Bilgi Kavramı Ve Kapsamı: Bilginin Kaynakları ve Yararlanma Yöntemleri

Bilgi Kavramı Ve Kapsamı: 1.2  Bilginin Kaynakları ve Yararlanma Yöntemleri

Bilgi, bilimsel veya başka türde, uygun iletişim düzeni kuruluncaya kadar etkin şekilde iletilememiştir. Başlangıçta, ancak sözlerle iletişim kurulabilmiştir. Fakat kuşkusuz her yeni kuşak, kaynak gösterecek yazılı kayıtlar olmaksızın, bilgi elde edildiği hızla kaybolduğundan, esas olarak hep aynı çizgiden başlanmıştır. İnsanoğlunun, gelecek kuşaklara belge bırakmak için başvurduğu ilk girişimler arasında kayalar üzerine oyulmuş mağara resim ve yazıları vardır. Bir anlamda bugün biz , atalarımızın bazı ilk mesajlarını yaşatan böyle bir ortamı seçmiş oldukları için şanslıyız.

Bilgi, insan merakını ürünüdür. İnsan kendi yaşamını ve çevresini tanımak ve etkilemek ister. Bu amaçla, çevresinde oluşan ve gelişen olayların nasıl ve neden olduğunu anlamaya ve öğrenmeye çalışır. Böylece hem yaşamını kolaylaştırmak hem de doğaya Egemen olmayı, olayları kontrol altına almayı amaçlar. Bilgi kavramına günlük dilde çeşitli anlamlar yüklenebilmektedir. Teknik anlamda, bir şeyin bilgi sayılabilmesi aşağıdaki koşulların varlığına bağlıdır.

1. O şeyin bir önerme ile dile getirilebilir olması. Örneğin “Bakır bir iletkendir” tümcesi doğru bir önerme, “Dünya güneşten daha sıcaktır” önermesi ise yanlış bir önermedir.

2. Bu önermenin doğruluğunu gösteren, güvenilir kanıt veya belgelerin olması.

3. Önermenin doğruluğuna inanılması.

Biçimsel bilgi, gerçeğin bir parçasıyla, kanıtlamaya dayalı bağ kurma süreci sonunda elde edilen bilgidir.

Bilginin kaynaklarına yönelik olarak değişik yaklaşımlar mevcuttur. Bilginin temel kaynaklarını, dini ve bilimsel bilgi olarak sınıflandıranlar olduğu gibi;  “kutsal kitaplar, dini liderlerin öğretileri, gözlemler, deneyler, yaşanan tecrübeler, alışkanlıklar, yetenekler, beceriler, kültür, sanat, yaşam stilleri, vb.” alt başlıklarda ele alanlar da mevcuttur. Bilginin kaynakları ve bilgiye ulaşma yolları bağlamında önceki uygulamalar (deneyim, gelenek, emsal, vb.), diğer insanlarla paylaşarak öğrenme, uzman birilerinden yararlanma, mantıksal çözümleme veya bilimsel yöntemleri kullanma gibi yaklaşımlar da mevcuttur.

Bilginin kaynakları ve yararlanma yöntemlerine ilişkin sınıflandırmalar da çeşitli olup, burada daha çok Akılcılık ve Deneycilik yaklaşımları üzerinde durulmuştur.

Akılcılık (Usculuk veya Rasyonalizm) aklı, duygulardan bağımsız olarak bilginin kaynağı olarak görür. Bilginin doğruluğunun duyum ve denetimde değil, düşünce ve zihinde oluşabileceğini ileri süren felsefi bir yaklaşımdır. Akıl eşyayı anlamada nesnel bir araçtır. Dolayısıyla aklın doğru saydığı şeyler bilgidir. Gözlemsel olmaktan çok, düşünce dünyasını referans alır, metafiziktir. Bilme ve bilgi zihinde başlar. Zihinsel çabalarla da, sistemli bir biçime sokulur ve bilgi haline gelir. Bilme ve bilimsel gelişmelere temel olan yalnızca akıldır.

Deneycilik (Ampirizm veya Empirizm), akılcılığa karşıt olan bu görüşe göre, doğuştan insan zihninde herhangi bir bilgi mevcut olmayıp, bilgi ancak duyum, deneyim ve gözlemle kazanılmıştır. Ampirizme göre, insan zihni başlangıçta boş bir levhaya benzemektedir. Bu felsefeyi kabul edenlere göre eşya ve olaylar, gözlenerek ve çeşitli deneyimlerden geçilerek anlaşılabilir ve açıklanabilir. Ancak, bu geleneği devam ettiren bazı bilim adamları gözlem ve duyguların bilgiye tanıklık etmede yeterli olmadığını, aklın da analizci yanıyla tanımlayıcı bir işlev gördüğünü belirtmişlerdir. Böylece, bilgi hem gözlem dve duygular yardımıyla hem de aklın katkılarıyla üretilmekte ve daha yüksek bir nitelik kazanmaktadır.

Kaynak: Bilimsel Araştırma El Kitabı, sayfa 4 – 5 – 6

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s