Ömer Hayyam Kimdir? 1049’da doğduğu anlaşılır. “El-Cebr” adlı eserinde kendisini “Ebü’l Feth Ömer bin İbrahim’il Hayyâm” diye tanıtmasından asıl adının ÖMER olduğunu anlıyoruz. “Hayyâm” sözcüğü, Farsçada “çadır” demek olan “hayme”den gelir ve “çadırcı” anlamındadır. Çağın geleneğine göre kendisine bir mahlas (İkinci ad, takma ad) koymak zorunda olan Hayyâm’ın “çadırcı” adını alması, onun halktan yana, halkın…
Karadelikler Nasıl Büyür? Mahir E. Ocak Bir karadelik iki mekanizmayla büyür: çevresindeki maddeleri yutarak ve başka karadeliklerle birleşerek. Ancak bugüne kadar bu iki mekanizmanın hangisinin daha baskın olduğu bilinmiyordu. Fabio Pacucci ve Abraham Loeb, kendi oluşturdukları bir modeli kullanarak bu konu ile ilgili tahminler yaptılar. Sonuçlar, bir karadeliğin daha çok hangi mekanizmayla büyüdüğünün karadeliğin kütlesine…
İhmal Edilen Hastalık: Uyuz Uyuz, Arachnida sınıfına, Astigmata takımına ve Sar- coptidae ailesine ait bir ek- lembacaklı ve zorunlu insan paraziti olan Sarcoptes scabiei var. hominis’in neden olduğu bir deri hastalığı. Has- talığın yayılması insandan insana yakın fiziksel temas yoluyla gerçek- leşiyor. Özellikle geceleri artan ka- şıntı gibi belirtilerin ortaya çıkması 2 ila 6 haftayı…
Bir Kara Deliğin Fotoğrafını Çekmek Uluslararası Astronomi Birliği’nin 100’üncü, Ay’a İnsanlı İnişin 50’inci Yılı Albert Einstein’ın 1915 yılında genel görelilik teorisi- ni ortaya atmasıyla evreni yöneten dört kuvvetten biri olan kütleçekim kuvvetine (diğer üç kuvvet ise güçlü çekirdek kuvvetleri, zayıf çekirdek kuvvetleri ve elektromanyetik kuvvettir) daha doğru bir yorum getir- miş olduk. Alman fizikçi Karl…
Bennu Asteroidinin Mozaiği NASA’nın bir uzay aracı bir asteroid in çevresinde dolanıyor ve eninde sonunda yüzeyine inip bir örnek alıp Dünya’ya geri getirmeyi hedefliyor. OSIRIS – Rex, 2018 Aralık ayından beri Bennu asteroid inin yörüngesinde dolanıyor ve o zamandan beri bu uzay kayasının haritasını çıkarıyor. Bu mozaik fotoğraf OSIRIS – REx’in Vennu üzerine iniş yapacağı,…
Kelebek Bulutsusu’ndaki Kaos NGC 6302’nin Hubble tarafından çekilen bu resminde iki yönlü bulutsunun kaotik çekirdeğinden yayılan gaz ve toz görülüyor. Fotoğrafta görülen belirgin S- şekli, kırmızı-turuncu bir renge sahip. Bu fışkırmayı bir bahçe fıskiyesine benzeyebiliriz, sadece su yerine gaz fışkırıyor ve ortaya kelebek kanatlarına benzer bir şekil çıkıyor. Bu şeklin bulutsunun merkezindeki “ölmekte olan” iki…
Bıçak Sırtında Bir Galaksi Hubble Uzay Teleskobu, “Bıçak Sırtı Galaksisi” olarak bilinen NGC 5907’yi fotoğraflarken yine mükemmel bir görüntü elde etti. Dünya’dan yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki bu galaksi, Hubble’ın keskin gözlerinden kaçmadı. NGC 5907, yıldızlardan gelen ışığı sönümleyen toz bulutları nedeniyle siyah çizgiler içeren sarmal kolları açıkça görülen bir sarmal galaksi. NGC 5907’nin…
Örümcek Ağlarını Kullanarak Biyoçeşitlilik Araştırması İlay Çelik Sezer Slovenya Bilim ve Sanat Akademisinden araştırmacılar ekosistem biyoçeşitliği araştırmaları kapsamında örnek toplamak amacıyla sıra dışı bir bilgi kaynağına başvurdu: örümcek ağları! Ekoloji araştırmacıları son yıllarda örnek toplamak için türlere ait bireyleri yakalamak yerine giderek daha az girişimsel ve daha hızlı bir yaklaşım olan çevresel DNA analizlerine yönelmeye…
Yeni OLED’ler görünür ışıkla artık daha hızlı kablosuz iletişim sağlıyor Tuncay Baydemir Araştırmacılar, daha hızlı veri transferine ilişkin taleplerin son yıllarda hızlı bir şekilde artmasıyla, çalışmalarını limitli bant aralığının kullanıldığı radyo teknolojilerinden daha geniş bant aralığı sunan optik kablosuz iletişim sistemlerine kaydırdılar. Daha yüksek veri iletim hızlarına olan talep, görünür ışık iletişim sistemleri olarak bilinen…
Güneşi Takip Eden Çift Taraflı Güneş Panelleriyle Büyük Verim Artışı Mümkün İlay Çelik Sezer Yeni bir araştırmada hem Güneş’in pozisyonuna uygun olarak yön değiştiren hem de çift yüzü olan güneş panellerinin elde edilen enerji miktarını önemli ölçüde artırabileceği gösterildi. Daha önce bu iki özellikten yalnızca birine sahip olan ayrı ayrı sistemler geliştirilmişti ancak bu yeni…
Giyilebilir Kişisel Klima Tuba Sarıgül Giyilebilir teknolojiler sayesinde artık kendi klimanız gittiğiniz her yerde sizinle birlikte olabilir. Sony tarafından geçen yıl geliştirilen ve bu yıl satışa sunulan Reon Pocket isimli cihaz, tişörtünüz arka kısmında asılı kalacak şekilde takılıyor. Cihaz yaklaşık bir bilgisayar faresi büyüklüğünde. Reon Pocket sadece soğutmuyor, kışın ısıtma özelliğine de sahip. Cihaz vücut…
Küresel Isınmayla Mücadele İçin Kayaç Tozu İlay Çelik Sezer İnsanlığın küresel iklim değişiminin yıkıcı sonuçlarını bertaraf edebilmek için karbon salımını hızlı bir şekilde azaltması gerekiyor. Bu amaca yönelik olarak çok farklı alanlarda sayısız araştırma yapılıyor. Öte yandan bilim insanları sadece karbon salımını değil hâlihazırda atmosferde bulunan sera gazlarını azaltmaya yönelik projeler de geliştiriyor. Bir kısmı…
Uçuşlar İçin Gerekli Gücü Mikrodalga Hava Plazması Sağlayacak Tuncay Baydemir Plazma maddenin katı, sıvı ve gaz gibi temel hâllerinden biridir. Plazma hâli yüksek sıcaklık veya kuvvetli elektriksel alanlar etkisiyle moleküllerin iyonlaşmasıyla görülebiliyor. Deneysel olarak maddenin plazma hâli ise elektrik arkı, lazer, mikrodalga ve yüksek gerilimli uçlar kullanılarak oluşturulabiliyor. Plazma teknolojileri de enerji, malzeme, sağlık, gıda…
Suyla Doldurulan Yeni Pencereler Enerji Tasarrufu Sağlayabilir İlay Çelik Sezer Almanya’daki Kaiserlautern ve Birleşik Krallık’taki Loughborough üniversitelerinden araştırmacılar pencerelerdeki cam katmanlarının arasından su geçirilen yeni bir pencere teknolojisi geliştirdi. Geleneksel üç camlı pencere sistemlerindeki cam tabakalar arasında genellikle ısı transferini yavaşlatarak binaları soğuk havalarda sıcak, sıcak havalarda serin tutmaya yardımcı olan argon gazı kullanılıyor. Matyas…
Asfalttan Çevreye Yayılan Zehirli Bileşikler Mahir E. Ocak Florida Eyalet Üniversitesinden bir grup araştırmacı, güneş ışığına ve suya maruz kalan asfaltlardan çevreye binlerce farklı türde zehirli bileşik yayıldığını gösterdi. Araştırmanın sonuçları Environmental Science & Technology’de yayımlandı. Petrol, binlerce farklı türde hidrokarbondan (karbonlu ve hidrojenli bileşikten) oluşur. Araştırmaya imza atan ekibin lideri Prof. Dr. Ryan Rodgers,…
Elektronik Cihazları Soğuturken Elektrik Üreten Hidrojel Mahir E. Ocak Elektronik cihazlar çalışırken yüksek miktarda ısı üretir. Bu ısının cihazın sıcaklığını artırarak verimliliğini azaltması önemli bir sorundur. Bu nedenle atık ısının hızla ortamdan uzaklaştırılması gerekir. Ancak bu işi gerçekleştiren fan ve benzeri soğutucu sistemler enerji tüketir. Ayrıca atık ısının kontrolsüz bir biçimde çevreye yayılması yararlı amaçlar…
Yeni Keşfedilen Karbon Formu Elmastan Dayanıklı İlay Çelik Sezer Yapısı bir bilgisayar programında canlandırılan ve araştırmacıların kolayca bulunabilen moleküllerle sentezlenebileceğini öne sürdüğü yeni bir karbon formu, bilinen en sert malzemelerden biri olan elmasa rakip olma potansiyeli taşıyor. Elmas kadar sert fakat grafit kadar da hafif olan bu yeni malzemenin gelecekte gaz depolama ve optoelektronik gibi…
Ekosistemin Bozulması Pandemi Riskini Artırabilir Özlem Ak Yeni bir araştırmaya göre çevresel tahribat, salgın hastalıkların ortaya çıkma ihtimalini artırabilir ve yayılmanın kontrolünü güçleştirebilir. İngiltere’deki West ve Exeter üniversitelerinde bulunan Greenpeace araştırma laboratuvarlarındaki araştırmacılar tarafından yapılan bir çalışma, hastalık risklerinin biyolojik çeşitlilik ve su döngüsü gibi doğal süreçlerle bağlantılı olduğu hipotezini ortaya koydu. Çalışmada varılan sonuca…
Beynimiz Ve Tehlike Analizi PNAS dergisinde yayımlanan bir makalede, beynimizin bir tehlikenin boyutunu ölçerken tehlikenin bize fiziksel olarak ne kadar yakın olduğunu hesaba katarak iki farklı yöntem kullandığı belirtildi. Eğer tehlike çok yakınımızdaysa, içgüdülerimiz devreye giriyor ve mantıktan uzak kararlar alarak bu içgüdülere göre tepkiler veriyoruz. Fakat tehlikeden uzaksak, beynimizdeki problem çözme ile ilgili bölümler…
Dünyanın En Küçük Motoru İsviçreli bilim insanları, PNAS dergisinde yayınladıkları bir makalede, dünyanın en küçük motorunu ürettiklerini duyurdu. Sadece 16 atomdan oluşan bu motor, mutfak sıfırdan 17 derece daha yüksek bir sıcaklığa kadar soğutulduktan sonra bir elektrik akımına maruz bırakıldığında, kontrollü bir dönme hareketi gerçekleştiriyor. Motorların faydalı olabilmesi için, rotorların tek bir yönde dönmesine izin…