşitlenen bir hücrede madde…
Hücre zarı canlı ve seçici geçirgendir. Bu özellikten dolayı bazı moleküller hücre zarından geçebilirken, bazı moleküller geçemez. Böylece hücrede madde alış verişi denetlenmiş olur. Hücre zarından; • küçük moleküller büyük moleküllere göre, • nötr maddeler iyonlara göre, • negatif iyonlar pozitif iyonlara göre, • yağda çözünen maddeler (A, D, E, K vitaminleri), çözünmeyenlere (B, C…
Hücre zarı, hücrenin içini çevresinden ayıran çok ince bir zardır. Hücre zarının yapısını açıklayan en önemli model akıcı mozaik zar modelidir. Hücre zarı protein, karbonhidrat ve lipit moleküllerinden meydana gelmiştir. Karbonhidratlarda önemli olmakla birlikte, zarların asıl bileşenleri lipitler ve proteinlerdir. Birçok zarda en fazla bulunan lipitler, fosfolipitlerdir. Bu modele göre fosfolipitler iki sıralı olup hareket…
Bilimde Teoriler ve Kanunlar: Bilimsel teori ve bilimsel kanun kavramları birbirinden farklı anlamlara sahiptir. Bilimsel bir teori, hipoteze oranla çok daha geniş kapsamlıdır. Teoriler, doğada gerçekleşen olaylar hakkında yapılan ve arkasında güçlü deliller bulunan açıklamalardır. Bilimsel kanunlar doğal olayların “nasıl” gerçekleştiği sorusuna cevap verirken, teoriler kanunları açıklar ve “neden” sorusuna cevap vermeye çalışır. İnsanlar genel…
Yapılan gözlemler ve toplanan verilerin ışığında hipotez kurulur. Hipotez, problem için ileri sürülen geçici bir çözüm yoludur. Bilimsel bir hipotez, ilave gözlemler ya da deneyler yapılarak test edilebilir özellikte kurulmalıdır. Bu basamaktan sonra kurulan hipotez ile ilgili tahminler yapılır . • Bilim insanları kurdukları hipotezi test etmek için kontrollü deneyler tasarlarlar. Bu deneylerde bir deney…
Bilim insanları doğayı anlamak için uygun yöntemler seçerler. Bu süreçte hangi yöntemin kullanılacağı araştırılan problemin doğasına, bilim dalına ve bilim insanının olaya bakış açısına göre değişir. Bilimsel araştırmaların temelini oluşturan kavramsal yaklaşım bilimsel yöntemdir. Bilimsel yöntem, birbiriyle bağlantılı bir seri basamak içerir. Bu basamakların uygulanma sırası, yapılan araştırmaya göre bazı farklılıklar gösterebilir. Aşağıda bilimsel çalışma…