Mısır’da Kurulan İlk Müslüman Türk Devletleri

Mısır’da Kurulan İlk Müslüman Türk Devletleri

Tolunoğulları (868-905): Abbasilerde devlet hizmetlerine giren Türklerden olan Ahmet b. Tolun Mısır’da valilik yaptığı sırada bağımsızlığını ilan etmesiyle kurulmuştur. Bu dönemde Mısır ekonomisi büyük gelişme sağlamıştır. İlk Türk-İslam hanedanını kurmuş olan Tolunoğulları Abbasiler tarafından yıkılmıştır. Tolunoğulları’ndan günümüze kadar gelen en önemli eser Ahmet b. Tolun Cami olmuştur(Görsel 2.9.)

İhşîdîler (935-969): Fergana kökenli askerî aileden gelen Abbasi hizmetindeki Türk valilerden biri olan Muhammed b. Toğaç tarafından Mısır’da kurulmuştur. Zamanla Mekke Medine ve Suriye’yi egemenliklerine alarak kutsal topraklara egemen olan ilk Türk devleti olmuştur. Fatımiler tarafından yıkılmışlardır.

Eyyubiler (1174-1250): Devlete ad veren Eyyûb oğlu Salâhaddin Yusuf, Musul Atabeyi Nureddin Mahmud’un yanında yetişmiştir. Kurduğu devlette halkın çoğunluğunu Türkler teşkil ettiği gibi Eyyûbî ordusu tamamen Türkler’den kurulmuştu.

Devlet dili Türkçe olduğu gibi Salâhaddin’in takip ettiği Sünni Müslümanlık siyaseti, Büyük Selçuklu Türk siyasetinin aynısıdır. Eyyûbî Devleti her bakımdan bir Türk siyasî teşekkülüdür. Nureddin Mahmud’un kumandanı olarak Mısır’a gelen ve Haçlılar’la iş birliği hâlindeki Fâtımî Devleti’ni ortadan kaldırarak kendi devletini kuran Selâhaddin Eyyubi, Haçlı savaşlarındaki mücadelesi ve başarıları ile Doğu’da ve Batı’da büyük şöhret kazanmış ve 1187’deki ünlü Hıttîn Zaferi ile Haçlılar’ı Kudüs’ten çıkarmıştır. Mısır, Suriye, Filistin ve Yemen’e kadar uzanan devleti, kendisinin ölümünden sonra (1193) kardeşleri ve oğulları arasında bölüşülerek ayrı devletler hâlinde devam etmiştir. Memlûkler tarafından ortadan kaldırılmışlardır.

Memlûkler (1250-1517): Kıpçak kökenli kölemenlerin Abbasilerde devlet hizmetine girmesiyle Mısırda özellikle Eyyubilerin ordusunda Türk memlûklerin sayısı artmıştır. Ordu komutanı Muizzüddin Aybek isyanı sonucunda Eyyubi Devleti yıkılmış ve Mısır’da Memlûkler Dönemi başlamıştır. Her emirin hükümdar olma hakkına sahip olduğu Memlûk Devleti’nin en önemli hükümdarları sultan Baybars ve Kalavun olmuştur. Baybars Moğolları Ayncalut (1260) ve Elbistan (1277) da iki kez mağlup ederek Mısır ve Suriye’nin Moğol egemenliğine girmesine engel olmuştur. Moğol istilasını durdurmaları, Kudüs ve Antakya çevresindeki Haçlı kalıntılarını temizlemeleri ve Abbasi halifesini himaye ediyor olmaları nedeniyle Memlûkler İslam dünyasında haklı bir şöhrete ve itibara kavuşmuşlardır. Baharat Yolu’nu kontrol eden Memlûkler Dönemi’nde Mısır zenginleşmiş özellikle Kahire ve Şam bir çok cami medrese çarşı vb. bir çok mimari eserlerle donatılmıştır . Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferinde yaptığı Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) Savaşları ile Memlûkler Devleti yıkılarak Mısır Osmanlı Devleti egemenliğine girmiştir.

Türkiye gibi iki kıta üzerinde Asya ve Afrika arasında bulunan, hafızalarda Antik dönemiyle bilinen firavunlar, piramitler, sfenksler ve papirüslerle özdeşleştirilen Mısır’ın Anadolu’dan daha önce Türk egemenliğine girdiğini, 868’den 1882’ye kadar beş farklı Türk Devleti’nin (Tolunoğulları, Ihşidiler, Eyyubiler, Memlûkler, Osmanlılar) egemenliğinde kaldığını ve her dönemden büyük izler barındırdığını, tarihte bir dönem Türkiye olarak adlandırıldığını biliyor muydunuz?

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s