Sen ne güzel deprem bilicisisin! Bir kanalda, elinde çubuk, deprem haritası başında, yarısını anlamadığımız karmaşık konuşmalar yerine, tane tane, ”Deprem yoksulları öldürür!” dediğinde ilk dikkatimi çekmişti. Başka bir yerde, ”süpürtü” dedi Türkçe, Japonca ”tsunami” yerine. Başka bir yerde, ”kırık” dedi Türkçe, Fransızca ”fay hattı” yerine. Başka bir kanalda, ”Ben Atatürk’ü sevmeyen kanallara çıkmam!” dedi. Ondan…
Deprembilimciler, depremlerin büyüklük ve şiddetini ölçmede Richter ölçeğinden yararlanırlar. Ölçekteki sayılar, depremin şiddetini ya da deprem odağında açığa çıkan enerji miktarını tanımlar. Ölçekteki değerler, her değer bir önceki değere göre 30 kat fazla olacak şekilde düzenlenmiştir. Örneğin, Richter ölçeğine göre şiddeti 7.5 olarak hesaplanan bir depremde açığa çıkan enerji miktarı, 6.5 şiddetindeki bir depreminkinin 30,…
Depremin Yerinin Saptanması Bir depremi izleyen ilk dakikalarda depremölçerlerin şok dalgalarının gelişini kaydetmeyi üzerine gözlem istasyonları alarma geçer. Deprem anında, şok dalgaları deprem odağından başlayarak büyük bir hızla her yöne yayılır. Şok Dalgaları, Dünya’nın içinde ve çevresindeki yolculukları sırasında depremölçerler tarafından saptanır. Farklı türdeki şok dalgaları, farklı hızlarda ilerlediklerinden, ne kadar yol aldıkları ve deprem…
Depremin yol açtığı toprak kaymaları sırasında çok büyük miktarlarda toprak ve kaya parçası yamaçlarda aşağı düşer. Toprak kaymaları, şok dalgalarının yamaçlarda titreşim oluşturması nedeniyle toprak ve kayaların yerlerinden oynaması sonucunda olur. Yamaç kararsız hale gelir ve sonunda toprak ve kayalar aşağı kaymaya başlar. Bazen yerin üst katmanı olduğu gibi aşağı kayar ya da parçalanarak, yolunun…
Deprem sırasında yer sarılmaya başladığı zaman, binalar her yöne doğru dengesiz bir şekilde sallanır. Bir kenti vuran şiddetli bir deprem sırasında çöken duvarlar, çatılar ve bacalardan kopan tuğlalar, beton blokları ve kırılan camlar büyük bir gürültüyle çevreye saçılır. Kimi zaman toprakta yüzey kırığı adı verilen yarıklat oluşur. Ancak sanılanın aksine bunlar, çok ender olarak, akrabaları…
Bir depremin titreşimli yerin derinliklerinden geçer. Bilim adamları, bunlara şok dalgaları ya da sismik dalgalar adını vermişlerdir. (Sismik sözcüğü, Yunancada “titreyen Dünya” anlamına gelen “seismos” sözcüğünden türetilmiştir.) Deprem odağından yayılan farklı türdeki şok dalgaları, içinden geçtikleri kayalarda değişik titreşimler oluşturur. Şok dalgalarının başlıca iki türü primer (birincil) ve sekonder (ikincil) olarak adlandırılır. Primer ya da…
Depremler Nasıl Oluşur? Depremler, yerkabuğundaki fay adı verilen kırıklarda meydana gelir. Faylar, kayanın kırılgan özelliğe sahip olmasından dolayı yüksek basınç (gerilme, sıkışma veya bükülme) altında kırılmasıyla oluşur. Gerilme, levhaları kademeli hareketi sonucunda yerkabuğunun değişik noktalarında meydana gelir. Depremler, kayalık bir alanda oluşan gerilmenim ani harekete yol açacak kadar yükselmesiyle olur. Bu hareket, kayanın en zayıf…
Köpekler sadece polis ekiplerinin ev askerlerin kullandığı hayvalar değildir. Sadece düşmanla savaşıp uyuşturucu bulmazlar aynı zamanda hayatta kurtarırlar. İzmir’de meydan gelen depremde başta AKUT Köpekleri göçük altında kalan yarılıların ve hayatta kalanların bulunmasında aktif rol oynadı. Köpeklere sahip çıkalım ancak saldırgan sokak köpeklerinin de sokaklarda dolaşmasına ve insanları tehdit etmesine müsaade etmeyelim ve onlarında hayvanseverler…
Bugün Dünya’nın yüzeyi katı ve kararlı gibi görünüyorsa da değişimler sürmektedir. Yeryüzü, sürekli bir biçimde yapıcı ve yıkıcı süreçler sonucunda değişime uğruyor. Bunların çoğu çok yavaş oluştuğundan, ancak özel bilimsel yöntemlerle saptanabilirler. Bir sıradağın oluşumu milyonlarca yıl sürerken, şiddetli bir yanardağ püskürmesi ya da deprem Dünya’nın yüzeyini birkaç gün, birkaç saat, hatta birkaç dakika içinde…
Tarih boyunca kaydedilmiş depremlerin en şiddetlilerinden biri de Azizler Yortusunun kutlanacağı gün Portekizin başkenti Lizbon’u vurdu ve hallaç pamuğu gibi attı. Kent sabah saat ona çok az bir süre kala, şimdi 9,0 magnitüdünde olduğu tahmin edilen ve yandan vuran ani bir darbeyle sarsılarak, tam yedi dakika süresince vahşice sallandı. Sarsıcı kuvvet o kadar büyüktü ki,…