İş Yeri Ortamlarında Biyolojik Etkenler ve Kontrol Altına Alınması

Herhangi bir enfeksiyona, allerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, genetik olarak değiştirilmiş olanlar da dâhil mikroorganizmalara, hücre kültürlerine ve insan endoparazitlerine biyolojik etken; çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin in-vitro olarak geliştirilmesine hücre kültürü; genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneğinde olan hücresel veya hücresel yapıda olmayan mikrobiyolojik varlıklara mikroorganizma denir. Bir enfeksiyon etkeninin hastalık yapabilme yeteneğine patojenite; bir etkenin ağır veya öldürücü bir hastalık tablosuna yol açma yeteneğine ise virulans denir. Biyolojik etkenlerden korunmak amacıyla kullanılan biyolojik tehklike işareti Şekil 7. 2’de gösterilmiştir.

Biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre 4 risk grubuna ayrılır:

Biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre 4 risk grubuna ayrılır:

• Grup 1 Biyolojik Etkenler: İnsanda hastalık yapmayan biyolojik etkenlerdir.

• Grup 2 Biyolojik Etkenler: İnsanda hastalığa neden olabilen, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan (insandan insana bulaşmayan), etkili korunma veya tedavi olanağı bulunan biyolojik etkenlerdir.

• Grup 3 Biyolojik Etkenler: İnsanda hastalığa neden olan, topluma yayılma riski bulunabilen (insandan insana bulaşabilen), etkili korunma veya tedavi olanağı olan biyolojik etkenlerdir.

• Grup 4 Biyolojik Etkenler: İnsanda hastalığa neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, insandan insana bulaşabilen (topluma yayılma riski yüksek olan), etkili korunma ve tedavi yöntemi bulunmayan biyolojik etkenlerdir.

Biyolojik etkenlere maruziyetin olabileceği işler şunlardır:

• Sağlık hizmetleri,
• Saç bakımı, vücut bakımı vb. kişisel bakım hizmetleri,
• Aşı, serum vb. biyoteknolojik ürün üretim yerleri,
• İlaç üretimi,
• İnsanlarla ilgili klinikler ve araştırma laboratuvarları,
• Hayvanlarla ilgili klinikler ve araştırma laboratuvarları,
• Hayvancılık, ormancılık, balıkçılık işleri,
• Tarımsal ürünlerin yetiştirilmesi,
• Tarım ve hayvancılık ürünlerinden gıda depolama, üretimi ve kullanımı,
• Hayvan tüyleri ve derilerinin işlenmesi,
• Tekstil fabrikaları,
• Marangozhaneler, mobilya fabrikaları gibi ağaç işleme işleri,
• Bina onarımı,
• Kanalizasyonla ilgili işlerle, atıksu arıtma tesisleri,
• Katı ve sıvı atıkların yok edilmesi,
• Endüstriyel atıkların yok edilmesi,

Bu iş yerlerinde hepatit gibi viral, şarbon (anthraks), brusella, tüberküloz, salmonella gibi bakteriyel, askariazis, giardiosis, amiplidizanteri gibi paraziter hastalıklar hatta salgınlar görülebilir. Biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik risklerini önlemek için alınması gereken önlemler şunlardır:

• Çalışanlar, biyolojik etkenlerin bulaşma riskinin olduğu çalışma alanlarında bir şeyler yiyip içmemelidir.

• Çalışanlara eldiven, maske, gözlük, önlük vb. uygun kişisel koruyucu donanımlar sağlanmalıdır. Çalışanların da bunları çalıştıkları sürece kullanmaları sağlanmalıdır.

• Kişisel koruyucu donanımlardan tek kullanımlık olmayanlar, her kullanımdan sonra ve mümkünse kullanımdan önce kontrol edilip temizlenmelidir.

• Çalışanlara, acil durumlarda kullanmak üzere göz yıkama sıvıları ve/veya cilt antiseptikleri vb. uygun, yeterli miktarda ve son kullanma tarihleri kontrol altında olan temizlik malzemeleri sağlanmalıdır.

• Çalışanların çalışmaya başlamadan önce kendilerine ait kişisel giysilerinin yerine iş yerinde sağlanan uygun giysileri giymeleri gerekmektedir. İş bitiminde bu giysiler ayrı bir şekilde toplanmalı ve yıkanmalıdır. Ayrıca çalışanların iş yerinde duş almalarına olanak sağlanmalıdır.

• İş yerlerinde yeterli miktarda tuvalet yapılmalı, burada çeşme, tuvalet kağıdı, el sabunu, kağıt havlu gibi temizlik ürünleri bulundurulmalıdır.

• İş yerindeki olası sağlık riskleri, maruziyeti önlemek için alınacak önlemler, hijyen gerekleri, koruyucu donanım ve giysilerin kullanımı ve giyilmesi, herhangi bir olay anında ve olayların önlenmesinde çalışanlarca yapılması gerekenler konusunda çalışanlara etkin ve sürekli eğitimler verilmelidir.

• Maruz kaldıkları veya kalmış olabilecekleri biyolojik etkene karşı henüz bağışıklığı olmayan çalışanlara, Sağlık Bakanlığı’nın önerilerine uygun aşılar yapılmalıdır.

Bir Cevap Yazın