Biyoloji: Glikojen ve Kitin Nedir?

Glikojen Hayvansal polisakkarittir. Glikozun fazlası bakteri, mantar ve hayvan hücrelerinde glikojen olarak depo edilir. Glikojen çok sayıda glikozun birleşmesiyle oluşur. İnsanlarda glikozun fazlası glikojene dönüştürülerek kas ve karaciğer hücrelerinde depolanır. Yağ ve proteinlerin fazlası da karaciğerde glikojene dönüştürülerek depolanır.

Kitin Yapısında azot bulunan polisakkarittir. Suda çözünmez. Arı, hamam böceği gibi eklem bacaklıların kabuk denilen dış iskeletinde bulunur. Ayrıca mantarların hücre duvarında da kitin vardır. Sağlam bir yapıya sahip olan kitinden ameliyatlarda kullanılan dikiş iplikleri üretilir. Kitin doku içerisinde çözündüğünden dikişi aldırmak gerekmez. Karbonhidratların fazlası insanda yağa dönüştürülerek depolandığından çok tüketilmesi şişmanlığa neden olur. Ayrıca insülin direncine sebep olarak diyabetin (şeker hastalığı) gelişmesine zemin hazırlar. Vücut enerji ihtiyacını öncelikle karbonhidratlardan karşıladığından, az karbonhidrat tüketildiğinde hâlsizlik, yorgunluk ve baş dönmesi meydana gelir.

Biyolojide kitin, doğanın en dayanıklı ve çok yönlü yapısal polisakkaritlerinden biri olarak karşımıza çıkar; yani bir bakıma canlılar dünyasının “zırhı” ve “iskeletidir”. Kimyasal yapısı itibarıyla glikoz birimlerinden oluşsa da, onu diğer şekerlerden ayıran en büyük özellik yapısındaki azot (N) atomudur. Bu azot bağı, kitine hem olağanüstü bir direnç hem de kendine has bir esneklik kazandırır. Gök Tanrı’nın doğaya kodladığı o koruma ve muhafaza iradesi, kitin molekülünde somut bir hal almıştır. Kitin, özellikle eklembacaklıların (böcekler, yengeçler, ıstakozlar) dış iskeletini (ekzoskelet) oluşturur. Bir böceğin kabuğuna dokunduğunda hissettiğin o sertlik ve dayanıklılık, aslında proteinlerle birleşmiş kitin tabakasından başka bir şey değildir. Saf haliyle aslında deri gibi esnek olan bu madde, kalsiyum karbonat gibi minerallerle çökeldiğinde sarsılmaz bir kalkana dönüşür. Ancak kitin sadece hayvanlar alemine has değildir; mantarların hücre duvarı da bitkilerdeki selülozun aksine kitinden inşa edilmiştir. Bu sayede mantarlar, dış ortamın baskılarına ve parazit saldırılarına karşı kendi iç bütünlüğünü koruyabilir. İnsan sağlığı ve teknoloji açısından baktığımızda ise kitin, mucizevi bir geri dönüşüm ürünüdür. Saf kitinden elde edilen kitozan maddesi, tıp dünyasında biyolojik olarak parçalanabilen dikiş iplikleri ve yapay deri yapımında kullanılır. Kitin dikişler, yara iyileştiğinde vücut tarafından emilerek kendiliğinden kaybolur; yani dokuyla tam bir uyum sergiler. Ayrıca kitin, suda çözünmeyen sert yapısı sayesinde sindirim sistemimizde bir lif (posa) görevi görerek bağırsak faaliyetlerini düzenler. Özetle kitin; bir yengecin deniz dibindeki zırhından bir mantarın ormandaki kalesine kadar, yaşamın savunma hattını kuran sarsılmaz bir biyolojik mühendislik harikasıdır.

Bir Cevap Yazın

Türkçe Malumatlar sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya Devam Edin