Deprembilimciler, depremlerin büyüklük ve şiddetini ölçmede Richter ölçeğinden yararlanırlar. Ölçekteki sayılar, depremin şiddetini ya da deprem odağında açığa çıkan enerji miktarını tanımlar. Ölçekteki değerler, her değer bir önceki değere göre 30 kat fazla olacak şekilde düzenlenmiştir. Örneğin, Richter ölçeğine göre şiddeti 7.5 olarak hesaplanan bir depremde açığa çıkan enerji miktarı, 6.5 şiddetindeki bir depreminkinin 30,…
Depremin Yerinin Saptanması Bir depremi izleyen ilk dakikalarda depremölçerlerin şok dalgalarının gelişini kaydetmeyi üzerine gözlem istasyonları alarma geçer. Deprem anında, şok dalgaları deprem odağından başlayarak büyük bir hızla her yöne yayılır. Şok Dalgaları, Dünya’nın içinde ve çevresindeki yolculukları sırasında depremölçerler tarafından saptanır. Farklı türdeki şok dalgaları, farklı hızlarda ilerlediklerinden, ne kadar yol aldıkları ve deprem…
Dünyanın her yerinde depremler deprembilimciler (sismolog) tarafından izlenir ve incelenir. Deprembilimciler, deprem titreşimlerini saptamak amacıyla sismograf ya da depremölçer adı verilen duyarlı aygıtlar kullanırlar. Birçok sismograf ıssız bölgelere yerleştirilir. Bu aygıtlar fan sağlanan veriler, merkezi gözlemistasyonlarına iletilir. Günümüzde kullanılan depremölçerlerin çoğu elektroniktir. Bunlar, titreşimleri sayısal (dijital) olarak saptar. Rlre edilen bilgiler, sismogram adı verilen şok…
Hamilelikte Anne Vücudunda Gelişmeler Hamile hanımların ilk farkettikleri değişiklik göğüslerde başlar. Göğüslerde bir gerginlik, uçlarında artan bir hassaslık ve koyulaşan renk belirginleşir. İlk hamileliğinizde karnınızın büyümesi beş aydan önce belli olmaz. Bazı bebekler bol yemek yemeği severler. Kilo almaya bayılırlar. Dünyaya gelmeden evvel annenin sıcak rahminde bir keyif çatarlar ki, sormayın. Doğdukları da ise sanki…
Sizin bebeğiniz olacağını duyan müstakbel anneanne/babaanne ve dedeler, müthiş bir heyecan içine girmiş olacaklardır. Tebrikleri yanı sıra bebek doğumu ve bakımı üzerine her kafadan bir ses çıkmaktadır. Herkes, kendi deneyimlerinin en doğru olduğu varsayımından hareketle, sizlere nasihatlarda bulunmaya başlamışlardır bile. Bu görüşlere ilaveten, hiç şüphem yok ki, teyze, hala, yenge, dayı, amca gibi herkes her…
Doğum esnasında eşinizin doğumhaneye alınması sizin tercihiniz olacaktır. Bazıları tercih etmiyor. Sebep olarak da, bebek ile anne arasında gerçekşen – estetik olmayan – bu sahneleri eşlerinin yaşamasını istemiyorlar. Diğerleri ise , ilginç bir gerekçeyle, “Benim neler çektiğimi görsün de kıymetimi bilsin!” tercih ediyorlar. Bu bencil ve yanlış bir yaklaşım gibi gözüküyor. Başkaları ise, “Benim en…
Doktor Muayenelerine mümkünse eşiniz de katılsın. Ailenizdeki bu muhteşem gelişmeyi eşiniz sizinle mümkün olduğu kadar beraber yaşamalıdır. Doktorun önerilerini, önerdiği vitaminleri, alınması gereken saatleri bilmelidir. Bebeğin anne rahminde görüntüsünü izlemelidir. Kalp atışlarını dinleyip, tekmeleri hissetmelidir.
Rahminizde, eşinizle sizin eseriniz bir varlık gelişmektedir. Adetiniz geciktiğinde zaten şüphelenmiş, hemen test yapmış veya yaptırmış, netice olumlu çıkınca da belki biraz şaşırmıştınız. Çocuk sahibi olma konusunun nice otoban inşaatından, uzaya yükselmiş nice gökdelen hesaplarından daha, hem de çok çok daha önemli olduğunun bilincinde olduğunuz kanaatindeyim. Bütün bunlar ne demek biliyor musunuz? Siz ve eşinizin…
Günümüz koşullarında anne olmak için genç bir bayanın en aşağı 21 yaşında olması gerekir. Yani yaşınız 18 ise, siz de ruhen tam gelişmek için 3-4 sene daha hamileliğinizi ertelemeli ve bazı olgunluklara ulaşmış olmalısınız. Bu hususları eşinizle dikkatlice düşünün, konuşun ve bebeğinizi dünyaya getirme zamanını ertelemek isterseniz, size en uygun aile planlaması yöntemlerini uygulamaya devam…
Şiddetli bir deprem sırasında ne yapılacağı, büyük ölçüde o anda nerede bulunulduğuna bağlıdır. Deprem kuşağında bulunan yerlerde, yeni binaların çoğu titreşimlerden etkilenmeyecek biçimde yapılmıştır. Eğer deprem sırasında böyle bir binada bulunuyorsanız, yapabileceğiniz en iyi şey, içeride kalıp düşebilecek cisimlerden korunmak amacıyla masa ya da benzeri büyükçe bir mobilyanın altına girmektir. Dışardaysanız, orada kalın ve ağaç,…
Depremin yol açtığı toprak kaymaları sırasında çok büyük miktarlarda toprak ve kaya parçası yamaçlarda aşağı düşer. Toprak kaymaları, şok dalgalarının yamaçlarda titreşim oluşturması nedeniyle toprak ve kayaların yerlerinden oynaması sonucunda olur. Yamaç kararsız hale gelir ve sonunda toprak ve kayalar aşağı kaymaya başlar. Bazen yerin üst katmanı olduğu gibi aşağı kayar ya da parçalanarak, yolunun…
Kaya ya da sıkılmış tortulların (kum ve çamur) üzerinde bulunan binalar, gevşek ya da ıslak tortulların üzerindekilere kıyasla depremden daha az zarar görür. Yerin ıslak ve tortulların gevşek olduğu bir bölgede deprem olunca tanecikleri şok dalgaları tarafından sarsılır. Su, Sıvılaşma denilen süreç sırasında tanecikler arası boşluklardan çıkıp yüzeye çıkar. Yüzeye çıkmasıyla, yer akışkan ve kararsız…
Deprem sırasında yer sarılmaya başladığı zaman, binalar her yöne doğru dengesiz bir şekilde sallanır. Bir kenti vuran şiddetli bir deprem sırasında çöken duvarlar, çatılar ve bacalardan kopan tuğlalar, beton blokları ve kırılan camlar büyük bir gürültüyle çevreye saçılır. Kimi zaman toprakta yüzey kırığı adı verilen yarıklat oluşur. Ancak sanılanın aksine bunlar, çok ender olarak, akrabaları…
Bilim adamları, bir depremin ne zaman ve nerede olacağının önceden kestirilmesi konusunda zorlanırlar. Depremler, çoğunlukla gerilmenin sürekli biçimde biriktirdiği ve çok sayıda etkin fayın yer aldığı levha sınırları üzerinde ya da yakınında meydana gelir. Bazen de levha sınırlarına uzak yerlerde de görülürler. Bilim adamları, yeryüzünde her yıl yaklaşık olarak 800.000 deprem olduğunu tahmin ediyorlar. Bunların…
Bir depremin titreşimli yerin derinliklerinden geçer. Bilim adamları, bunlara şok dalgaları ya da sismik dalgalar adını vermişlerdir. (Sismik sözcüğü, Yunancada “titreyen Dünya” anlamına gelen “seismos” sözcüğünden türetilmiştir.) Deprem odağından yayılan farklı türdeki şok dalgaları, içinden geçtikleri kayalarda değişik titreşimler oluşturur. Şok dalgalarının başlıca iki türü primer (birincil) ve sekonder (ikincil) olarak adlandırılır. Primer ya da…
Litosferde çok sayıda fay bulunur. Bunlar, yeraltında farklı açılarda uzanırlar ve bir bölümü yüzey ulaşmayabilir. Fayların çoğu çok eskiden oluşmuştur. Zaman içinde etkinliklerini yitirdikleeinden, milyonlarca yıl boyunca hiçbir hareket göstermemişlerdir. Fay hareketlerinin büyük bir bölümü, gerilme birikiminin en yüksek düzeyde olduğu levha sınırlarında ya da yakınında ortaya çıkar. Fay üzerindeki hareketler, depreme yol açacak biçimde…
Kayaların Bükülmesi Bir fay boyunca yer alan kayalar üzerindeki gerilmenin etkilerini daha iyi anlayabilmek için iki süngeri yan yana tutun ve fayın bu iki “kayanın” birbirine değdiği noktadan geçtiğini düşünün. Kayanın bir bölümü bir yöne, diğeri ise karşı yöne itiliyor ya da çekiliyormuş gibi süngerleri yavaş bir biçimde karşıt yönlerde birbirine sürterek kaydırın. Süngerlerin kolayca…
Dünyanın Gelmiş Geçmiş En Zeki İnsanı: William James Sidis 6 aylıkken alfabeyi çözdü, Türkçe dahil 8 dil öğrendi. William James Sidis değişik bir çocuktu. 6 aylıkken alfabeyi çözdü, 18 aylıkken New York Time’sı okumaya başladı. 2 yaşında Latince, 3 yaşında Yunanca öğrenen Sidis, 4 yaşındayken anatomi üzerine denemeler yazdı. 8 yaşına gelmeden Rusça, Fransızca, İbranice,…