Ankara, 13 Ekim 1923’te başkent ilan edildiğinden bu yana, büyük bir yabancı güç tarafından hava saldırısı veya bombardımanla hedef alınmadı. Bu durum, özellikle İkinci Dünya Savaşı‘nın yıkımından, hatta 90’ların çatışmalarından bile muaf kalmasıyla, onu Avrupa ve çevresindeki diğer başkentlerden ayırır.
Peki, Ankara’nın 100 yıldır koruduğu bu sükunete karşılık, Avrupa’nın diğer başkentleri nasıl bir kader yaşadı?
Avrupa Başkentleri: Bombardıman ve Kuşatma Tarihi
Ankara’nın aksine, Avrupa’nın neredeyse tüm büyük başkentleri son 100 yıl içinde (çoğunlukla II. Dünya Savaşı sırasında) ya işgal edildi, ya yerle bir edildi ya da yoğun hava bombardımanına maruz kaldı.
II. Dünya Savaşı’nın Yıkımı (1939-1945)
İkinci Dünya Savaşı, Avrupa başkentlerinin çoğunu doğrudan savaş alanına çevirdi:
- Berlin (Almanya): Savaşın hem başında hem de sonunda ağır bombardımana maruz kaldı. Müttefiklerin stratejik bombardımanları ve savaşın sonu olan Berlin Muharebesi sırasında şehir harabeye döndü.
- Londra (Birleşik Krallık): 1940-1941 yıllarındaki “The Blitz” (Yıldırım Savaşı) sırasında Alman Luftwaffe’sinin hedefi oldu. On binlerce sivil hayatını kaybetti ve tarihi yapılar ciddi hasar gördü.
- Varşova (Polonya): Muhtemelen en trajik kaderi yaşadı. 1939’daki işgal sırasında vuruldu ve 1944’teki Varşova Ayaklanması sonrasında Almanlar tarafından binalarının büyük çoğunluğu kasten yerle bir edildi. Şehir, savaş sonrası neredeyse yeniden inşa edilmek zorunda kaldı.
- Moskova (Rusya/SSCB): Alman uçaklarının sınırlı sayıda hava saldırısına uğradı ve Moskova Muharebesi sırasında ciddi bir tehdit altında kaldı, ancak coğrafi derinliği ve güçlü savunması sayesinde Batı başkentleri kadar yoğun bir bombardımana maruz kalmadı.
- Budapeşte (Macaristan) ve Viyana (Avusturya): Savaşın son aylarında Sovyet ve Alman kuvvetleri arasındaki çatışmalar nedeniyle yoğun sokak savaşlarına ve bombardımanlara sahne oldu.
1990’lar ve Modern Çatışmalar
Soğuk Savaş’ın sona ermesinden sonra bile bazı Avrupa başkentleri askeri saldırılarla yüzleşmeye devam etti:
- Saraybosna (Bosna Hersek): 1992-1996 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında tarihin en uzun süren başkent kuşatmalarından birini yaşadı. Şehir, Sırp güçlerinin topçu ateşi ve keskin nişancı saldırılarıyla sürekli hedef alındı.
- Belgrad (Sırbistan): 1999 yılında, Kosova Savaşı sırasında NATO’nun Sırp hedeflerine yönelik düzenlediği hava harekâtında ağır şekilde bombalandı. Bu, bir Avrupa başkentinin yakın tarihte büyük bir uluslararası güç tarafından bombalanmasının en dikkat çekici örneğidir.
Günümüz: Kiev (Ukrayna)
Ankara’nın sükunetine karşın, günümüzde bir Avrupa başkenti aktif olarak saldırı altında kalmaya devam etmektedir:
- Kiev (Ukrayna): Rusya’nın 2022’de başlattığı işgalin ardından, füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarıyla sürekli hedef alınmaktadır. Kiev, II. Dünya Savaşı’ndan sonra bir kez daha büyük bir gücün hava saldırılarıyla yüzleşen bir başkent olmuştur.
Ankara’nın 100 yıllık dokunulmazlığı, Türkiye’nin son yüzyıldaki savaşlardan uzak kalma becerisini ve stratejik öngörüsünü gösterirken, Avrupa başkentlerinin tarihi, kıtanın ne denli çalkantılı bir dönemden geçtiğinin acı bir kanıtıdır.
Sizce Ankara’nın bu tarihi şansı, jeopolitik konumundan mı, yoksa uygulanan başarılı denge politikasından mı kaynaklanmıştır?
