Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik: Tedavi Hizmetleri. Tedavi hizmetleri, hastalık ve sakatlık durumunu ortadan kaldırarak mevcut sağlık statüsünün yükseltilmesine yönelik sağlık hizmetlerinden oluşmaktadır. Tedavi hizmetleri; sağlık durumu bozulan kişilerin, eski sağlık düzeylerine ulaşmalarını sağlamak üzere verilen sağlık hizmetleridir. Tedavi edici sağlık hizmetleri, temel olarak hekim sorumluluğunda, diğer sağlık profesyonellerinin katkılarıyla gerçekleştirilir. Tedavi edici sağlık hizmetlerini iki ana grupta toplamak mümkündür. Bunlar: Günü birlik tedavi hizmetleri ve yataklı tedavi hizmetleri. Ayakta tedavi ve günü birlik tedavi hizmetleri, hastane gibi yataklı tedavi kurumuna yatışı gerektirmeyen hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgili hizmetleri içermektedir. Ayakta bakım hizmetleri çeşitli sağlık kurumları tarafından sağlanmaktadır.
KAPSAMI VE YOĞUNLUĞU AÇISINDAN TEDAVİ HİZMETLERİ
Bu sınıflamaya göre tedavi hizmetleri üç ana gruba ayrılmaktadır:
- Birinci basamak sağlık hizmetleri daha çok ayakta tedavi hizmetlerini içermektedir.
- İkinci basamak tedavi hizmetleri, yoğun tıbbi bilgi ve teknoloji gerektirmeyen hastalıkların tedavisiyle ilgili hizmetleri kapsamaktadır.
- Üçüncü basamak sağlık hizmetleri, üniversite hastanesi gibi eğitim hastaneleri tarafından verilen, yoğun bilgi ve teknoloji gerektiren tedavi hizmetleridir.
Özel Muayenehane: Hekim ve diş hekimi tarafından kurulan, tanı ve tedavi hizmetleri üreten kurumlardır. İki tür örgütlenme biçimi vardır. Solo uygulama, doktor ve diş doktorlarının tek başına bir muayenehane açıp hizmet verdiği bir sunum modelidir. Bu uygulamada doktor, kendi uzmanlık alanıyla ilgili tanı ve tedavi hizmeti vermektedir. Grup uygulamasında birden fazla doktor ve diş doktoru bir araya gelerek özel muayenehane açmaktadır. Tek uzmanlık dalıyla ilgili grup uygulamasında, uzmanlık alanı (örneğin kardiyoloji, çocuk hastalıkları) aynı olan doktorlar bir araya gelmektedir.
Günübirlik Cerrahi Merkezleri: Ayakta cerrahi bakım merkezleri (outpatient surgery centers) ve acil merkezleri (emergicenters), günü birlik cerrahi hizmetler sağlayan kurumlardır. ABD’de yapılan ameliyatların yaklaşık yarısı (11 milyon) bu merkezlerde yapılmaktadır.
Evde Bakım: Evde bakım (home care), sağlık düzeyini iyileştirmek ve yükseltmek için hastalara ev ortamında sağlık hizmeti ve hizmet donamının sağlanması olarak tanımlanmaktadır. Hastane yatak kapasitelerinin azaltılması sonucunda, evde bakım hizmetleri tanınmış, yaygınlık kazanmış ve bütüncül sağlık hizmetlerinin önemli bir ögesi hâline gelmiştir. Evde bakım hizmetleri genellikle hemşirelik hizmetleri organizasyonu, ziyaretçi hemşireler (visiting nurses), hastaneler, evde bakım hizmet kurumları tarafından sağlanmaktadır. Evde bakım hizmetleri, yüksek teknolojiye dayalı (örneğin evde hemodiyaliz) ve emek yoğun (örneğin günlük kişisel bakım, banyo yaptırma) evde bakım hizmetleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Evde bakım hizmetleri ile ilgili olarak Mather tarafından yapılan bir araştırmada; kalp krizi hastalığının evde ve hastanede yapılan tedavileri arasında tıbbi sonuçlar bakımından farklılık olmadığı ortaya konulmuştur.
Terminal Dönem Bakım Merkezleri: Terminal dönem hasta bakım kurumları, palyatif (geçici) bakım kurumları olarak da bilinmektedir ve yaşama şansı olmayan (terminally ill) ve genellikle altı aydan daha az ömrü kalan hastaların bakımıyla ilgilenen kurumlardır. Terminal dönem hasta bakım kurumları; ölümün, hayatın doğal bir parçası olarak kabul edilmesi gerektiği varsayımına dayanarak hizmet vermektedirler. Terminal dönem hasta bakım kurumları, hastalığın tedavisinden çok, hastalığın verdiği ağrıların giderilmesi yoluyla hastanın rahatlatılmasını sağlamaktadırlar.
TERMİNAL DÖNEM HASTA BAKIMINDA TEMEL AMAÇLAR
- Hastanın ağrı ve diğer rahatsız edici semptomlardan kurtulması,
- Hastanın psikolojik ve manevi yönden desteklenmesi,
- Hastanın karşı karşıya kaldığı ölüm tehlikesine rağmen mümkün olduğunca aktif bir yaşam
biçimi sürdürmesi ve bunun için gerekli alt yapı hizmetlerinin sağlanması, - Hastanın yanı sıra aynı yazgıyı paylaşan hasta yakınlarının da desteklenmesi, eğitilmesi ve
hasta yitirildikten sonra onların yeniden sosyal yaşama uyumunun sağlanabilmesi için destek
olunması.
Hemşirelik Bakım Merkezleri: Hemşirelik bakım merkezleri (nursing homes), yaşlılara yönelik uzun dönemli hizmet veren kurumlar olarak görülmekle birlikte, kısa dönemli tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerini sağlamaktadırlar. Ağırlıklı olarak yaşlı kişilere sağlık ve kişisel bakım (personel care) hizmetleri vermektedir. Hemşirelik bakım merkezleri Türkiye’de yaygın değildir; ancak özellikle Amerika Birleşik Devletlerinde hemşirelik bakım merkezleri uzun dönemli tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri sunumunda önemli bir paya sahiptir. Hemşirelik bakım merkezlerinin yatak sayıları 3 ile 1200 arasında değişmektedir. Hemşirelik bakım merkezleri, bağımsız bir kurum olarak çalışabildikleri gibi bir hastanenin bölümü veya bir emeklilik merkezine bağlı olarak da çalışabilmektedir.
Hemşirelik Bakım Merkezlerinden yararlanan kişiler, hasta olarak değil konuk olarak kabul edilmektedir. Konukların % 82’lik bölümü, bir veya birkaç konuda işlevsel bağımlılığı (functional dependency) olan kişilerdir. Bunlar günlük yaşam etkinliklerini gerçekleştirmede diğer kişilerin yardımına gereksinim duyarlar. Hemşirelik bakım merkezlerinde verilen hizmetler oldukça çeşitlilik göstermektedir. Hizmet kapsamı içinde; günlük yaşam etkinliklerinde bireylere yardımcı olmaktan, bilinç kaybı ve zihinsel özürlü kişilerin gözetimine, gelişmiş teknoloji gerektiren solunum ve yapay beslenmeye kadar değişik hizmetler bulunmaktadır.
