Çetmi Horozu

Yüzyıllar öncesinde Çetmililer (Çepniler), konar-göçer olarak yaşarlarmış Yazın yaylaklarda, kışın kışlaklarda yaydıkları hayvanları, onların en önemli geçim kaynakları imiş. Değişen zaman ve koşullara uyum sağlamak için, diğer boylar-soylar gibi Çetmililer de yerleşik yaşama geçmeye, kalıcı yerleşimler, köyler kurmaya karar vermişler. Yanlarında; koyunları, keçileri, sığırları ve kendilerince çok kıymetli gördükleri ,’’ Çetmi türü horoz ve Tavukları’’ ile memleket memleket dolaşmışlar. İklimi , toprağı , coğrafyası i le ya şanası , çevresi i le kavgadan, beladan uzak güvenilir bir konak, yerleşecek toprak aramı la. Çetmi lilerin önünde, onlara yön ve yol gösteren ‘’ Eren kişiler’’ varmış . Bu Eren kişiler, Abant Dağları ‘nın güney eteklerinde bulunan bir corafyayı , bu günkü Çetmi Köyü’nün bulunduğu mekânı beğenmiş ve burada konaklamaya karar vermiş ler. Çetmili ler; ‘’Eren kişilerin, Babaların rehberliğinde’’ , bugün de Babalar Mahallesi adıyla anılan yere, ilk yerleşimleri olan , altı adet ev kurmuşlar.

Babalar Mahallesi ‘nin yerleşimcileri ;sırtını zengin ormanlarla kaplı Abant Dağları ‘na yaslayan, önünde Mudurnu Ovası’ na uzanan geniş tarım arazileri bulunan bu coğrafyayı sevmişler ve kalıcı yurt edinmişler. Yerleşik hale geldikleri Çetmi Köyü’nde, bir yandan toprağı işlemeye başlarken, öte yandan da Abant doruklarında, eski geleneklerini yansıtan yayla yaşamlarını sürdürmüşler. Bu güzel coğrafyada tutunan Çetmi köylülerinin nüfusu da hızla artmış. Babalar Mahalles i’nden taşan nüfus; Yukarı , Orta, Aşağı Çetmi Mahallelerini oluşturmuş. Fakat, altı hane olarak kurdukları Babalar Mahallesi’nin hane sayıs , yakın zamanlara değin hep aynı kalmış.

Çetmililer; kendilerine yol ve yön gösteren, Abant Dağları eteklerinde kök salmalar ına, yerleşik yaşama tutunmaları na vesile olan öncülerine-erenlerine babalarına olan borçlarını hiç unutmamış lar. Ömrünü doldurup,vadelerini tamamlayan ve bu dünyadan göçüp giden erenlerinin, babalarının mezarlarını , köylerinin hemen yukarısındaki ,ulu çam ağaçları yla donanmış yamaçlarda kurmuş lar. Köylerinin başına kurduklar bu Eren Mezarları ‘nın yanında her yıl, harman mevsiminin bitiminde; ‘’Horoz Bayramı adını verdikleri bi r tören yapmaya devam etmişler.

Çevre köylerde, aynı mevsimde yapılan Hacet Bayramları ‘ndan farklı olarak sadece Çetmi Köyü’nün Babalar Mahallesi ‘nde, Erenler Mezarlığı’nın bulunduğu ulu karaçam ağaçlarının gölgesinde yapılan Horoz Bayramı ‘na, yalnızca Çetmi Köylüleri ve yakın komşu köyler davet edilirmiş . Eren mezarlarının yanında kurulan ocaklarda, kocaman kazanlarda ıza (kapluca) bulguruyla pişiri len pilavının katkısı , tadı da mutlaka horoz eti olurmuş .Koyun sürüsü olanlar da birer koç, koyun yakalayıp getirler, ıza bulguru pilavının katkısı ;bol horoz ve koyun etiyle, daha da bir ağıza layık hale gelirmiş . Bayrama katılan köylüler, imece usulüyle; horozunu, koyununu, bulgurunu, gözlemesini hep birlikte hazırladıkları bu Horoz Bayramı ‘nda;’’ pilav döker’’, kurak mevsimlerde yağmur için ‘’ âmin duası’’ eder, erenler ine, babalar ına ‘’hayır duaları ve mevlutlar’’ gönderilermiş…

Çetmi köylüleri ; boylarının adıyla anılan ‘’Çetmi Horozu’’nun, diğer horoz- tavuk türlerinden farklı özellikleri olduğunu ve yıllardır soyu bozulmadan, melezleşmeden bugünlere ulaştığını söylüyorlar. Kendileri için özel bir anlamı olduğunu ifade ettikleri Çetmi Horozu’nun; güzel ve uzun soluklu ötüşü,kavgada yılmayan özellikleri ile diğer horoz ve tavuklarla karışmamasına, melezleşmemesine yıllardır özen gösterdiklerini belirtiyorlar.Genellikle beyaz veya kırcıllı görünümüyle ayırt edilen, uzun soluklu ve keskin ötüşü ile beğeni len Çetmi Horozu’nun ününün; çevre köylere, Göynük, Seben ve Nallıhan ‘a kadar yayıldığını dile getiriyorlar. Çetmi türü horoz beslenen bir eve, diğer horoz ve tavuk türlerini sokmadıklarını , bazı türler gibi fazla yumurta yapmasa da Çetmi Horoz ve tavuğunu, bu geleneksel anlamı , kıymeti için koruduklarını da sözlerine ekliyorlar. Uzun yıllar boyunca Çetmi Köyü, Mudurnu kasabasının idarecilerinin ve eşrafının Hıdrellez kutlamaları için toplandıkları bir mekan olageldi. Ne yazık ki günümüzde, Çetmi Köyü’nde düzenlenen Hıdırellez kuzusu çevirmek, coşkulu kır eğlenceleri, muhabbetleri düzenlemek geleneği, anılarda ve kutlamalalrı belgeleyen belgeleyen fotoğraflarda kaldı. Yüzlerce yıldan beri Çetmi Köyü-Babalar Mahallesi-Erenler Mezarlığı’nda sürdürülen’’Horoz Bayramı’’ geleneği de, 2000’li yılların başından bu yana unutulmaya yüz tutu. Genç nesiller, kökleri yüzyıllar öncesine uzanan bu güzel geleneği yaşayamaz oldular. Çetmi Köyü’nün dört mahallesinden yükselen, o güzel ve keskin sesli Çetmi Horozu’nun sesi de daha az duyulmaya başladı. Sadece sınırlı sayıda ki köy evinde ve Babalar Mahallesi’nde, Çetmi Horızu sevgisini yaşatmaya çalışan az sayıdaki sevdalının özel gayretiyle Çetmi Horoz ve tavukları var olmaya çalışıyor.

Mudurnu playformundan alınmıştır. Mudurnu Belediyesi Tarih Kültür Bülteni Şubat 2014 , de yayınlanan bu araştırma yazısı Mehmet Tunçkol tarafından kaleme alınmış olup,söz konusu araştırmanın sadece bir bölümü yukarda yayınlanmıştır.Araştırmanın orijinal tam metni ,en kısa sürede Araştırmalar ve Söyleşiler bölümünde yer alacaktır.

Mudurnu platformundan alınmıştır.

Bir Cevap Yazın