Yer Değiştiren Kıtalar ve Levha Hareketleri
Yer Değiştiren Kıtalar
Bilim adamları, yerkabuğunun ilk oluşumundan bu yana levha hareketlerinin, okyanus ve kıtaların yerlerini, biçim ve büyüklüklerini değiştirdiğine inanıyorlar. Bu sürece levha tektoniği adı verilir. Bu, çeşitli kanıtlara dayalı bir görüştür. Örneğin, Güney Amerika ile Afrika, bir zamanlar bitişikmiş gibi görünürler. Bilim adamları, bu iki kıta üzerindeki kaya tipleri ve eski sıradağların yaşları arasındaki benzerlikleri ortaya koymuşlardır.
Levha Sınırlarındaki Hareketler
Her bir levha sınırında ne olacağını levhaları hareket biçimi belirler. Bazı levhalar birbirinden uzaklaşır, bazıları birbirine yaklaşır, bazıları ise yatay olarak birbirine sürtünerek hareket eder.
Levha Türlerinin Adları:
1. Birbirinden Uzaklaşan Levhalar
2. Birbirine Yaklaşan Levhalar
3. Okyanusal Levhalar
4. Kıtasal Levhalar
5. Hatay Olarak Birbirine Sürtünen Levhalar
Birbirinden Uzaklaşan Levhalar
İki levhanın birbirinden uzaklaştığı alanlar, okyanus tabanı boyunca belirli yerlerde bulunur. Bu yerlerde, volkanik kayaçlardan oluşan sıradağlar vardır. Buradaki yanardağlar, dik yamaçlı ya da koni biçimli olmayıp, az eğimli yamaçlara sahip uzun sırtlar biçimindedir. Bu sırtlar, iki levha arasındaki sınırı belirleyen bir yarıkla birbirinden ayrılır. Astenosferdeki Magma (ergimiş durumdaki kayalar) yukarı doğru yükselerek bu yarığın genişlemesine neden olur. Magma yüzeye ulaştığı zaman soğur ve levha kenarlarında katılaşarak yeni bir okyanus tabanı oluşturur. Katılaşan magma aynı zamanda levhaları da iterek birbirinden uzaklaştırır. Deniz tabanı yayılması olarak bilinen bu süreç, yarık sürekli biçimde açıldığı sürece yinelenir. Bu olayın görüldüğü yerlere yayılma sırtı denir.
